140207 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΟ-2

Το ένα πουλάκι:

Τι λέγαμε;

Α, ναι. Για τις εστίες διαφθοράς στη χώρα μας, όπως τις εντόπισε μεγάλη έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το θέμα.

Αναφέραμε τον τομέα της υγείας, τη χρηματοδότηση των κομμάτων και τις μεγάλες καθυστερήσεις στην απονομή δικαιοσύνης σε παρόμοια θέματα.

Ας έρθουμε στην τέταρτη εστία διαφθοράς, που εντοπίζεται στις δημόσιες συμβάσεις. Ρωτήθηκαν πολλοί επιχειρηματίες και ένα 76% απάντησε πως στον τομέα αυτό η διαφθορά δίνει και παίρνει.

Θα ήθελα να συναντήσω κάποιον επιχειρηματία από το υπόλοιπο 24%, δεν το κάνω όμως θέμα, αφού δεν γνωρίζω πώς ακριβώς τέθηκε το ερώτημα.

Για το θέμα απευθύνθηκα κι εγώ, σε ανύποπτο χρόνο, σε κάποιον καλό φίλο, πετυχημένο έμπορο. Να η απάντηση του:

Ξέρεις ότι η επιχείρησή μου πάει καλά και βγάζω πολλά. Αυτό όμως δεν θα μπορούσε να συγκριθεί με την περιουσία που θα αποκτούσα, αν, για παράδειγμα, αναλάμβανα να προμηθεύω τη Βουλή με προϊόντα δικά μου.

Θα είχα λύσει το πρόβλημα και για τα τρισέγγονά μου.

Έτσι είναι, φίλοι μου.

Φανταστείτε τώρα πόσα θα μπορούσε να δώσει σε «μίζα» ένας έμπορος, προκειμένου να πάρει αυτός μια προμήθεια ανάλογου (μικρού) μεγέθους.

Καλά, θα ρωτήσει κάποιος, έτσι δίνονται οι προμήθειες, έτσι υπογράφονται οι συμβάσεις, χωρίς κάποιον έλεγχο;

Ναι, ας είναι καλά το Μνημόνιο (φαντάζομαι τι ακούω τώρα), λέει η Επιτροπή, που υποχρέωσε τη χώρα μας να πάρει κάποια μέτρα, όπως την προετοιμασία νομοθετικής ρύθμισης για τη χρησιμοποίηση κεντρικής αρχής προμηθειών. Προετοιμασία, έτσι; Μη χαίρεστε ακόμη.

Επίσης, λέει η ίδια Επιτροπή, πολύ θετικό δείγμα είναι και το ότι αρχίζουν δειλά δειλά να γίνονται κάποιες ενέργειες, όπως η αιφνιδιαστική έρευνα που πραγματοποίησε η Ελληνική Επιτροπή Ανταγωνισμού στις πιο μεγάλες κατασκευαστικές εταιρίες της χώρας.

Μια στάση εδώ. Είτε θέλουμε να το παραδεχτούμε είτε όχι, η πίεση από τις χώρες που μας δανείζουν έχει οδηγήσει στο να παρθούν κάποια θετικά μέτρα στον τόπο μας, από τα οποία μάλιστα βλέπουμε και αποτελέσματα.

Θέλετε να υποστηρίξουμε πως δεν το έκανε η πίεση των ξένων, αλλά εκείνη, ας πούμε, των αγανακτισμένων;

Να το δεχτώ. Πάντως είναι γεγονός ότι βλέπουμε πράγμα που, πριν από την κρίση, όταν, για παράδειγμα λέγαμε πως «ούτε ένας πολιτικός έχει πάει φυλακή, έτσι για δείγμα», σήμερα να γίνονται πραγματικότητα.

Το άλλο πουλάκι:

Θέλει δουλειά ακόμη.

Για παράδειγμα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εντοπίσει ως πέμπτη πηγή διαφθοράς το γεγονός της αποσπασματικής αντιμετώπισης του φαινομένου. Γίνονται δηλαδή ενέργειες από μεμονωμένα όργανα ή φιλότιμους ελεγκτές, όμως όχι κάτω από ένα οργανωμένο πλέγμα.

Πρώτα πρώτα, λένε, έχουμε μια υπερβολικά περίπλοκη νομοθεσία, η οποία μάλιστα μεταβάλλεται μέρα με τη μέρα, με συνεχείς προσθήκες, διορθώσεις, τροποποιήσεις και δεν συμμαζεύεται.

Αυτό τι ρόλο παίζει; Τεράστιο.

Φτάσαμε να πρέπει ο κάθε υπάλληλος να είναι ένας καλός…δικηγόρος, όχι μόνο για να γνωρίζει την τεράστια νομοθεσία που αφορά στο αντικείμενό του, αλλά για να μπορεί να ελίσσεται, διαφορετικά θα είναι αδύνατον να λειτουργήσει.

Ε, αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι πολλοί πολίτες επιθυμούν να… κόψουν δρόμο, προκειμένου να τελειώσουν τη δουλειά τους μια ώρα αργότερα, γίνεται μεγάλο κίνητρο «λαδωμάτων».

Η έκφραση «πού να μπλέκεις, τώρα…» μας δίνει το μέτρο του πράγματος «Λαδώνεις» και ξεμπλέκεις αμέσως.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη.

Η πολυνομία και η πολυπλοκότητα των διαδικασιών οδηγούν επίσης συχνά στην ατιμωρησία. Ακόμη και η έκθεση της Επιτροπής αναφέρει πως υπάρχουν πάνω από 2.000 υποθέσεις δημοσίων υπαλλήλων για πειθαρχικά παραπτώματα οι οποίες εκκρεμούν.

Η έκτη και τελευταία εστία διαφθοράς εντοπίζεται στη φορολογική διοίκηση, καθώς μόνο το 20% των προστίμων που επιβάλλονται καταλήγουν στα ταμεία του κράτους. Ένα 40% συνήθως διαγράφεται, ενώ το υπόλοιπο 40% κατακρατείται από εφοριακούς.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τελειώσαμε;

Όχι, βέβαια. Η έρευνα έρχεται να καταδείξει κι ένα άλλο στοιχείο, για το οποίο σας μιλήσαμε κι εμείς.

Κάνει λόγο για την «μικρή διαφθορά». Θυμόσαστε που λέγαμε πως αν αθροίσουμε αυτά τα μικρά μικρά ποσά γίνονται πολύ μεγαλύτερα απ’ όσο φανταζόμαστε;

Ας πούμε όμως πώς ορίζουν  τη «μικρή διαφθορά» τα μέλη της Επιτροπής. Μιλούν για τις μικρής κλίμακας, δωροδοκίες, όπως το «γρηγορόσημο», τη δωροδοκία για απόκτηση πολεοδομικής άδειας, δίπλωμα οδήγησης ή τακτοποίηση οικονομικών βιβλίων κ.λπ.

Όλα αυτά τα λίγα λίγα και τα μικρά μικρά κόστισαν στη χώρα μας, για το 2011, 554 εκατομμύρια, ποσό καθόλου ευκαταφρόνητο, αν σκεφθείτε ότι πανηγυρίζουμε για τα 17 εκατομμύρια από τα «κλεμμένα» που θα μπουν πίσω στα ταμεία του κράτους.

Συνολικά στην Ε.Ε. η διαφθορά στοιχίζει ετησίως πάνω από 120 δισ. ποσό που ισοδυναμεί με τον ετήσιο προϋπολογισμό της Ευρωζώνης. Αυτό μάλλον το ήξεραν από πριν οι Γερμανοί, γι’ αυτό, παρόλο που μόνο το 6% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι έχουν έρθει σε επαφή με τη διαφθορά, το 59% τη θεωρεί τεράστιο πρόβλημα.

Θυμίζω τα αντίστοιχα δικά μας ποσοστά 19% και 99%.

Και εις ανώτερα!

Είστε της μικρής ή της μεγάλης;

140206 ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΟ-1

Το ένα πουλάκι:

Λες και το ξέραμε.

Ενώ σας λέγαμε όλα αυτά τα ωραία περί διαφθοράς, ήρθε από την Ευρώπη το μαντάτο να επιβεβαιώσει τα λεγόμενά μας.

Μια Επιτροπή που διερεύνησε το θέμα ανακοίνωσε τα πορίσματά της που είναι υπέρ το δέον «κολακευτικά» για τη χώρα μας, αφού μας δίνουν, για άλλη μια φορά, το πρωτάθλημα Ευρώπης.

Πρώτα πρώτα ας εξετάσουμε τις απαντήσεις σε δύο βασικά ερωτήματα:

Τι ποσοστό των Ελλήνων πιστεύει ότι τη διαφθορά έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις;

Το αποτέλεσμα θυμίζει εκλογές σε χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ, έτσι για να μην ξεχνάμε και κάποια πράγματα: 99%!

Ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι 76%, όμως, όπως σας έχουμε πει πολλές φορές, οι αριθμοί και τα δεδομένα αποκτούν αξία όταν ξέρεις να τα διαβάζεις.

Το ποσοστό της χώρας μας, αυτό το 99%, θα πρέπει να θεωρηθεί πολύ χαμηλό!

Εξηγούμαι αμέσως, αφού σας δώσω το αποτέλεσμα στο δεύτερο ερώτημα:

Πόσοι από τους πολίτες της χώρας έχουν έρθει αντιμέτωποι με τη διαφθορά;

Και πάλι πρωταθλητές με ποσοστό 63%, όταν ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι 26%.

Ελάτε τώρα να δούμε τα δύο αποτελέσματα συγκριτικά.

Υπάρχουν χώρες όπου τα δύο ποσοστά έχουν μια σχέση εντυπωσιακά μεγάλη. Ενώ ένα πολύ μικρό ποσοστό των πολιτών έχει έρθει αντιμέτωπο με τη διαφθορά (Δανία 3%, Λουξεμβούργο 7%, Ολλανδία 9%, Βέλγιο 12%...), εν τούτοις, οι πολίτες τους, σε σημαντικά μεγάλο ποσοστό, θεωρούν τη διαφθορά πρόβλημα, (Δανία 20%, Λουξεμβούργο 42%, Ολλανδία 61%, Βέλγιο 67%...)

Δηλαδή τα δύο ποσοστά έχουν λόγο ένα προς έξι και βάλε.

Ακόμη και τους ευρωπαϊκούς μέσους όρους να δούμε 26% και 76% ο λόγος αυτός είναι περίπου ένα προς τρία.

Επομένως, στη χώρα μας, όπου αντιμέτωπο με τη διαφθορά έχει έρθει το 63% των πολιτών, θα έπρεπε, για να είμαστε στο μέσο όρο, να θεωρούμε  πως η διαφθορά έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις τουλάχιστον το… 180% των πολιτών!

Γι’ αυτό σας λέω, πάλι καλά είμαστε.

Επιπλέον, προσωπικά, για να έχω μια πληρέστερη εικόνα, θα ήθελα μια διευκρίνιση, που είναι δύσκολο να γίνει.

Όταν το 63% δηλώνει ότι έχει έρθει σε επαφή με τη διαφθορά πώς ακριβώς το εννοεί; Από την πλευρά εκείνων που… τα δίνουν ή των άλλων που τα παίρνουν;

Το άλλο πουλάκι:

Πού βρίσκεται η διαφθορά;

Είναι άλλο πράγμα να το ξέρεις εκ πείρας, η οποία μπορεί να σε γελάσει, αφού υπάρχει η πιθανότητα να είσαι απλώς μια περίπτωση, και άλλο πράγμα να σου το λέει μια γενική έρευνα, που έρχεται να συμφωνήσει μαζί σου.

Τι λέει ο λαός μας (και κάθε λαός φαντάζομαι); «Πάνω απ’ όλα η υγεία». Ε, εκεί ακριβώς βρίσκεται και η μεγαλύτερη εστία διαφθοράς. Το 11% των ερωτηθέντων που επισκέφτηκε ιατρικές εγκαταστάσεις έδωσε «φακελάκι», ποσοστό διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Πώς είπατε; Εσάς σας φαίνεται μικρό; Κι εμένα το ίδιο, είπαμε όμως, τις έρευνες πρέπει να ξέρεις να τις διαβάζεις. Πού βρίσκεται το «μυστικό» στην παρούσα περίπτωση;

Ακριβώς! Εκεί που λέει «των ερωτηθέντων που επισκέφθηκε ιατρικές εγκαταστάσεις».

Οι ερευνητές, δηλαδή, στήθηκαν έξω από ένα νοσοκομείο (ας πούμε) και ρωτούσαν όποιον έμπαινε μέσα, ασχέτως τον λόγο για τον οποίο έμπαινε.

Ενώ, αν πήγαιναν έξω από μια χειρουργική κλινική, (τυχαίο το παράδειγμα) το ποσοστό μπορεί (λέω, δεν έχω έρευνα) να ήταν κάπως διαφορετικό.

Η διαφθορά όμως στην υγεία δεν έχει να κάνει μόνο με τα «φακελάκια».

Ας πούμε η χώρα μας (εμείς δηλαδή) πλήρωσε 11,2 εκατομμύρια για την κατασκευή εγκαταστάσεων για ανάλυση πλάσματος αίματος και αυτή δεν λειτούργησε ποτέ.

Αφήνουμε το τι γίνεται με τις προμήθειες κ.λπ.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Δεν θα προλάβουμε.

Υπάρχουν άλλες πέντε εστίες διαφθοράς και δεν θα μας φτάσει ο χρόνος. Δεν πειράζει, το συνεχίζουμε κι αύριο, έτσι, για να γιορτάσουμε την εβδομάδα της διαφθοράς.

Δεύτερη εστία τα χρήματα που πάνε (και από πού πάνε) στα πολιτικά κόμματα. Ένα μεγάλο ποσοστό των Ελλήνων (86%) θεωρούμε ότι εδώ υπάρχει πολύ μαύρο χρήμα και αδιαφανείς πηγές προέλευσής του.

Έχει ενδιαφέρον εδώ να πούμε ότι μας έχουν γίνει διάφορες συστάσεις, 16 τον αριθμό, από την ομάδα κρατών κατά της διαφθοράς, όμως, μέχρι και τον περασμένο Αύγουστο, ούτε μία είχε τεθεί σε εφαρμογή.

Τρίτη εστία και, κατά τη γνώμη μας, ιδιαιτέρως σημαντική, είναι η αναποτελεσματική δίωξη της διαφθοράς, στην οποία συντελεί η τεράστια καθυστέρηση στην εκδίκαση όσων υποθέσεων φτάνουν στη δικαιοσύνη.

Η λέξη παραγραφή, που σε άλλες χώρες είναι άγνωστη, σ’ εμάς βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.

Ας κάνουμε μια στάση εδώ, να πάρουμε μιαν ανάσα, κι ας αναλογιστούμε, πως, τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει μια πρόοδος στο θέμα, γεγονός που αναγνωρίζεται και από τους συντάκτες της έκθεσης που εξετάζουμε.

Δεν είναι μικρό πράγμα, λένε, και το λέμε κι εμείς, ότι πρώην υπουργοί και δήμαρχοι βρέθηκαν πίσω από τα κάγκελα της φυλακής για υποθέσεις διαφθοράς.

Αυτή η αλλαγή κλίματος αξίζει να σχολιαστεί, διότι δεν προέκυψε από το πουθενά.

Περισσότερα όμως αύριο.

Μιλάμε με ντοκουμέντα!

140205 ΥΠΕΡΑΝΩ

Το ένα πουλάκι:

Ηθικοί και ανήθικοι.

Καλοί και κακοί άνθρωποι. Ευσυνείδητοι άνθρωποι και διεφθαρμένοι υπηρεσιακοί παράγοντες…

Πόσες φορές δεν ακούσαμε πως τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα, αν αντικατασταθούν οι μεν από τους δε (στην περίπτωσή μας, οι δεύτεροι από τους πρώτους);

Υπάρχει γενικώς η αντίληψη ότι οι υπάλληλοι ενός κράτους, κυρίως όμως οι κεφαλές, από τις οποίες βρωμάνε και τα ψάρια, πρέπει να είναι ακέραιοι χαρακτήρες, ώστε να εξαλειφθεί το φαινόμενο της διαφθοράς.

Το πιο αστείο στην υπόθεση είναι πως υπάρχουν άνθρωποι που τοποθετούν στην κατηγορία τού «υπεράνω πάσης υποψίας» όλους όσοι ανήκουν σε συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους ή παρατάξεις.

Πόσα κόμματα δεν μας υπόσχονται ότι, αν κυβερνήσουν, η εικόνα της πολιτικής και των πολιτικών θα αλλάξει, επειδή αυτοί… έχουν καθαρά χέρια; Μην ξεγελιέστε από τη φράση που δανείστηκα από συγκεκριμένο χώρο. Ούτε λίγο ούτε πολύ όλοι λένε περίπου τα ίδια.

Και μην κοιτάτε μόνο την κεντρική πολιτική σκηνή.

Ακόμη και σε τυπικό επίπεδο βλέπουμε αντιπαραθέσεις του τύπου «εμείς θα διοικήσουμε καλύτερα, γιατί έχουμε ηθικό προβάδισμα και πιο έντιμα στελέχη». Ή, πολλές φορές, ο ένας αντίπαλος «δείχνει» την επαγγελματική σταδιοδρομία του άλλου, κατηγορώντας τον για ατασθαλίες, τις οποίες, υποτίθεται, θα μεταφέρει και στην πολιτική του καριέρα.

Για να μην πάμε πολύ μακριά, ακόμη και η προσωπική ζωή, που συχνά δεν είναι «αμέμπτου ηθικής», με την προτεσταντική έννοια, χρησιμοποιείται ως απόδειξη πως ο συγκεκριμένος πολιτικός είναι επιρρεπής στην «αμαρτία», άρα θα διοικήσει με ανάλογο τρόπο.

Τα πράγματα όμως δεν είναι καθόλου έτσι.

Όπως λέγαμε προχθές, η αποφυγή της διαφθοράς δεν είναι θέμα επιλογής ανθρώπων με ηθικές αντιστάσεις, αν και αυτό, ομολογουμένως, βοηθάει πολύ.

Το ζήτημα είναι να μην υπάρχουν οι… πειρασμοί ή/και να υπάρχει όλο το θεσμικό και νομικό πλαίσιο που θα αποτρέπει τους περισσότερους να  υποκύψουν.

Το άλλο πουλάκι:

Πόσοι θα αντισταθούν από μόνοι τους;

Χθες και προχθές περιγράψαμε ένα κλίμα που δείχνει ότι τα πράγματα για όσους προσπαθούν να μην παρασυρθούν από το ρεύμα είναι πολύ δύσκολα. Βεβαίως, υπάρχουμε όλοι εμείς οι απ’ έξω που ηθικολογούμε, ίσως επειδή δεν βρισκόμαστε σε πόστο που να δέχεται πιέσεις.

Η γιαγιά μου έλεγε «παιδί μου, ούτε τον διάβολο να δεις, ούτε το σταυρό σου να κάνεις»!

Ήθελε να τονίσει την δύναμη που έχει ο πειρασμός και πως είναι καλύτερα να (προσ)εύχεσαι να μην τύχει στο δρόμο σου, πράγματα που μας δίδαξε και ο ίδιος ο Χριστός με την Κυριακή Προσευχή.

Επειδή, λοιπόν, έτσι όπως είναι διαμορφωμένο το πλαίσιο, οι πειρασμοί είναι πολλοί, ακούγεται αστείο να ισχυρίζεται κάποιος πως θα διοικήσει ή θα κυβερνήσει καλύτερα, επειδή οι δικοί του άνθρωποι, τα δικά του στελέχη δεν έχουν δώσει, μέχρι στιγμής, κανένα δικαίωμα.

Θα σας πω όμως και για κάποιους άλλους πειρασμούς, στους οποίους υποκύπτει κανείς, χωρίς να χρειάζεται να κυβερνήσει.

Για μένα όμως είναι ενδεικτικοί ενός ήθους το οποίο, είτε οι ίδιοι επικαλούνται, είτε ο πολιτικός χώρος στον οποίο ανήκουν.

Την περασμένη εβδομάδα πήρα είδηση ότι πιάνουμε και στη Δράμα το κανάλι «Ε», το πρώην «902» δηλαδή, και στάθηκα για λίγο να δω τι εκπέμπει. Φαίνεται πως ήμουν τυχερός, διότι έπεσα επάνω στον δημοσιογράφο Γιώργο Τράγκα, που παρουσίαζε μια συζήτηση για το πώς… το μνημόνιο καταπατά το Σύνταγμα.

Η έκπληξή μου προκλήθηκε από το γεγονός της παρουσίας στο πάνελ των προσκεκλημένων γνωστών και (υποτίθεται) σοβαρών συνταγματολόγων ή καθηγητών συνταγματικού δικαίου.

Μα, στον Τράγκα, ρε παιδιά;

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Η δύναμη του πειρασμού!

Ανάμεσα τους γνωστός και τακτικότατος στα πάνελ καθηγητής στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο και στέλεχος της Αριστεράς, (για να μην γίνω πιο συγκεκριμένος), η οποία και αυτή καυχιέται για το ήθος των στελεχών της.

Στον Τράγκα, ρε φίλε;

Τόσο μεγάλη ανάγκη για προβολή των θέσεών σου (δεν μιλώ για εκείνη του προσώπου του), από οποιοδήποτε βήμα;

Επειδή κάποιοι ίσως σαν μην γνωρίζουν τον κύριο Τράγκα, αφήστε που το ύφος και η αισθητική του λόγου του δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για παρερμηνείες, θα σας πω μόνο σε τι είδους ακροατήριο απευθύνεται, επομένως και οι συνομιλητές του.

Κάποια στιγμή ανακοίνωσε το αποτέλεσμα γκάλοπ που πραγματοποίησε σε προηγούμενη εκπομπή με το ερώτημα «θα ήμασταν καλύτερα με τη δραχμή ή το ευρώ».

Αφού μας ενημέρωσε ότι απάντησαν χίλιοι τριακόσιοι τηλεθεατές, ανακοίνωσε περιχαρής ότι 97% πιστεύουν πως θα ήμασταν καλύτερα αν επιστρέφαμε στη δραχμή και μόνο 3% θεωρούν ότι είμαστε καλύτερα παραμένοντας σε ευρώ.

Τόσο σοβαρό είναι το ακροατήριο της εκπομπής και σ’ αυτούς απευθύνονται οι καλεσμένοι του οικοδεσπότη.

Να όμως πού θα περίμενα εγώ τις ηθικές αντιστάσεις. Να πού θα ήθελα να ξεχωρίζουν κάποιοι, από τους οποίους, ίσως αφελώς, έχουμε μεγάλες προσδοκίες.

Διότι οι διαβεβαιώσεις ότι αυτοί δεν θα απλώσουν το χέρι στο βάζο με το μέλι εμένα δεν μου λένε τίποτα. 

Για εκείνο ας φροντίσουν οι νόμοι και οι θεσμοί.

Πνεύμα και Ηθική!

140204 ΠΑΝΕΞΥΠΝΟ

Το ένα πουλάκι:

Περί κορόιδων, λοιπόν.

Λέγαμε χθες ότι για κάποιους, για πάρα πολλούς κάποιους, η κοινωνία χωρίζεται στους έξυπνους που τα «παίρνουν» και στα κορόιδα. Μάλιστα, είπαμε πως, για να είμαστε ακριβείς, η λέξη δεν είναι ακριβώς κορόιδα, αλλά είναι η άλλη, η πολύ γνωστή, ίσως η πρώτη που θα μάθει ένας ξένος ερχόμενος στη χώρα μας.

Γιατί όμως είναι κοροϊδία το να μην τα «παίρνεις»;

Η πιο δημοφιλής απάντηση είναι επειδή το κάνουν όλοι. Τη χρησιμοποιούν οι περισσότεροι, χωρίς να συνειδητοποιούν ίσως την αντίφαση που έχει αυτό.

Το κάνουν όλοι οι άλλοι!

Μα, ο καθένας από όλους τους  άλλους είναι που λέει το ίδιο, που χρησιμοποιεί την ίδια δικαιολογία, το ίδιο «επιχείρημα».

Οι «άλλοι» επομένως δεν είναι τίποτε εξωγήινοι, είναι κάποιο σύνολο από άτομα, τα οποία, ένα ένα, επικαλούνται όλους τους υπόλοιπους.

Για να το καταλάβετε καλύτερα, μοιάζει με το «επιχείρημα» ενός παιδιού που το ρωτάς «γιατί πετάς πέτρες» και σου απαντάει «και οι άλλοι πετάνε». Βεβαίως, το παιδί έχει τη δικαιολογία ότι δεν ξέρει ακόμη ποιο είναι το σωστό, ότι τώρα μαθαίνει και ότι ένας από τους τρόπους που το κάνει αυτό είναι να μιμείται τους υπόλοιπους.

Στο βαθμό όμως που είναι αρκετά μεγάλο, που ξέρει καλά ότι δεν επιτρέπεται να πετάει πέτρες στο σχολείο, ας πούμε, η δικαιολογία του δεν είναι καν δικαιολογία.

Όταν ρωτούν εσένα για ποιο λόγο λειτουργείς έτσι, θα πρέπει να πεις έναν λόγο που θεωρείς ότι η λειτουργία αυτή είναι σωστή ή, έστω, έχει νόημα κι όχι απλώς επειδή το κάνουν και οι άλλοι.

Δεν κάνω τίποτε κακό!

Υπάρχει μια μερίδα «έξυπνων» που υποστηρίζουν ακριβώς αυτό. Ότι δηλαδή με το να παίρνουν «ένα δωράκι» για μια εξυπηρέτηση που κάνουν δεν παθαίνει κανείς τίποτε, δεν ζημιώνεται καν το δημόσιο, εκτός ίσως από την απώλεια κάποιου φόρου, πράγμα που στη χώρα μας δεν θεωρείται μεμπτό.

Εξάλλου, με το «δωράκι» που θα πάρει ο υπάλληλος, κάτι θα αγοράσει, κάτι θα κτίσει, κάποιος ΦΠΑ θα αποδοθεί, άσε που θα αυξηθεί και το ακαθάριστο εθνικό προϊόν.

Το άλλο πουλάκι:

Δείτε τις «μίζες».

Σας έχουμε πει κι άλλη φορά ότι η μίζα είναι κάτι εκτός τιμής του προϊόντος και τη δίνουν όλοι οι πωλητές.

Δηλαδή μπορεί ο υπάλληλος να επιλέξει το καλύτερο για το δημόσιο συμφέρον προϊόν, αυτό που θα επέλεγε ούτως ή άλλως με γνώμονα το κοινό καλό, και, επιπλέον, να βγάλει το κατιτίς του.

Εγώ θα επιλέξω τα καλύτερα αεροπλάνα για την άμυνα της χώρας και η εταιρία θα μου δώσει το «δωράκι» μου.

Κάτι αντίστοιχο μπορεί να ισχυριστεί και ο καθηγητής που κάνει ιδιαίτερα. Η ενασχόλησή του με αυτά, μπορεί να σου πει, τον κάνει ακόμη καλύτερο καθηγητή στην τάξη.

Είναι άλλο να φεύγεις από το σχολείο και να ασχολείσαι με τον κήπο σου ή με το τάβλι και άλλο να λύνεις προβλήματα, ασκήσεις, να ψάχνεις τρόπους πώς θα δώσεις κάτι  καλύτερα να το καταλάβει ο μαθητής.

Όλοι κερδίζουν και κανείς δεν παθαίνει τίποτε.

Εννοείται (για όσους μπορούν να εννοήσουν κάτι τέτοιο) ότι στο σχολείο σου είσαι καθ’ όλα συνεπής και ακριβοδίκαιος με τους μαθητές σου.

Το ίδιο μπορεί λοιπόν να υποστηρίξει και ο χειρουργός που συμπληρώνει τον μικρό μισθό που του δίνει το κράτος με φακελάκια από «ευεργετηθέντες» ασθενείς του.

Αν το επεκτείνουμε, αυτή η λογική τού «δεν κάνω και κανένα κακό» μπορεί να επεκταθεί μέχρι και στους εφοριακούς που τα παίρνουν για να μειώνουν πρόστιμα, αφού, «έτσι κι αλλιώς, το κράτος δεν θα εισέπραττε τίποτε». Έτσι είναι αυτές οι λογικές, όσο τις τραβάς απλώνονται, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες και τα άλλοθι του ασθενούς.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τι θα πουν τα παιδιά μου;

Αυτό ήταν το αντικείμενο συζήτησης που είχα με έναν φίλο πριν από χρόνια. «Ξέρεις», μου είπε, «τι με προβληματίζει περισσότερο; Μήπως μια μέρα γυρίσουν τα παιδιά μου και με ρωτήσουν γιατί όλοι οι συνάδελφοί μου έχουν τόση περιουσία ενώ  εμείς δεν έχουμε».

Τον διαβεβαίωσα πως αυτά τα πράγματα δεν συμβαίνουν έτσι, στα καλά καθούμενα. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε μια τέτοια οικογένεια μαθαίνουν να σκέπτονται και να λειτουργούν ανάλογα.

Ευτυχώς δικαιώθηκα. Δεν ήταν δεδομένο!

Δυστυχώς, το «αμάρτησα για τα παιδιά μου» είναι επίσης ένα από τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι «έξυπνοι» λες και τα «κορόιδα» δεν έχουν παιδιά με αντίστοιχες ανάγκες.

Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν ρωτάει τα παιδιά του αν θα δεχόντουσαν να αγοράσει ο πατέρας τους το μηχανάκι, ας πούμε, που ζητούν, με κάποιο «δωράκι» που θα πάρει από τη δουλειά του.

Απλώς το κάνουν, με το σκεπτικό ότι δεν μπορούν να στερήσουν από τα παιδιά τους  κάτι που έχουν άλλοι συνομήλικοί τους, έστω κι αν οι δικοί τους γονείς το αγόρασαν με χρήματα που δεν προέρχονταν από το μισθό τους.

Δικαιολογίες υπάρχουν, λοιπόν, άφθονες. Διαλέγεις και παίρνεις.

Το παν είναι να κοιμάσαι το βράδυ ήσυχος, χωρίς να δέχεσαι ενοχλητικά ερωτήματα από η συνείδησή σου.

Το κακό είναι ότι αυτή η δύσμοιρη δεν έχει ούτε καν τον Φόβο για συμπαραστάτη της. Τουλάχιστον μέχρι τώρα. Διότι τελευταία όλο και κάτι βλέπουμε στα δελτία ειδήσεων. Έστω για δείγμα.

Δίκαιο και λογικό!

140203 ΔΙΕΦΘΑΡΜΕΝΟ

Το ένα πουλάκι:

Η εξουσία διαφθείρει.

Σιγά το νέο. Αυτό το γνωρίζουμε από την εποχή του…  Κρόνου!

Μάλιστα, αυτό που κυκλοφορούσε τα τελευταία εκατό περίπου χρόνια είναι πως «κάθε εξουσία διαφθείρει και η απόλυτη εξουσία διαφθείρει απόλυτα».

Τι ακριβώς σημαίνει όμως διαφθείρω; Τι είναι η διαφθορά;

Αν ανοίξουμε το λεξικό και παραβλέψουμε τη δεύτερη σημασία της λέξης, εκείνη δηλαδή που έχει να κάνει με τη σεξουαλική συμπεριφορά, θα δούμε ότι διαφθορά είναι η εξαχρείωση, η ανηθικότητα.

Πιο συχνά όμως και πιο συγκεκριμένα χρησιμοποιείται για να περιγράψει την κατάχρηση εξουσίας από υπαλλήλους, μάλιστα κάποιο λεξικό αναφέρει «ανώτερους κυβερνητικούς υπαλλήλους».

Δεν είναι όμως μόνο έτσι.

Εξάλλου η διαφθορά είναι ίδια, είτε στέκεσαι από τη μία πλευρά της είτε από την άλλη.

Ασχέτως αν εμείς επικεντρωνόμαστε περισσότερο στους δημόσιους υπαλλήλους του «τα παίρνουν» και όχι σε ιδιώτες που «τα δίνουν».

Ας δούμε ορισμένες όψεις του φαινομένου, έτσι τουλάχιστον όπως αποκαλύπτεται καθημερινά στη χώρα μας:

Πρώτον ότι «είναι πολλά τα λεφτά».

Που σημαίνει, όπως θα έλεγαν και οι φίλοι μας οι Αμερικάνοι, όλοι έχουν την τιμή τους.

Εκείνο όμως που διαφοροποιεί το ύψος της τιμής δεν είναι η ηθική, η οποία ηθική, αντίσταση του υπαλλήλου.

Δεν παρατηρούμε δηλαδή την τιμή να ανεβαίνει συνεχώς, μέχρις ότου καμφθούν οι αντιστάσεις του υπαλλήλου. Φαίνεται πως άλλα πράγματα διαμορφώνουν το ύψος. Για να μην μιλάμε όμως αόριστα, ας εξετάσουμε πρώτα μια άλλη όψη, τη γενίκευση του φαινομένου κι ας το εντοπίσουμε μετά στα «υψηλά» κλιμάκια.

Όλοι τα παίρνουν!

Δυστυχώς αυτή η ιδέα έχει εντυπωθεί σε πάρα πολλούς πολίτες, έτσι που να μπορούμε να μιλάμε για καθολική παραδοχή.

Από το απλό «γρηγορόσημο» μέχρι το «φακελάκι» και από εκεί στην περίφημη «μίζα» για τις προμήθειες του δημοσίου, δίνεται η αίσθηση πως όποιος έχει τέτοιου είδους αρμοδιότητες ή κινείται σε τέτοιους χώρους δεν μπορεί να αντισταθεί στους πειρασμούς.

Το άλλο πουλάκι:

Εγώ κορόιδο είμαι;

Βέβαια η λέξη δεν είναι ακριβώς «κορόιδο», είναι μια άλλη ποιο κοινή στο νέο ελληνικό λεξιλόγιο, ωστόσο η έκφραση περιγράφει την έσχατη προσπάθεια αντίστασης κάποιου.

Ή, αν θέλετε, την πρώτη του δικαιολογία.

Δηλαδή ο κόσμος (του) χωρίζεται σ’ εκείνους που τα παίρνουν, τους «ξύπνιους», και στους άλλους, τα κορόιδα. Και, όταν το κάνουν όλοι γύρω, όταν ούτως ή άλλως τη δουλειά θα την τελειώσει ένας καλοθελητής, εσύ γιατί να μείνεις έξω από το πάρτι;

Κορόιδο είσαι;

Ας αφήσουμε όμως αυτό το χαμηλό επίπεδο κι ας πάμε λίγο πιο ψηλά, εκεί που πράγματι τα λεφτά είναι πολλά, πάρα πολλά.

Προσέξτε. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα λίγα λίγα που δίνονται σε χιλιάδες περιπτώσεις δεν γίνονται πολλά, ίσως μάλιστα αθροιστικά περισσότερα.

Θέλω όμως να μιλήσουμε για το φαινόμενο που ο άλλος, με μια υπογραφή του, λύνει το οικονομικό πρόβλημα και των τρισέγγονών του.

Φανταστείτε ότι οι περισσότεροι Έλληνες έχουν ως όνειρο ζωής να «πιάσουν» το πρωτοχρονιάτικο λαχείο, που θα τους δώσει τρία, τέσσερα εκατομμύρια. Αν τους ρωτήσεις είναι βέβαιο πως δεν ξέρουν τι θα κάνουν με αυτά τα λεφτά, διότι δεν ξέρουν, δεν ξέρουμε, ποια είναι η πραγματική τους αξία.

Δεν μπορούμε να διαχειριστούμε το μέγεθος, αφού για μας πλούτος σημαίνει ένα καλό σπίτι, άντε κι ένα για το παιδί, άντε και ένα πολύ καλό αυτοκίνητο, άντε δύο. Θέλετε κι ένα μικρό σκάφος, Να το βάλω κι αυτό.

Ε, αυτά, βαριά βαριά, δεν φτάνουν ούτε το μισό εκατομμύριο. Τα υπόλοιπα;

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Κάνε πολλαπλασιασμό!

Επί οκτώ, επί δέκα φορές…

Αυτό όμως δεν σημαίνει πλούτος, πλούσια ζωή. Άρα δεν μπορούμε καλά καλά ούτε να φανταστούμε πώς θα πραγματώσουμε το όνειρό μας.

Κι έρχεται ο άλλος, βάζει μια υπογραφή και την άλλη στιγμή του δίνουν πέντε τέτοια όνειρα μαζεμένα, μιλάμε για δεκαπέντε, είκοσι, είκοσι πέντε εκατομμύρια, από μια αγορά!

Το παράλογο ξεπερνάει ακόμη κι αυτόν τον παγκόσμιο κανόνα της προσφοράς και της ζήτησης, αφού σίγουρα κάποιος άλλος, εγώ ας πούμε, θα την έκανα τη δουλειά με πολύ λιγότερα.

Δεν είναι όμως έτσι. Ο κανόνας ισχύει και αυτό το νόημα έχει η «μίζα». Αγοράζω από αυτόν που δίνει τα περισσότερα κι όχι πουλάω σ’ εκείνον που μου ζητάει τα λιγότερα.

Ερώτηση ρητορική: ποιος δεν θα έμπαινε στον πειρασμό της διαφθοράς με τέτοια ποσά;

Απάντηση: μόνο εκείνος που ήταν βέβαιος ότι δεν υπήρχε περίπτωση να ξεφύγει, ότι η διαφθορά θα αποκαλυφθεί.

Επομένως τι χρειαζόμαστε; Ανθρώπους με ηθικό ανάστημα; Υπαλλήλους με ισχυρές αντιστάσεις; Καλύτερο πολιτικό προσωπικό; Αριστερούς αντί για δεξιούς; Πατριώτες αντί για πουλημένους; Θεοσεβούμενους αντί για αθεόφοβους; Καλά αμειβόμενους υπαλλήλους αντί για φουκαράδες;

Τίποτε απ’ όλα αυτά, φίλοι μου. Ισχυρούς θεσμούς και μηχανισμούς ελέγχου χρειαζόμαστε! Τέτοιους που να φοβάσαι ακόμα και την ιδέα ότι μπορεί να τα πιάσεις, επειδή θα είναι βέβαιο ότι θα σε πιάσουν.

Τότε να δείτε πόσους «αμέμπτου ηθικής» θα είχαμε.

Πάρτε τώρα που (δεν) γυρίζει!