190614 ΑΣΩΤΟΙ

Το ένα πουλάκι:

Δεν έχουμε ίδια «δικαιώματα»!

Μπορεί αυτό να ακούγεται παράδοξο ή αιρετικό, αφού ζούμε σε δημοκρατικό πολίτευμα, όμως ξέρετε πολύ καλά ότι και σ’ αυτό υπάρχουν διαφοροποιήσεις ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών.

Μη φοβόσαστε, δεν έχω καμιά διάθεση να κάνω Αγωγή του Πολίτη και μάλιστα σε ανθρώπους που, μέσα από τη μακροχρόνια καθημερινή μας σχέση, έχω διαπιστώσει ότι κάποια πράγματα τα κατέχουν πολύ καλύτερα από εμένα.

Θέλω απλώς να επισημάνω μια λεπτομέρεια που βλέπω ότι διαφεύγει από κάποιους. Ξεκινώ, λοιπόν, με το θεμελιώδες ερώτημα που μπορεί να εκληφθεί και ως ρητορικό: Έχουμε δικαίωμα να αλλάζουμε απόψεις;

Φυσικά και μάλιστα αυτό είναι μια λειτουργία απαραίτητη για τη… λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Διότι αυτός υποτίθεται πως είναι και ο λόγος που υπάρχει ο διάλογος, η κατάθεση και αντιπαράθεση απόψεων.

Αν είναι να κουβεντιάζουμε, να μαλώνουμε και ο καθένας στο τέλος να παραμένει αμετακίνητος από την αρχική του θέση, τότε καλύτερα να μην μιλάμε καθόλου. Υπάρχει όμως, ξέρετε, και αυτό το φαινόμενο.

Ένα είδος οπαδοποίησης (συγχωρήστε μου τον όρο) των πολιτών, οι οποίοι βλέπουν ότι ο άλλος έχει περισσότερα επιχειρήματα, πολλές φορές μπορεί να συμφωνούν και ότι έχει δίκιο, όμως δεν λένε να συνταχθούν με την άποψή του.

Εξ ου και η «οπαδοποίηση». Όπως ο οπαδός βλέπει ότι οι άλλοι παίζουν καλύτερα, βλέπει ότι η δική του ομάδα είναι για τα ανάθεμα, αν όμως κουβεντιάσεις μαζί του, θα σου βρει χίλιους λόγους που έπρεπε αυτή να είναι νικήτρια.

Στην πολιτική δεν (θα έπρεπε να) ισχύει κάτι τέτοιο. Μάλιστα ένας φίλος συνήθιζε να μπαίνει σε πολιτικές συζητήσεις με αυτόν τον όρο, ένα είδος στοιχήματος: «Αν σε πείσω, θα αλλάξεις άποψη· δεν θα μου πεις μετά από μια εβδομάδα πάλι τα ίδια».

Βασικό στοιχείο, λοιπόν της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος είναι το να αλλάζουν οι πολίτες άποψη και θέση, να αλλάζουν και εκλογικές προτιμήσεις, ανάλογα με την εκάστοτε συγκυρία.

Το άλλο πουλάκι:

Μπορούν να λένε και «φτου»;

Βεβαίως! Και για όσους δεν ξέρουν τι σημαίνει αυτό, να τους πω ότι, όταν μικρά παιδιά, συνήθως στο παιχνίδι, κάναμε μια επιλογή και μετά το μετανιώναμε και θέλαμε να αλλάξουμε, λέγαμε απλώς «φτου» και… όλα καλά.

Μπορούν, λοιπόν, δηλαδή έχουν κάθε δικαίωμα οι πολίτες να λένε «φτου». Να πηγαίνουν με κάποιο κόμμα και, όταν δουν ότι αυτό δεν ήταν όπως το περίμεναν, ότι δεν έκανε αυτά για τα οποία το ψήφισαν, να αλλάζουν.

Καμιά φορά κόβοντας (συμβολικά πάντα) και το χέρι που το ψήφισε. Κάπως έτσι παρακολουθήσαμε τα τελευταία χρόνια και τη γέννηση, αλλά και τον θάνατο ορισμένων νέων κομμάτων, «της κρίσης», όπως ονομάστηκαν.

Μπορούν οι πολίτες να επιστρέφουν και στο κόμμα από το οποίο είχαν ξεκινήσει, πριν πάνε να δοκιμάσουν κάτι νέο ή κάτι διαφορετικό; Βεβαιότατα. Εδώ ο άλλος επιστρέφει στη σύζυγο που παράτησε για μια περιπέτεια, στο κόμμα δεν θα επιστρέψει;

Με δεδομένο ότι η δεξαμενή των ψηφοφόρων είναι συγκεκριμένη, αν εξαιρέσουμε τους νέους ή όσους φεύγουν για πάντα, έτσι εξηγούνται και οι αυξομειώσεις στα ποσοστά των κομμάτων, καθώς και η εναλλαγή τους στην εξουσία.

Αυτό όμως το αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολίτη, κάποιοι δεν το έχουν, δεν είναι σωστό να το έχουν κι ας μην το ξέρουν. «Γνώμη μου», που λένε διάφοροι σχολιαστές και στο διαδίκτυο, και θα εξηγήσω πώς το εννοώ.

Δεν το έχουν τα στελέχη των κομμάτων. Και με τον όρο αυτόν εννοώ όλους εκείνους που δεν είναι απλοί ψηφοφόροι, αλλά έχουν περάσει από κομματικές θέσεις, είτε εκλεγμένοι, είτε έπειτα από επιλογή του αρχηγού.

Όταν, λοιπόν, είσαι στέλεχος έχεις κι εσύ το δικαίωμα, όπως κάθε πολίτης, να αποφασίσεις κάποια στιγμή και να φύγεις από το κόμμα σου για ένα άλλο. Όταν γίνεται κάτι τέτοιο, συνήθως, στο νέο κόμμα σε περιμένει επίσης μια θέση στελέχους.

Εκεί, λοιπόν, που θα πας, δεν είναι καθόλου απίθανο κάποια στιγμή να μετανιώσεις. Συνήθως συμβαίνει όταν το νέο αυτό κόμμα πάψει να «περπατάει», αλλά αυτό μπορεί να είναι και σύμπτωση. Τότε σκέφτεσαι να γυρίσεις πίσω.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Δεν έχεις το δικαίωμα!

Τότε θα πας σπίτι σου. Μπορείς να γυρίσεις ως απλός ψηφοφόρος, εννοώ να ψηφίζεις το παλιό σου κόμμα, χωρίς να χρειάζεται να δώσεις σε κανέναν εξηγήσεις. Ως στέλεχος όμως δεν είναι σωστό να επιστρέψεις.

Ήσουν σ’ αυτό, έφυγες για κάποιους λόγους, πήγες αλλού επειδή σου φάνηκε καλύτερα, απογοητεύτηκες κι από εκεί, ε, τώρα τράβα στο σπίτι σου! Θα μου πείτε μα αυτό συμβαίνει κατά κόρον. Ε, αυτό ακριβώς κατακρίνω.

Και, άντε, εσύ ζητάς να επιστρέψεις στο παλιό σου κόμμα. Αυτοί γιατί σε δέχονται; Τόσο απαραίτητος είσαι; Τόσο μεγάλη ανάγκη έχουν τη βοήθειά σου; Ή τόσο πολύ έχουν επηρεαστεί από την παραβολή του Ασώτου;

Καταλαβαίνετε πού το πάω. Έχουν αρχίσει ήδη και τις επόμενες μέρες θα δούμε κι άλλες τέτοιου είδους κινήσεις και επιστροφές στην φιλόξενη αγκαλιά του παλιού κόμματος. Μιλάω πάντα για τα στελέχη και τους πρώην βουλευτές.

Οι οποίοι, κι αυτό είναι που κάνει την κυρίως διαφορά με τους απλούς ψηφοφόρους, όσο καιρό ήταν στο κόμμα που τους φιλοξενούσε, έλεγαν κι έκαναν (ή ανέχονταν να λέγονται και να γίνονται) ένα σωρό κατά του παλιού τους κόμματος.

Στο οποίο τώρα ζητούν να επιστρέψουν! Και εκείνοι θα τους δεχτούν! Καταλαβαίνω βέβαια γιατί το κάνουν, όμως το θεωρώ τελείως λάθος. Μήπως, τελικά, πρέπει να πουν τη γνώμη τους και οι ψηφοφόροι;

Για να τους βάλουν όλους στη θέση τους!

 Μετανιωμένοι, τάχα!

190419 ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Πιστεύετε στα θαύματα;

Μην απαντάτε. Και ξέρετε γιατί; Πρώτον, διότι δεν μας αφορά και δεν μας πέφτει κανένας λόγος, αν εσείς ή οποιοσδήποτε άλλος πιστεύει στα θαύματα ή όχι. Που πάει να πει δεν έχουμε κανένα δικαίωμα να θέτουμε τέτοια ερωτήματα.

Δεύτερον, διότι ακόμη κι αν θέλαμε να κάνουμε μια συζήτηση που να περιλαμβάνει τέτοιου είδους εξομολογήσεις, θα έπρεπε να ορίσουμε τι εννοούμε λέγοντας «θαύμα», ώστε να μπορούμε να συνεννοούμαστε.

Εννοούμε το… υπερφυσικό; Εκείνο που δεν μπορούν να το ερμηνεύσουν οι φυσικοί νόμοι (που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα) και που πολλές φορές ερμηνεύεται ως η επέμβαση κάποιας ανώτερης δύναμης στον κόσμο μας;

Ή εννοούμε το… στατιστικά απίθανο; Κάτι δηλαδή που μπορεί να ερμηνευτεί, είναι όμως τόσο απείρως μικρή η πιθανότητα να συμβεί που επίσης πιστεύουμε ότι κάποια ανώτερη δύναμη έβαλε το χεράκι της;

Βεβαίως, για το θαύμα υπάρχει και μια πιο ετυμολογική προσέγγιση, όταν, ας πούμε, χρησιμοποιούμε τη λέξη για να περιγράψουμε κάτι που το… θαυμάζουμε: «Θαύμα ο μουσακάς, κυρία Ευτέρπη μου!»

Μη ξεχνάτε ότι, με βάση αυτή τη χρήση της λέξης, μιλάμε για «τα εφτά θαύματα του αρχαίου κόσμου», δηλαδή έργα που μέχρι σήμερα τα θαυμάζουμε και απορούμε για τον τρόπο με τον οποίο κατασκευάστηκαν.

(Τώρα θα μου πείτε ότι και για εκείνα υπάρχουν ερμηνείες που θέλουν την επέμβαση «ανώτερων» δυνάμεων στην κατασκευή τους, αλλά, σας παρακαλώ, ας κρατήσουμε τη συζήτηση σε ένα επίπεδο.)

Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, λοιπόν, ο κάθε άνθρωπος μπορεί να «αναγνωρίζει» ένα ή περισσότερα θαύματα που συμβαίνουν στη ζωή του. Αυτό δεν είναι καθόλου μεμπτό και, όπως είπαμε, είναι εντελώς προσωπική του υπόθεση.

Αρχίζει όμως να γίνεται ενοχλητικό, καμιά φορά και προκλητικό, όταν… διαφημίζεται ως μια ιδιαίτερη, προσωπική «εύνοια» που εκδηλώθηκε στον συγκεκριμένο άνθρωπο. Να διαφημίζεται από τον ίδιο ή από άλλους.

Το άλλο πουλάκι:

Και χειρότερα…

Όταν διαφημίζεται ως ατράνταχτη απόδειξη της ύπαρξης (και της παρέμβασης στην καθημερινότητα με τρόπους σαν το συγκεκριμένο θαύμα) εκείνης της ανώτερης δύναμης στην οποία πιστεύει αυτός που… δέχτηκε το θαύμα.

Για να γίνω πιο σαφής, που λέει και ο Λογοθετίδης, το θαύμα είναι εντελώς προσωπική υπόθεση εκείνου που το (παρα)δέχεται στη ζωή του. Κανείς δεν μπορεί, και δεν έχει το δικαίωμα, να προσπαθεί να τον πείσει για κάτι διαφορετικό.

Εκτός αν το δικαίωμα αυτό του το δώσει ο ίδιος. Ακούστε μια ιστορία και θα καταλάβετε τι εννοώ. Μια μικρή ομάδα «προσκυνητών», επισκεπτών δηλαδή του Αγίου Όρους, φτάνει στο σπίτι ενός μοναχού.

Προτού καλά καλά τον χαιρετήσουν και πάρουν την ευλογία του, του εξομολογούνται κατενθουσιασμένοι ότι έγιναν μάρτυρες ενός θαύματος. Όπως είναι φυσικό, εκείνος ρωτά να μάθει ποιο ήταν αυτό το θαύμα.

«Να, ξεκινήσαμε να επισκεφτούμε τον Γέροντα (…) στο κελί του. Όταν φτάσαμε όμως εκεί, είδαμε μια επιγραφή που έλεγε ότι ο γέροντας από τις δώδεκα μέχρι τις τέσσερις αναπαύεται. Η ώρα ήταν μία και μισή.

Γεμάτοι απογοήτευση, επειδή θέλαμε πάρα πολύ να μιλήσουμε μαζί του και να πάρουμε την ευλογία του, γυρίσαμε να φύγουμε. Δεν απομακρυνθήκαμε πολύ και έγινε το θαύμα! Ο γέροντας βγήκε από το καλύβι του και μας φώναξε πίσω».

Το έλεγαν σοβαρά. Και το εννοούσαν. Μέχρι που ο μοναχός τούς έβαλε στη θέση τους: «Δεν ντρέπεστε λίγο, ευλογημένοι; Τι το περάσατε και τα βλέπετε όλα για θαύματα; Σιγά το παράξενο και το ανεξήγητο.

Μπορεί ο χριστιανός να σηκώθηκε να… πάει προς νερού του, σας είδε και σας φώναξε να μιλήσετε. Μάθαμε τώρα… Ό,τι μας φαίνεται λίγο ασυνήθιστο, το κάνουμε θαύμα. Λες και δεν έχει άλλη δουλειά ο Θεός…»

Δεν ξέρω αν οι «ευλογημένοι» προσκυνητές κατάλαβαν και αποδέχτηκαν αυτό που τους είπε ο καλός μοναχός. Ο οποίος τους μετέφερε μια αγιορείτικη σοφία που προέρχεται από τα βάθη των αιώνων:

Το να «διαφημίζεις» ότι έγινες αποδέκτης ενός θαύματος και να περηφανεύεσαι γι’ αυτό είναι πράξη εγωισμού. Ο οποίος εγωισμός, λένε, είναι ίσως το χειρότερο γνώρισμα που μπορεί να έχει ένας πιστός.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Θα ακούσουμε πολλά αυτές τις μέρες.

Ήδη, με την πρόσφατη (και επίκαιρη) κυκλοφορία ενός σχετικού βιβλίου, παρακολουθούμε έναν διάλογο γύρω από το Άγιο Φως και κατά πόσον αυτό ανάβει ή όχι με θαυματουργικό τρόπο.

Ο διάλογος εκτείνεται και στο αν το Άγιο Φως πρέπει να γίνεται δεκτό με τιμές αρχηγού κράτους ή όχι. Πριν βιαστούμε να πάρουμε θέση, ας αναρωτηθούμε τι διαφορά έχει για έναν πιστό, αν το Φως αυτό είναι Άγιο ή… Καθαγιασμένο.

Όπως δηλαδή το νερό μιας πηγής ή της βρύσης, μέσω (και χάρη) μιας τελετής γίνεται Αγιασμός, έτσι και το φως μια κανδήλας, ενός κεριού, καθαγιάζεται με αντίστοιχη τελετή, εντός μάλιστα του Παναγίου Τάφου.

Αυτό (για όποιον το πιστεύει) γιατί, άραγε, καθιστά το Άγιο Φως λιγότερο… άγιο; Γιατί να έχει ανάγκη από μια υπερφυσική… επίδειξη της αγιότητος και δεν του αρκεί αυτό που θα ήταν υπεραρκετό σε κάποιον αληθινά πιστό;

Τώρα, όσο για τις τιμές «αρχηγού κράτους» αυτό είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία. Κατά τη γνώμη μας, οι πιστοί και η Εκκλησία θα έπρεπε να υποδέχονται το Άγιο Φως με ένα δικό τους «τυπικό».

Κι όχι με το πρωτόκολλο της κοσμικής εξουσίας, όσο υψηλές τιμές κι αν προβλέπει αυτό.

Καλή Ανάσταση!

 Από θαύματα χορτάσαμε.

190318 ΟΛΙΓΑΡΚΕΣ

Το ένα πουλάκι:

Υπάρχουν συνώνυμα;

Οι απόψεις διίστανται. Άλλοι υποστηρίζουν πως υπάρχουν και άλλοι πως όχι. Οι πρώτοι δέχονται ότι μπορείς να αντικαταστήσεις μια λέξη με κάποια άλλη, χωρίς να αλλάξει καθόλου το νόημα.

Οι δεύτεροι υποστηρίζουν πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Πάντοτε θα υπάρχουν, έστω πολύ λεπτές, αποχρώσεις που θα αποδίδονται καλύτερα με τη μία ή με την άλλη λέξη. Ιδιαίτερα αν τις δούμε μέσα σ’ ένα κείμενο. 

Τότε, εκτός από τη διαφορά στο νόημα, μπορεί να διαφοροποιείται και ο ρυθμός, ακόμη και ο ήχος που θέλει να μας δώσει ο συντάκτης του κειμένου και αυτό το βλέπουμε περισσότερο στη λογοτεχνία, στην ποίηση…

Ας μην μπούμε όμως σε τόσο βαθιά νερά. Ας μείνουμε στο διαφορετικό νόημα που μπορεί να έχουν δύο συνώνυμα και το οποίο μπορεί να είναι δυσδιάκριτο, τόσο που ακόμη και ένας πρωθυπουργός να το μπερδεύει.

Θα ακούσατε φαντάζομαι όλοι την περίφημη, πλέον φράση του Αλέξη Τσίπρα για την «ολιγαρκή αφθονία» και είμαι βέβαιος ότι θα εντυπωσιαστήκατε κι εσείς από τον ολόσωστο τρόπο που απέδωσε τη Γενική: της ολιγαρκούς.

«Μπορούμε να ονειρευόμαστε και να αγωνιζόμαστε για μια καλύτερη και δικαιότερη κοινωνία. Για έναν άλλο κόσμο που είναι εφικτός και που μπορεί να γίνει πράξη από δυνάμεις σταθερά προσανατολισμένες στη κοινωνική πρόοδο και σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης και ολιγαρκούς αφθονίας».

Όταν τα λόγια του αυτά προκάλεσαν την αντίδραση – απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο Αλέξης Τσίπρας επανήλθε και με ένα διδακτικό ύφος έδωσε, σαν καθηγητής πανεπιστημίου, και… τη βιβλιογραφία της αναφοράς του.

Ας θυμηθούμε τον διάλογο: «Ο κ. Τσίπρας, επιβεβαιώνοντας το θαυμασμό του για τα αποτυχημένα σοσιαλιστικά μοντέλα της Λατινικής Αμερικής, μας είπε πως ονειρεύεται μια “ολιγαρκή αφθονία” στη χώρα μας.

Προφανώς επιφυλάσσει το “ολιγαρκής” για τους Έλληνες και το “αφθονία” για τον ίδιο και την παρέα του», ήταν το… τιτίβισμα στο τουίτερ (τον μοντέρνο τρόπο να κάνεις πολιτική!) από τον Μητσοτάκη.

«Επειδή ο κύριος Mητσοτάκης, ίσως έχει ακούσει μόνο για τον Χάγιεκ και τον Φρίντμαν, του συστήνω να ρίξει μια ματιά στο έργο του Γάλλου φιλόσοφου και οικονομολόγου, Σερζ Λατούς, ώστε να κατανοήσει τι είναι η έννοια της ολιγαρκούς αφθονίας», απάντησε ο κ. Τσίπρας.

Το άλλο πουλάκι:

Εμείς ρίξαμε!

Κι όχι μόνον τώρα, μετά την… παραπομπή του πρωθυπουργού, αλλά αρκετά νωρίτερα, όταν έφτασε και στη χώρα μας αυτή η συζήτηση σχετικά με την «αποανάπτυξη». Ξέραμε δηλαδή το βιβλίο στο οποίο έγινε η παραπομπή:

Σερζ Λατούς, Προς μια κοινωνία της λιτής αφθονίας. Παρανοήσεις και διαμάχες γύρω από την αποανάπτυξη, μετάφραση Βασίλης Παπακριβόπουλος, Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2013

Όπως βλέπετε, φίλοι μου, ο συγγραφέας και, προφανέστατα, ο μεταφραστής, δεν μιλούν για «ολιγαρκή», αλλά για «λιτή» αφθονία. Για εκείνους που πιστεύουν ότι οι δύο λέξεις είναι συνώνυμες, υπάρχουν και τα λεξικά.

(Παλιός καλός και πάντοτε έγκυρος) Δημητράκος: λιτός, απλούς απέριττος και επί προσώπων ολιγαρκής. Από την ανάγνωση αυτού του λήμματος θέλω να κρατήσετε εκείνο το «επί προσώπων», που κάνει και τη διαφορά.

Ας πάμε και στο ΛΚΝ του Ιδρύματος Μανόλης Τριανταφυλλίδης: ολιγαρκής (για πρόσωπα) που αρκείται σε λίγα, που δεν απαιτεί πολλά ή πολύτιμα αγαθά. Βλέπουμε κι εδώ ότι υπάρχει μια διευκρίνιση.

Για πρόσωπα! Μόνο! Η αφθονία, όσο κι αν την έχουμε… θεοποιήσει, δεν είναι πρόσωπο. Η αφθονία μπορεί να είναι και λιτή, όπως πολύ σωστά το θέτουν ο συγγραφέας και ο μεταφραστής, αλλά όχι ολιγαρκής.

Θα ήμασταν οι τελευταίοι που θα επιπλήτταμε κάποιον για ένα γλωσσικό λάθος. Όλοι κάνουμε τέτοια καθημερινά, και εμείς, που είμαστε και πολυλογάδες, περισσότερα από άλλους. Όταν όμως επανέρχεσαι…

Τότε σημαίνει πως δεν πρόκειται για ένα απλό λάθος, αλλά για καθαρή… άγνοια. Σιγά το νέο, θα μου πείτε. Για μένα όμως το πιο σοβαρό δεν είναι η άγνοια, αλλά η απουσία έγνοιας, να μη σε νοιάζει αν μιλάς σωστά.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τις εστί πλούσιος;

Δεν ξέρω αν ο Αλέξης Τσίπρας έχει διαβάσει τη Λωξάντρα της Μαρίας Ιορδανίδου, εκεί πάντως η ηρωίδα έδινε μια καταπληκτική απάντηση, την οποία μας τη θυμίζει συχνά ο καλός φίλος Κώστας.

Τις εστί πλούσιος; Ο εν τω ολίγω αναπαυόμενος! Αν είσαι ταμαχιάρης, αν δεν μπορείς να χορτάσεις με τίποτε, δεν πρόκειται ποτέ να αισθανθείς πλούσιος. Απεναντίας, αν σου αρκούν αυτά που έχεις…

Αυτή, πάνω κάτω, είναι και η φιλοσοφία της λιτής ανάπτυξης, της αποανάπτυξης. Να περιορίσεις τις ανάγκες σου σε εκείνα που είναι πράγματι σημαντικά και να φροντίσεις να τα αποκτήσεις με ήπιους τρόπους.

Αυτό δεν σημαίνει πως σε κάποιους τομείς της ζωής σου δεν πρέπει να έχεις υψηλές απαιτήσεις και να ζητάς πάντοτε το καλύτερο. Μόνο που αυτοί οι τομείς δεν έχουν να κάνουν με υλικά αγαθά.

Εμείς όμως δίνουμε σημασία κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, σ’ αυτά, ενώ για τα υπόλοιπα λέμε το γνωστό «δε βαριέσαι». Πάψαμε να είμαστε απαιτητικοί ακόμη και… από τον εαυτό μας.

Για τους άρχοντές μας, δεν το συζητώ. Εκεί κι αν υπάρχει… «ολιγαρκής αφθονία»,  που θα έλεγε και ο πρωθυπουργός. Μπορεί η φράση να μη βγάζει νόημα, αλλά καταλαβαίνετε πολύ καλά τι θέλω να πω.

Καιρός όμως να αλλάξουμε. Ολιγαρκείς εκεί που πρέπει και απαιτητικοί σε όλα τα υπόλοιπα. Σε όσα μπορούν να δώσουν πραγματική ποιότητα στη ζωή μας. Ξέρετε εσείς…

 Ολίγιστος!

190227 ΨΗΦΙΑΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Η τεχνολογία στους ναούς.

Να, είδατε; Κάναμε κι εμείς το γνωστό και συνηθισμένο λάθος. Όταν μιλάμε για τις χριστιανικές εκκλησιές μας, πρέπει να λέμε… τους «ιερούς ναούς». Διαφορετικά μπορεί να υποθέσει ο άλλος ότι αναφερόμαστε σε αρχαίου τέτοιους.

Έχετε προσέξει κι εσείς ότι η σύγχρονη τεχνολογία έχει μπει στους ιερούς ναούς και μάλιστα έχει ανέβει και στα ψαλτήρια; Αν το παρατηρήσατε, σας ενόχλησε καθόλου ή το αφήσατε να περάσει ασχολίαστο;

Κακώς σας ρωτάω, διότι, τελικά, δεν έχει και τόση σημασία τι παρατηρήσαμε εσείς κι εγώ, ούτε αν αυτό μας ενόχλησε ή όχι. Ενόχλησε την Ιερά Σύνοδο και αυτό αρκεί. Η οποία μάλιστα αποφάσισε να δράσει… δραστικά.

(Τι να κάνουμε, δεν έχουμε όλοι τη χάρη και την ικανότητα να χρησιμοποιούμε τη γλώσσα μας με τον τρόπο που το κάνουν οι Άγιοι Πατέρες. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να σας μεταφέρουμε αυτολεξεί τη… δράση τους.) Διαβάζουμε:

Κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρεῖται, ὅλο ἕν καί περισσότερον, ἡ χρῆσις ὑπό τινων ἱεροψαλτῶν ἠλεκτρονικῆς συσκευῆς ὑπό τήν ὀνομασίαν «ψηφιακός ἰσοκράτης» ἤ «μηχανικός ἰσοκράτης», ἡ ὁποία παράγει ἦχον προσομοιάζοντα εἰς τήν ἀνθρωπίνην φωνήν, καί τοῦτο προκειμένου νά ἀναπληρώσουν τό κενόν τῆς παρουσίας βοηθοῦ, ὁ ὁποῖος θά ἐκτελέσῃ τό ἴσον.

Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐγκαίρως, ἀπό τοῦ ἔτους 1992, διά τοῦ ὑπ' ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκυκλίου Σημειώματος αὐτῆς, κατεδίκασεν «τήν ἐν τοῖς Ἱεροῖς Ναοῖς καινοφανῆ χρῆσιν “μηχανικοῦ ἰσοκράτου” ὡς μή συνᾴδουσαν πρός τε τήν ζῶσαν λατρείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν ἔκπαλαι καθεστηκυῖαν ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν καί τάξιν καί ὡς ὀλισθηράν ἀπαρχήν εἰσαγωγῆς ὀργάνων ἐν ταῖς ἱεραῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀκολουθίαις». 

Ἐπί πλέον, ἡ κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρουμένη αὔξησις τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν καί δή εἰς τήν μορφήν τῶν φορητῶν αὐτῆς ὑλοποιήσεων (κυρίως smartphones καί tablets), ἔχει ὁδηγήσει ἀρκετούς ἱεροψάλτας, κυρίως νέους εἰς τήν ἡλικίαν, εἰς τήν χρῆσιν τοιούτων συσκευῶν, καί τοῦτο πρός διευκόλυνσιν αὐτῶν, ἐφ' ὅσον, εἰς μίαν καί μόνον συσκευήν, δύνανται νά περιληφθοῦν ἅπαντα τά λειτουργικά καί μουσικά κείμενα μιᾶς ἡμέρας, ἐνῷ εἰς τό ἱερόν ἀναλόγιον ὑπάρχει ἀνάγκη παραλλήλου χρήσεως πολλαπλῶν βιβλίων.

Τά ὡς ἄνω ζητήματα, ἀνήκοντα εἰς τό πεδίον τῆς Θείας Λατρείας, διά τήν ὁποίαν ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία μεριμνᾷ ἰδιαιτέρως, ὡδήγησαν τήν Διαρκῆ Ἱεράν Σύνοδον νά λάβῃ τάς ὡς κάτωθι ἀποφάσεις:

Το άλλο πουλάκι:

Ας τις ακούσουμε με τη δέουσα προσοχή!

1) Ἀνανεώνει τήν κατά τά ὡς ἄνω Συνοδικήν ἀπαγόρευσιν (ὑπ' ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκύκλιον Σημείωμα) τῆς χρήσεως τῶν ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν (μηχανικῶν ἤ ψηφιακῶν) εἰς ὅλους τούς Ἱερούς Ναούς τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

Ἡ καινοτομία αὕτη δέν συνάδει πρός τόν ΟΕ΄ Κανόνα τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου συνιστῶντα: «Τούς ἐπί τῷ ψάλλειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παραγινομένους, βουλόμεθα... μήτε τι ἐπιλέγειν τῶν μή τῇ ἐκκλησίᾳ ἁρμοδίων τε καί οἰκείων...».

Ἀντί τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν, ἡ Ἱερά Σύνοδος προτρέπεται ὅπως, μερίμνῃ τῶν ἐνοριῶν καί τῶν ἱεροψαλτῶν, ἐκπαιδευθοῦν νέοι μαθηταί τῆς πατρῴας Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ὥστε νά ἐπιλυθῇ φυσικῶς καί οὐχί τεχνικῶς τό πρόβλημα τῆς ἐλλείψεώς των.

2) Ἐπειδή τά λειτουργικά βιβλία, ὅπως καί ὅλα τά ὑπόλοιπα ἱερά ἀντικείμενα τά χρησιμοποιούμενα εἰς τήν Θείαν Λατρείαν, θεωροῦνται ὡς ἀντικείμενα ἔχοντα ἱερότητα, ἡ Ἱερά Σύνοδος ἐμμένει εἰς τήν χρῆσιν αὐτῶν ὑπό τῶν ἱεροψαλτῶν εἰς τά ἱερά ἀναλόγια.

Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐπ' οὐδενί ἐρείδεται εἰς μανιχαΐζουσαν ἀπόρριψιν τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων, λόγῳ τῆς διαφορετικῆς ὑλικῆς συστάσεώς των, ἀφοῦ ἄλλωστε εἰς τήν μακραίωνα ἱστορικήν πορείαν Της, ἡ Ἐκκλησία ἐχρησιμοποίησε ἅπαντα τά διαθέσιμα μέσα γραφῆς καί ἀναγνώσεως (χειρόγραφα ἤ ἔντυπα).

Διά τοῦτο καί δύναται νά ὑπάρξῃ κατ' οἰκονομίαν ἡ λελογισμένη καί μετά φειδοῦς χρῆσις τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναλογίοις κατά τήν Θείαν Λατρείαν, δίχως νά ὑποκαθίστανται ἐπ’ οὐδενί τά λειτουργικά βιβλία.

Εἰς τοιαύτας δέ περιπτώσεις, δέον ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί τοποθετοῦνται ἐπί τῷ ἀναλογίῳ ἀποκλειστικῶς, ὥστε νά μήν κρατοῦνται ἤ καί περιφέρονται ἀνά χεῖρας ὑπό τῶν ψαλλόντων ἤ ἀναγιγνωσκόντων, μέ ἀποτέλεσμα τόν σκανδαλισμόν ἔστω καί ἑνός ἐκ τῶν πιστῶν.

Ταυτοχρόνως, θεωρεῖται ἀπολύτως ἀπαραίτητον, ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί χρησιμοποιοῦνται ἀποκλειστικῶς διά τήν Θείαν Λατρείαν καί οὐχί διά διαφόρους χρήσεις, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἀπάδουν εἰς τήν λειτουργικήν διακονίαν, ὡς λ.χ. κοσμική μουσική, συλλογή προσωπικῶν καί ἄλλων φωτογραφιῶν, ἀναζήτησις εἰς τό διαδίκτυον κ.λπ. καί δή κατά τήν ὥραν τῆς Θείας Λατρείας, ὅπερ συνιστᾷ ἐκκοσμίκευσιν, ἥτις προκαλεῖ μέγιστον σκανδαλισμόν εἰς τάς συνειδήσεις τῶν πιστῶν.

Ταῦτα πάντα γνωρίζοντες ὑμῖν, παρακαλοῦμεν διά τά καθ' ὑμᾶς.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Ωραία τα λένε!

Εννοώ σε ωραία ελληνικά. Τώρα, αν συμφωνούμε ή όχι… τι να σας πω. Δεν μας πέφτει και πολύς λόγος. Για τους ηλεκτρονικούς ισοκράτες, εκτός των άλλων, τους βρίσκω και ενοχλητικούς. Σαν να πετά ζουζούνι μέσα στην εκκλησία.

Για δε τα τάμπλετς που περιέχουν όλη την υμνογραφία και διευκολύνουν αφάνταστα τους ψαγμένους ιεροψάλτες, νομίζω ότι… η λελογισμένη και μετά φειδούς χρήση τα λέει όλα. Για να μη χρησιμοποιούνται όμως αλόγιστα, υπάρχει λύση.

Και δεν εννοώ να τοποθετηθούν στους ιερούς ναούς «κόφτες» του διαδικτύου. Θα μπορούσε η Εκκλησία της Ελλάδος να τους εξοπλίσει με ειδικά τάμπλετς που θα ήταν μόνο για χρήση στα ψαλτήρια και πέραν τούτου ουδέν.

Εμένα όμως με προβληματίζει περισσότερο, για να μην πω με σκανδαλίζει, και μια άλλου είδους χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Έχω δει ειδικούς φωτογράφους, ακόμη και ιερωμένους, να έχουν ως αποκλειστικό… διακόνημα τη φωτογράφιση δεσποτάδων.

Δεκάδες, για να μην πω εκατοντάδες λήψεις σε μια ακολουθία, ειδικά στις κατανυκτικές της Μεγάλης Εβδομάδος.. Προς τι όλο αυτό;

Εκεί θα ήθελα να δω λελογισμένη χρήση… της ματαιοδοξίας.

 Πιστοί… στην τεχνολογία!

190129 ΑΝΙΕΡΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Κάνε και κάτι… αριστερό!

Κι αν είναι και ριζοσπαστικό, ακόμη καλύτερα! Το τέλειο μάλιστα θα είναι να το καταλάβουν εκείνοι που θέλεις, ενώ οι υπόλοιποι να μην πάρουν είδηση. Έτσι κερδίζεις διπλά. Εκλογές έρχονται, δεν είναι για πειράματα.

Κάπως έτσι φαίνεται ότι σκέφτηκε ο υπουργός της Παιδείας και πήρε την απόφαση να καταργήσει στα μουλωχτά τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών. Αυτό το «στα μουλωχτά» θα σας το εξηγήσω στη συνέχεια.

Για να καταλάβετε όμως τι ακριβώς συνέβη, ας δούμε τι ίσχυε μέχρι την κατάργηση. Για να το κάνουμε αυτό θα ρίξουμε μια ματιά στο Προεδρικό Διάταγμα 79/2017, το οποίο ισχύει για τα Δημοτικά Σχολεία.

Στο άρθρο 3, διαβάζουμε: Διακοπές, Αργίες και Εορταστικές εκδηλώσεις

1. Τα δημοτικά σχολεία δεν λειτουργούν τις ακόλουθες ημέρες και περιόδους: α) τα Σάββατα και τις Κυριακές, β) την 28η Οκτωβρίου (εθνική εορτή),

γ) από 24 Δεκεμβρίου μέχρι και 7 Ιανουαρίου (διακοπές Χριστουγέννων), δ) την Καθαρά Δευτέρα, ε) την 25η Μαρτίου (εθνική εορτή), στ) από τη Μ. Δευτέρα μέχρι και την Παρασκευή της Διακαινησίμου (διακοπές Πάσχα), η) την 1η Μαΐου,

θ) την εορτή του Αγίου Πνεύματος, ι) από 22 Ιουνίου μέχρι και 31 Αυγούστου (θερινές διακοπές) και ια) την ημέρα της εορτής του Πολιούχου της έδρας του σχολείου και την ημέρα της τοπικής εθνικής εορτής.

Όπως πολύ καλά γνωρίζουν οι κάτοικοι των μικρών πόλεων και των χωριών, αυτά δεν ισχύουν έτσι ακριβώς. Για παράδειγμα, στα χωριά, οι μέρες των εθνικών εορτών ΔΕΝ είναι αργίες, αφού τα Σχολεία συμμετέχουν στις εκδηλώσεις.

Για να το καταλάβουν αυτό και οι υπόλοιποι, θα προσπεράσω τη δεύτερη και την τρίτη παράγραφο του ίδιου άρθρου και θα πάω στην τέταρτη: 4. Τα δημοτικά σχολεία λαμβάνουν μέρος στις παρελάσεις και στο γενικό εορτασμό των εθνικών και τοπικών εορτών, σύμφωνα με το πρόγραμμα του οικείου Δήμου.

Όταν δηλαδή ο Δήμος αποφασίζει ότι στο τάδε δημοτικό διαμέρισμα θα γιορταστεί… η σφαγή των κατοίκων την Κυριακή τάδε του μηνός, το Σχολείο θα είναι εκεί με τη σημαία, τους μαθητές και τους δασκάλους του.

Το άλλο πουλάκι:

Και οι Τρεις Ιεράρχες;

Αυτοί βρίσκονταν στη δεύτερη παράγραφο που την προσπεράσαμε. 2. Εορταστικές εκδηλώσεις στα δημοτικά σχολεία πραγματοποιούνται:

α) στις 27 Οκτωβρίου για την επέτειο της εθνικής εορτής της 28ης Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία τιμάται και η ελληνική σημαία. Σε περίπτωση που η 28η Οκτωβρίου είναι Κυριακή ή Δευτέρα, οι εκδηλώσεις γίνονται την προηγούμενη Παρασκευή,

β) στις 24 Μαρτίου για την επέτειο της εθνικής εορτής της 25ης Μαρτίου. Σε περίπτωση που η 25η Μαρτίου είναι Κυριακή ή Δευτέρα, οι εκδηλώσεις γίνονται την προηγούμενη Παρασκευή,

γ) στις 17 Νοεμβρίου για την επέτειο του Πολυτεχνείου, τον αντιδικτατορικό αγώνα και την Εθνική Αντίσταση. Όταν η 17η Νοεμβρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, οι εορταστικές εκδηλώσεις πραγματοποιούνται την προηγούμενη Παρασκευή,

δ) [εδώ είμαστε] στις 30 Ιανουαρίου, εορτή των Τριών Ιεραρχών. Σε περίπτωση που η 30η Ιανουαρίου είναι Σάββατο ή Κυριακή, οι εορταστικές εκδηλώσεις λαμβάνουν χώρα την προηγούμενη Παρασκευή.

Αυτές, λοιπόν, οι εορταστικές εκδηλώσεις τι ήταν; Το πιο συνηθισμένο ήταν να πραγματοποιηθεί ένας επίσημος εκκλησιασμός του Σχολείου, αρτοκλασία, καθώς και μια ομιλία για τη ζωή και το έργο των Αγίων.

Κάνοντας ο υπουργός αυτό το αριστερό ή/και ριζοσπαστικό που είπαμε στην αρχή, καταργεί αυτή την δ΄ περίπτωση και περνάει την ημέρα των Τριών Ιεραρχών στην ια΄ περίπτωση της πρώτης παραγράφου:

Τα δημοτικά σχολεία δεν λειτουργούν […] ια) την εορτή των Τριών Ιεραρχών, την ημέρα της εορτής του Πολιούχου της έδρας του σχολείου και την ημέρα της τοπικής εθνικής εορτής. Διαταγή και… τα σκυλιά δεμένα.

Γιατί όμως είπαμε ότι η κατάργηση γίνεται «στα μουλωχτά»; Γιατί πέρασε ως τροποποίηση στον νόμο 4521, για την ίδρυση του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής. Και ανακοινώθηκε επίσημα μόλις χθες!

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τι θα κάνουν οι δάσκαλοι;

Πώς θα εφαρμόσουν την εγκύκλιο που ορίζει «Στις σχολικές μονάδες Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πραγματοποιούνται εκδηλώσεις για τον εορτασμοί της μνήμης (sic) των Τριών Ιεραρχών κατά την παραμονή της εορτής.

Για την υλοποίηση των εκδηλώσεων διατίθεται ένα διδακτικό δίωρο. Το περιεχόμενο του εορτασμού και των εκδηλώσεων καθορίζεται με απόφαση του Συλλόγου Διδασκόντων».

Κάποιοι πρότειναν να κάνουν ό,τι έκαναν πάντοτε, αλλά με δική τους πρωτοβουλία. Να εκκλησιαστούν, να πραγματοποιήσουν μια αρτοκλασία, ομιλία, άντε και να ζητήσουν από τους μαθητές τους να παρευρεθούν με ευθύνη των γονιών τους.

Οι περισσότεροι όμως συμφώνησαν πως το «κανονικό» είναι να μην κάνουν τίποτε απολύτως την ημέρα της γιορτής ΤΟΥΣ. Να εφαρμόσουν τον νόμο και να αφήσουν τους συγχωριανούς τους να κρίνουν τον υπουργό που έτσι αποφάσισε.

Αργία ήθελε; Αργία! Η καμπάνα θα χτυπήσει, ο ιερέας θα λειτουργήσει, θα ακουστεί «Τους τρεις μεγίστους φωστήρας…» αλλά στην εκκλησία δεν θα υπάρχουν ούτε δάσκαλοι, ούτε (εννοείται) μαθητές.

Μόνο που οι συγχωριανοί τους δεν ξέρουν κανέναν κύριο Γαβρόγλου. Ξέρουν τον Διευθυντή του Σχολείου και τους δασκάλους των παιδιών τους. Και αυτούς θα κατακρίνουν. Κι έτσι, για άλλη μια φορά, βρίσκονται στριμωγμένοι οι δάσκαλοι.

Οι οποίοι το μόνο που δεν ζήτησαν είναι άλλη μια αργία, και που τώρα πρέπει να βγάλουν το φίδι από την τρύπα.

Ας έχουν, τουλάχιστον, τη συμπόνια και τη συμπαράστασή μας.

 Μέγιστοι… κατεργάρηδες!

190122 ΘΡΗΣΚΕΙΟΛΟΓΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

«Πολιτική θρησκεία»!

Μ’ αυτόν τον όρο, διαβάζω, οι κοινωνικές επιστήμες ονομάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες συγκροτούνται ως πολιτικές κοινότητες, εκτός των άλλων, και με όρους συμβολικούς, που τις καθορίζουν και ως ηθικές κοινότητες.

Μια πολιτική κοινότητα, όταν αποκτήσει υπόσταση (και) ηθικής κοινότητας, όταν αρχίσει, δηλαδή, να αντιλαμβάνεται το (πολιτικά) σωστό και λάθος με όρους ιερού ή βέβηλου, τότε αποκτά «πολιτική θρησκεία».

Τότε μπορούμε να διακρίνουμε ομοιότητες με κάθε άλλη θρησκεία, από την ύπαρξη τελετουργιών, ακόμα και «θυσιών», μέχρι τη δημιουργία και λειτουργία ενός «ιερατείου», θέση στο οποίο βέβαια διεκδικούν πολλοί.

Θα καταλάβετε καλύτερα τι εννοούμε με κάποιο παράδειγμα στον πίνακα. Το αντλούμε από ένα άρθρο του καθηγητή Συγκριτικής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου κ. Μανούσου Μαραγκουδάκη.

Ο οποίος υποστηρίζει ότι στη χώρα μας, την οποία δεν λες και την πιο κανονική χώρα του κόσμου, έχουν εδραιωθεί δύο τέτοιες πολιτικές θρησκείες, σε αντίθεση με κάθε άλλο κράτος έθνος του… πολιτισμένου κόσμου.

Θα μπορούσαμε αυτές τις δύο πολιτικές θρησκείες να τις διακρίνουμε στο πέρασμα των δεκαετιών, περισσότερο εμφανείς όμως γίνονται μετά τον πόλεμο, τον εμφύλιο, και, κυρίως, στα χρόνια που ακολούθησαν.

Την πρώτη ο κύριος Μαραγκουδάκης την ονομάζει «εθνική πολιτική θρησκεία» και έχει ως επίκεντρό της τους μεγάλους εθνικούς αγώνες και τις ένδοξες σελίδες της ιστορίας μας. Μπορούμε να φανταστούμε το τελετουργικό της.

Το οποίο εστιάζεται κυρίως στις εθνικές επετείους, αλλά όχι μόνο τις «εθνικές». Με γιορτές, πατριωτικές ομιλίες, παρελάσεις, παραδοσιακούς χορούς, έχοντας ως ιερά βιβλία μόνο τις ηρωικές σελίδες της Ιστορίας.

Τα τελευταία χρόνια, βέβαια, ως ιερά κείμενα χρησιμοποιούνται όλο και πιο συχνά και διάφορες «γραφές» γερόντων, οι οποίες εντοπίζονται σε ειδική μερίδα του Τύπου και σε συγκεκριμένα σάιτ του διαδικτύου.

Οι πιστοί αυτής της «εθνικής πολιτικής θρησκείας» δεν είναι άλλοι από τους πολίτες που τοποθετούνται στη λαϊκή δεξιά, εννοείται στην ακροδεξιά, αλλά και στον χώρο των εκκλησιαστικών οργανώσεων˙ κυρίως.

Το άλλο πουλάκι:

Ποια είναι η δεύτερη πολιτική θρησκεία;

Από την άλλη, λοιπόν, πλευρά έχουμε αυτήν που θα αποκαλούσαμε «λαϊκή πολιτική θρησκεία», η οποία έχει ως σημεία αναφοράς της τους μεγάλους λαϊκούς αγώνες, το ΕΑΜ, το Πολυτεχνείο… Το τελετουργικό της είναι επίσης πολύ γνωστό.

Περιλαμβάνει πορείες, συγκρούσεις με τα ΜΑΤ (όπως λεγόταν παλιά) καταλήψεις κτηρίων ή εργασιακών χώρων, απεργιακές κινητοποιήσεις κ.λπ. Καταλαβαίνετε, φαντάζομαι ποιοι είναι οι πιστοί αυτής της πολιτικής θρησκείας.

Πρόκειται για τη λεγόμενη Αριστερά. Με την ευρεία έννοια, καθώς μέσα της μπορούμε να εντάξουμε και τη διανόηση του τόπου, πολλούς πανεπιστημιακούς, ανθρώπους της τέχνης και των γραμμάτων κ.λπ.

Τα ιερά τους βιβλία είναι οι πιο… απόκρυφες σελίδες της Ιστορίας, καθώς και τα κείμενα διάφορων «καταραμένων» συγγραφέων, όπως βέβαια και των θεωρητικών του μαρξισμού. Εννοείται και οι κομματικές εφημερίδες.

Για όσους από τους πιστούς της διαβάζουν. Διότι πολλοί έχουν μια επιδερμική, μια «δήθεν» σχέση με το διάβασμα, και τους αρέσει περισσότερο να τσαλαβουτάν εδώ κι εκεί και, ό,τι αρπάξουν. Τα υπόλοιπα στο καφενείο.

Το αξιοθαύμαστο είναι πως αυτές οι δύο πολιτικές θρησκείες συνυπήρχαν στη χώρα μας χωρίς να δημιουργούνται ιδιαίτερα προβλήματα. Βεβαίως, οι πιστοί τής μιας έβλεπαν πάντοτε υποτιμητικά εκείνους της άλλης.

Οι μεν θεωρούσαν τους δε συντηρητικούς (δίνοντας πάντοτε αρνητικό πρόσημο στη λέξη), ενώ εκείνοι χαρακτήριζαν τους πρώτους «κουλτουριάρηδες» (αυτή η λέξη κι αν έφτασε να έχει αρνητικό πρόσημο).

Φυσικά δεν έπαψαν ποτέ και οι πολιτικές συγκρούσεις. Πολλές φορές ιδιαίτερα έντονες. Με μοναδική ίσως εξαίρεση κάποια χρόνια του ΠαΣοΚ, όταν το λαϊκό συνυπήρξε κάπως πιο αρμονικά με το εθνικό στοιχείο.

Ωστόσο, εκεί που το κακό παράγινε, ήταν στα χρόνια της κρίσης, όταν φτάσαμε στο σημείο οι πιστοί των δύο αυτών πολιτικών θρησκειών να θεωρούν οι μεν τους δε προδότες και εκείνοι τους πρώτους φασίστες.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Ας δώσουμε όμως τον λόγο στον κ. Μαραγκουδάκη:

«Οι οπαδοί του εθνικού αφηγήματος και της εθνικής πολιτικής θρησκείας κατηγορούνται για φασισμό, ενώ οι οπαδοί της λαϊκής πολιτικής θρησκείας, αυτοί που θέτουν “τα συμφέροντα των λαών πάνω από τους φασιστικούς εθνικισμούς”, κατηγορούνται για εθνική προδοσία.

Φυσικά δεν ισχύει κανένα από τα παραπάνω. Ή μάλλον, ως εκλογικεύσεις είναι το ίδιο κατανοητές και εύλογες στα πλαίσια αυτών των δύο αναγνωρισμένων από το κράτος και ενσωματωμένων στο εκπαιδευτικό σύστημα πολιτικών θρησκειών.

Γιατί στην Ελλάδα συμβαίνει κάτι πολύ ιδιάζον: ενώ τόσο ο Παύλος Μελάς και ο Μεγαλέξανδρος, όσο και το Πολυτεχνείο και οι αντι-ιμπεριαλιστικοί αγώνες των λαών έχουν χώρο στο εκπαιδευτικό μας σύστημα και τις δημόσιες τελετές, ουδείς σκέφθηκε ότι από ένα σημείο και μετά αυτά τα δύο συμβολικά συστήματα είναι αντιπαραθετικά και συγκρουσιακά.

Και ουδείς σκέφθηκε ότι όχι μόνον χρήζουν αναβάθμισης και ανανέωσης στα πλαίσια μιας σύγχρονης μετα-εθνικιστικής και μετα-σοσιαλιστικής εποχής, αλλά πάνω απ’ όλα χρήζουν σύνθεσης.

Μία σύνθεση που θα συνενώσει σύμβολα και πολίτες, επιτρέποντας έτσι την εννοιολογική σύνθεση του νοήματος της δημοκρατίας, ώστε αυτό να είναι κοινό για όλους μας, δεξιούς, αριστερούς και φιλελεύθερους».

Μετά από όλα αυτά, δεν μένει σε όσους σκεφτόμαστε πραγματικά την ανάγκη ύπαρξης μιας τέτοιας σύνθεσης, το να αναζητήσουμε και τρόπους να την πετύχουμε. Εδώ νομίζω θα παιχθεί ένα μεγάλο στοίχημα το επόμενο διάστημα.

 Θρησκευτικά, σήμερα!

190118 ΚΑΛΟΜΑΘΗΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Μήπως.. να τους συμπονέσουμε;

Θα σας πω μια ιστορία από το Γεροντικό, όπως τη θυμάμαι πρόχειρα. Εξάλλου θα καταλάβετε εσείς πού ακριβώς βρίσκεται το νόημά της. Μια φορά, λοιπόν, ένας νεαρός μοναχός παραπονέθηκε στον γέροντά του.

Του είπε ότι θεωρεί πολύ άδικο το γεγονός πως, όταν συγκεντρώνονται στο καλύβι του για να τους μιλήσει, όλοι κάθονται κατάχαμα ή σε καμιά πέτρα, εκτός από έναν, ο οποίος πάντοτε κάθεται σε μαξιλάρι που του δίνει ο γέροντας.

«Απ’ ότι γνωρίζω, ούτε άρρωστος είναι, ούτε κανένα άλλο πρόβλημα έχει που να δικαιολογεί αυτή τη διάκριση. Γιατί, λοιπόν, αυτή η αδικία;» παραπονέθηκε στον γέροντά του. Εκείνος πάλι, αντί να απαντήσει, τον ρώτησε ποια ήταν η δουλειά του πριν γίνει καλόγερος.

«Ήμουν τσομπάνης», απάντησε ο νεαρός.

«Το ίδιο και οι υπόλοιποι, του είπε ο γέροντας. Εκείνος όμως, πριν έρθει εδώ να γίνει μοναχός, ήταν πρίγκιπας στη Βλαχία».

Εσείς, έτσι κι αλλιώς, σε πέτρες καθόσασταν. Εκείνος καθόταν σε θρόνους και κοιμόταν σε πουπουλένια στρώματα. Όπως βλέπεις, λοιπόν, αν κάποιος αδικείται από τον τρόπο με τον οποίο κάθεστε στο καλύβι μου, δεν είστε εσείς, αλλά εκείνος».

Σκεφτόμουν αυτή την ιστορία, καθώς, όλες αυτές τις μέρες, παρακολουθώ την αγωνιώδη προσπάθεια κάποιων βουλευτών να μην χάσουν τα προνόμιά τους. Ειδικά εκείνων που έχουν και υπουργικό αξίωμα.

Και σας το έχω πει κι άλλη φορά. Ξέρετε τι είναι να έχεις μάθει, όταν περνάς για να πας στην εκκλησία, να παιανίζει η μπάντα; Αστειεύομαι. Ξέρετε όμως τι είναι να συνηθίσεις στα προνόμια που έχει η θέση ενός βουλευτή ή υπουργού;

Δεν αναφέρομαι καθόλου στο οικονομικό. Σκέψου μόνον ότι… κυκλοφορείς χωρίς να χρειάζεται να ψάχνεις θέση να παρκάρεις. Δεν μπαίνεις ποτέ σε αστικό ή μετρό, ούτε χρειάζεται να ψάχνεις για ταξί.

Ότι δεν περιμένεις ποτέ στην ουρά. Ότι όποια πόρτα να χτυπήσεις είναι ανοιχτή. Ότι μπορείς να ταξιδέψεις με αεροπλάνο, αλλά και να εξεταστείς σε κάποιο νοσοκομείο αμέσως μόλις το επιθυμήσεις.

Σκέψου ότι έχεις το… ακαταδίωκτο. Ότι μπορείς να λες και να κάνεις ό,τι θέλεις, να ψεύδεσαι, να απειλείς, να συκοφαντείς, να παραβιάζεις νόμους και διατάξεις, χωρίς (πρακτικά) να δίνεις λόγο στη δικαιοσύνη.

Σκέψου, τέλος, ότι έρχονται αξιοσέβαστοι άνθρωποι, με ικανότητες και προσόντα που εσύ ούτε στον ύπνο σου είδες και σου ζητούν προσωπικές χάρες. Ότι συναναστρέφεσαι με ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης, κι ας είσαι ντενεκές.

Το άλλο πουλάκι:

Καλομαθημένος!

Θα σας πω μια θρακιώτικη παροιμία που έλεγε ο συγχωρεμένος ο πατέρας μου και θα δείτε πόση σοφία κρύβει μέσα της: «Τον καλομαθημένο γουλιάρη μην τον λες». Γουλιάρη, δηλαδή «νηστικό», με την έννοια του λαίμαργου.

Δεν είναι λαίμαργος, δεν μένει το μάτι του στα αγαθά που έχουν οι άλλοι, δεν αποζητά ιδιαίτερη μεταχείριση, επειδή θεωρεί τον εαυτό του ξεχωριστό, απλώς είναι καλομαθημένος. Έχει αυτό το… ελαφρυντικό.

Υπό αυτή την έννοια, ρωτάω μήπως πρέπει να δείξουμε κι εμείς κατανόηση σε όλους εκείνους που αναγκάζονται να κάνουν πράγματα αδιανόητα για τον απλό πολίτη, μόνο και μόνο για να μην χάσουν τη βουλευτική… καλοπέραση.

Δεν είναι κακοί άνθρωποι, δεν είναι άνθρωποι χωρίς αρχές και αξίες, δεν είναι τίποτε άπληστοι που δεν μπορούν να αρκεστούν σε όσα αρκούμαστε όλοι εμείς, απλώς είναι… καλομαθημένοι.

Καλά, θα μου πείτε, αυτό είναι δικαιολογία; Μην το βλέπετε έτσι· δείτε το όπως το γεροντικό και η σοφή θρακιώτικη παροιμία. Δείτε το υπό το πρίσμα της διακρίσεως, της σοφής αυτής αρετής που ανέδειξε η παράδοσή μας.

«Έκαστος κατά το μέτρον αυτού κρίνεται», που θα έλεγε και ο Κώστας Ζουράρις. Επομένως δεν έχει νόημα να απαιτούμε να συμπεριφερθούν οι άνθρωποι αυτοί όπως ο καθένας από εμάς, κι αν το κάνουμε τους αδικούμε.

Ας τους δούμε, λοιπόν, με συμπόνια. Ας δείξουμε ότι διαθέτουμε λίγη ενσυναίσθηση, αυτή τη μοντέρνα αρετή που επιτάσσει να μπαίνεις πάντοτε εσύ στη θέση του άλλου και ποτέ εκείνος στη δική σου.

Κι ας παραδεχτούμε στο τέλος, όπως άλλωστε ήταν και η θέση του ΚΚΕ στη Βουλή, ότι αυτά είναι φαινόμενα του αστικού συστήματος και θα τα συναντάμε σε κάθε εποχή και σε κάθε τόπο που αυτό κυριαρχεί.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Το ρίχνουμε στο καλαμπούρι.

Τι να κάνουμε; Αν το πάρουμε στα σοβαρά, θα πρέπει να μιλήσουμε με όρους που δεν θέλουμε, με λόγια για τα οποία ύστερα θα ντραπούμε, για τους πολιτικούς εκείνους που διήνυσαν το πολιτικό φάσμα (σχεδόν) από άκρη σε άκρη.

Που με μεγάλη ευκολία πέρασαν από το ένα κόμμα στο άλλο, βρίσκοντας σε κάθε περίπτωση μια ευφυή -έτσι νόμιζαν- δικαιολογία, προκειμένου να κρύψουν ακόμη και από τον εαυτό τους πως θα έκαναν το παν για μια θέση.

Θα πρέπει ακόμη να μιλήσουμε και για το πολιτικό άγος των κομμάτων που τους υποδέχτηκαν κάθε φορά «δόξη και τιμή», για να φτάσουμε σήμερα στο αποκορύφωμα, να καθορίζουν την πολιτική ζωή του τόπου αυτοί οι τύποι.

Και να έχουμε μια κυβέρνηση που επιχαίρει για τη νίκη της και θεωρεί μέγα κατόρθωμα την λήψη ψήφου εμπιστοσύνης -εμπιστοσύνης που βασίζεται στην ψήφο βουλευτών που σήμερα την «πουλάν» εδώ και αύριο εκεί. 

Δεν θέλουμε όμως να λέμε τέτοια πράγματα, γι’ αυτό το ρίχνουμε στο καλαμπούρι.

Είναι κι αυτό μια άμυνα!

 Γουλιάρηδες

!