150514 ΝΤΡΟΠΙΑΣΤΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Το στολίδι της πόλης…

Ή μήπως κάτι για το οποίο θα έπρεπε να ντρεπόμαστε;

Όσοι παρακολουθείτε τα πολιτιστικά πράγματα στη Δράμα θα έχετε διαπιστώσει πως το σοβαρότερο πρόβλημα είναι η απουσία κατάλληλων χώρων για την πραγματοποίηση εκδηλώσεων. Ή η παρουσία πολλών ακατάλληλων χώρων, δεν ξέρω ποιο είναι το χειρότερο.

Αυτό είναι ένα θέμα που το συζητάμε χρόνια τώρα και που όλες οι δημοτικές αρχές που πέρασαν υποσχέθηκαν να το λύσουν. Χα!

Γιατί όμως είναι τόσο σοβαρό;

Διότι όλοι ξέρουμε πως το κάθε έργο τέχνης θέλει τον κατάλληλο χώρο για να αναδειχθεί.

Είτε πρόκειται για πίνακα ζωγραφικής, είτε για μουσικό έργο, είτε για θεατρική παράσταση, ο σωστός και κατάλληλος χώρος μπορεί να το αναδείξει, ενώ ένας ακατάλληλος χώρος να το «θάψει». Μαζί με τους θεατές του.

Τι εννοούμε όμως λέγοντας κατάλληλος χώρος;

Υπάρχουν κάποιες προδιαγραφές που αφορούν δύο ζητήματα. Το ένα είναι η σωστή έκθεση ή παρουσίαση του έργου τέχνης και το άλλο η δυνατότητα του κοινού να το παρακολουθήσει και να το απολαύσει κάτω από άριστες συνθήκες.

Ε, λοιπόν εμείς υστερούμε και στα δύο.

Για να μη σας κουράζω όμως, θα μιλήσω για τον πιο γνωστό χώρο που διαθέτει η πόλη μας, το «κόσμημα» όπως το ονόμασαν κάποιοι, που είναι το Δημοτικό Ωδείο.

Εκεί εξάλλου πραγματοποιούνται και οι περισσότερες εκδηλώσεις.

Η αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου είναι εντελώς ακατάλληλη, από κάθε άποψη. Δεν ξέρω ποιος τη σχεδίασε, είναι προφανές όμως ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να είχε και μεγάλη ιδέα.

Από πού να ξεκινήσω;

Από τη μικρή και εντελώς ακατάλληλη σκηνή; Εδώ θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί, ε, τόσο χώρο είχε στη διάθεσή του, αυτό έκανε. Βλέπετε όμως ότι τελευταία έχουν προστεθεί κάποιες προεκτάσεις, οι οποίες έγιναν μόνιμες.

Αφήνω τις θέσεις στις οποίες δεν χωράς να καθίσεις, αν είσαι πάνω από 1,70 στο ύψος. Είναι μάλιστα έτσι τοποθετημένες που κάποιες σειρές είναι πάρα πολύ στενές, ενώ άλλες κάπως πιο ευρύχωρες, όμως, έτσι κι αλλιώς, για να περάσει κάποιος θα πρέπει να σηκωθούν όρθιοι όλοι οι υπόλοιποι.

Το άλλο πουλάκι:

Ούτε αυτό είναι το πιο σοβαρό.

Εγώ θα σας ρωτήσω κάτι άλλο. Έχετε ξαναδεί αίθουσα που η είσοδος (και η έξοδος) να βρίσκεται εμπρός από τις θέσεις και δίπλα από τη σκηνή;

Όποιος έρθει καθυστερημένα ή όποιος θελήσει να βγει ενοχλεί τους πάντες, καλλιτέχνες και θεατές, όσο διακριτικός κι αν προσπαθήσει να είναι.

Και για μεν την προσέλευση το θέμα θα μπορούσε να λυθεί με την απαγόρευση της εισόδου, μετά την έναρξη της παράστασης. Πράγματα που δεν συμβαίνει, με αποτέλεσμα να είναι όλοι υποχρεωμένοι να καμαρώνουν τον κάθε… καθυστερημένο.

Για την έξοδο όμως; Άνθρωποι είμαστε, κάτι μπορεί να μας προκύψει, γιατί πρέπει να μάθει όλος ο κόσμος ότι πάμε στην τουαλέτα ή ότι (χειρότερο) δεν μας άρεσε η παράσταση και φεύγουμε στη μέση;

Όλα όμως τα προβλήματα αυτά έρχονται να «αναδειχθούν» με τον καλύτερο τρόπο, όποτε έχουμε κάποια εκδήλωση που την παρακολουθεί πολύς κόσμος.

Πόσος ακριβώς; Κανείς δεν ξέρει. Διότι κανείς δεν έχει σκεφθεί να αριθμήσει τις θέσεις της αίθουσας και να επιτρέπει την είσοδο σε τόσους θεατές, όσες είναι και οι θέσεις.

Έτσι υπάρχουν φορές που στην αίθουσα μπαίνουν… «χίλιοι καλοί», με αποτέλεσμα να γεμίζουν οι διάδρομοι, τα σκαλοπάτια και κάθε τετραγωνικό χώρου.

Αφήνω το τι θα συμβεί σε περίπτωση που έχουμε ένα γεγονός και πρέπει η αίθουσα να εκκενωθεί αμέσως.

Το αφήνω διότι δεν θέλω να σκέφτομαι αρνητικά. Όμως είναι αυτές συνθήκες για να παρακολουθήσει κάποιος μια παράσταση;

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τι φταίνε οι συνεπείς θεατές;

Ο άλλος πάει από νωρίς πιάνει μια θεσούλα στην άκρη των καθισμάτων για να μπορεί να απλώσει κάπως και το ποδαράκι του και σε λίγο πλακώνει το πλήθος. Η αίθουσα γεμίζει, έρχεται η ώρα να αρχίσει η παράσταση όμως κάποιοι εξακολουθούν να καταφθάνουν, μέχρι κι ένα μισάωρο μετά την προκαθορισμένη έναρξη.

Ο ένας πάνω στον άλλο και ο φίλος μας που προνόησε να έχει κάπως μια ελευθερία κινήσεων τώρα βρίσκεται ασφυκτικά περικυκλωμένος από τους καθυστερημένους που στριμώχνονται στο διάδρομο και τα σκαλιά.

Το ίδιο συμβαίνει και όταν υπάρχουν δημοφιλείς παραστάσεις με εισιτήριο. Τα εισιτήρια δεν είναι αριθμημένα, με αποτέλεσμα, ακόμη κι αν είσαι προνοητικός και τα αγοράσεις μέρες πριν, να πρέπει να στηθείς στην ουρά για ώρα, προκειμένου να… πιάσεις θέση.

Έτσι βλέπουμε να εκτυλίσσονται εικόνες -πώς τις λέμε;- τριτοκοσμικές, ιδίως αν υπάρχουν διαδοχικές παραστάσεις, οπότε πρέπει να βγουν οι πρώτοι για να μπουν οι δεύτεροι.

Δεν ξέρω ποιος ακριβώς είναι υπεύθυνος για όλα αυτά. Κάποιος όμως θα πρέπει να αναλάβει την ευθύνη να αριθμήσει τις θέσεις του Ωδείου, ώστε και ο καθένας να έχει τη θέση του εγκαίρως και να επιτρέπεται η είσοδος σε συγκεκριμένο αριθμό θεατών.

Είναι κρίμα να πηγαίνουμε να παρακολουθήσουμε εκδηλώσεις πολιτισμού και να αναγκαζόμαστε να φερθούμε σαν απολίτιστοι, επειδή δεν υπάρχουν οι στοιχειώδεις προδιαγραφές στον χώρο που μας φιλοξενεί.

Φανταστείτε τι λένε και οι καλλιτέχνες που έρχονται να παρουσιάσουν τη δουλειά τους.

Ντροπή!

Τουλάχιστον ας βάλουν κάποιους «πόρτα»!

150513 ΙΣΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Τι τους φταίνε οι «άριστοι»;

Αυτό αναρωτιόταν ένας φίλος, καθώς συζητούσαμε για τις αλλαγές στην Παιδεία, δηλαδή την εκπαίδευση των νέων μας.

Δεν εννοούσε, φυσικά, τις βολές κατά της «αριστείας» από τον ίδιο τον υπουργό Παιδείας, δηλαδή εκπαίδευσης, αλλά τη γενικότερη τάση να πάμε σε πιο… χαλαρούς ρυθμούς, από το Δημοτικό μέχρι το Πανεπιστήμιο.

Δεν είναι μυστικό, υπάρχει μια στροφή προς τη λογική της ήσσονος προσπάθειας, της ισοπέδωσης και του «δεν πειράζει, παιδιά είναι, τι να κάνουμε;» που τη βλέπουμε όχι μόνο στα κείμενα κυβερνητικών παραγόντων, αλλά και στα νομοθετήματα. (Δεν πρέπει να μας ξεφεύγει ότι αυτή υπήρχε και τα προηγούμενα χρόνια και την έχουμε σχολιάσει πολλές φορές.)

Υπάρχει βεβαίως και (οργανωμένη) αντίδραση. Προχθές, πραγματοποιήθηκε στο κλειστό γυμναστήριο «Σπύρος Λούης», στο Μαρούσι, μεγάλη ανοικτή συγκέντρωση με τίτλο «όχι μπαλτά στην Παιδεία», που διοργάνωσε κάποια Επιτροπή Πρωτοβουλίας «Παιδεία 2015».

Καθίσαμε και τα κουβεντιάσαμε επί μακρόν με τον φίλο, ο οποίος αναρωτιόταν πώς είναι δυνατόν να μην βλέπουν κάποιοι ότι, πέρα από το γεγονός πως όλοι οι άνθρωποι είμαστε ίσοι, υπάρχουν και οι ατομικές διαφορές, εξαιτίας των οποίων έχουμε ο καθένας τα δικά του στραβά και τις δικές του χάρες.

Και ενώ σε άλλους τομείς, όπως ας πούμε τον αθλητισμό, επιβραβεύουμε και θαυμάζουμε το ταλέντο και τη σκληρή προετοιμασία, στο σχολείο έχουμε την τάση να ισοπεδώνουμε τα πάντα.

Στο ποδόσφαιρο, ας πούμε, ξεχωρίζουμε από νωρίς τα ταλέντα, προωθώντας τα σε ειδικές ακαδημίες, από τις οποίες θα ξεπηδήσουν οι αυριανοί «Μέσι», όμως στο σχολείο αυτό θεωρείται ελιτισμός.

Του εξήγησα πως αυτό συμβαίνει κυρίως στη χώρα μας, όπου έχουν καταφθάσει με μεγάλη καθυστέρηση κι έχουν εμπεδωθεί εντελώς στρεβλά διάφορες «θεωρίες». Το βλέπουμε σε ένα ευρύ φάσμα, από την πολιτική και τη θεολογία, μέχρι την ψυχανάλυση και την κοινωνιολογία.

Είναι φαίνεται κι αυτό ένα από τα στοιχεία της περίφημης ελληνικής ιδιαιτερότητας.

Συμπτωματικά, διάβαζα προχθές για την επίδραση της γαλλικής διανόησης στους Έλληνες που σπούδασαν ή έζησαν εκεί και οι οποίοι μετέφεραν και προσπαθούν να εφαρμόσουν εδώ απόψεις που ούτε στη Γαλλία συζητιούνται πλέον.

Το άλλο πουλάκι:

Ας μείνουμε στο θέμα μας.

Η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης, η οποία έφτασε στη χώρα μας σχετικά πρόσφατα, δέχεται ότι οι διαφορές που παρατηρούνται στην μόρφωση των παιδιών έχουν κοινωνικά αίτια.

Υποστηρίζει, δηλαδή, ότι ο μαθητής δεν προσέρχεται στο σχολείο ως άγραφη πλάκα, αντιθέτως κουβαλάει αυτό που ονομάζουμε «μορφωτικό κεφάλαιο».

Το «μορφωτικό κεφάλαιο» εξαρτάται από την οικονομική, μορφωτική και πολιτισμική κατάσταση της οικογένειάς του.

Έτσι, άλλα παιδιά ξεκινούν πολλά μέτρα μπροστά από την αφετηρία (που υποτίθεται είναι κοινή) και άλλα πολλά μέτρα πίσω.

Το σχολείο μάλιστα, αντί να προσπαθήσει να εξαλείψει αυτές τις διαφορές, τις μεγιστοποιεί.

Μέχρι εδώ όλα καλά.

Με μια σημαντική υποσημείωση. Η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης μελετά μεγάλες κοινωνικές ομάδες και δεν ασχολείται με μεμονωμένες περιπτώσεις.

Πράγματι, αν παρατηρήσουμε μεγάλα σύνολα, θα συμπεράνουμε πολύ εύκολα πως «τα παιδιά της εργατικής τάξης έχουν στο σχολείο κατώτερες επιδόσεις από εκείνα των υψηλών οικονομικά στρωμάτων».

Ποιο είναι όμως το πρόβλημα; Αυτό αρχίζει να εμφανίζεται όταν η παρατήρηση στις κοινωνικές ομάδες γίνεται πιο εστιασμένη. Άλλο η εργατική τάξη στην Αθήνα κι άλλο στο Νευροκόπι. Είναι διαφορετικά τα εφόδια που γίνει ένας πλούσιος στο παιδί του στη Θεσσαλονίκη και διαφορετικά, πολύ λιγότερα, αυτά που μπορεί να δώσει κάποιος, εξίσου πλούσιος, που ζει σε ένα απομακρυσμένο νησί.

Μεγιστοποιείται δε το πρόβλημα και μπορούμε να οδηγηθούμε σε εντελώς λάθος συμπεράσματα, όταν μιλήσουμε για μεμονωμένες περιπτώσεις. Δεν είναι λίγα –αντιθέτως- τα παιδιά της εργατικής τάξης που ξεπέρασαν όλους τους συμμαθητές τους από εύπορες οικογένειες και διέπρεψαν στα γράμματα και τις επιστήμες.

Με βάση πολλές τέτοιες περιπτώσεις, μπορούμε να παρατηρήσουμε πως, στη χώρα μας, μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες, το σχολείο, σε αντίθεση με όσα πίστευε η Κοινωνιολογία της Εκπαίδευσης,  λειτουργούσε ως ένα μηχανισμός άμβλυνσης των κοινωνικών ανισοτήτων. Αυτό άλλαξε για λόγους που δεν είναι της ώρα να τους συζητήσουμε.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Υπάρχουν όμως και τα λογικά άλματα.

Πήραν κάποιοι την άποψη πως οι κοινωνικές ανισότητες οδηγούν σε ανισότητες εκπαιδευτικές και συμπέραναν: Αν μπορέσουμε να ελαχιστοποιήσουμε ή να εξαλείψουμε τις κοινωνικές ανισότητες, θα ελαχιστοποιηθούν ή θα εξαλειφθούν και οι εκπαιδευτικές. Πράγμα που δεν ισχύει αφού πάντοτε θα είναι παρούσες οι ατομικές διαφορές.

Υπήρξαν μάλιστα πολλοί παιδαγωγοί που υποστήριξαν πως η ίδια η εκπαίδευση πρέπει να έχει ως στόχο (και) την άρση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Κάπου εδώ αρχίζουν οι παρανοήσεις.

Διότι πάρα πολλοί στη χώρα μας υποστήριξαν πως, αφού δεν μπορούμε να εξαλείψουμε τις ανισότητες στην κοινωνία, ώστε να έχουμε μια «δίκαιη» εκπαίδευση, θα πρέπει να κάνουμε το αντίστροφο.

Να εξαλείψουμε τις ανισότητες στην εκπαίδευση κι έτσι θα οδηγηθούμε σε μια κοινωνία ισότητας.

Και πώς εξαλείφονται οι ανισότητες στην εκπαίδευση; Μα, φυσικά, όπως ακριβώς έγινε και εκεί που επιχειρήθηκε η εξάλειψη των κοινωνικών ανισοτήτων. Με την ισοπέδωση.

Ακόμη και με το ψαλίδισμα των φτερών των πλέον άξιων, αφού αυτά δεν είναι δικά τους παρά κληροδότημα της κοινωνικής τους θέσης.

Ένα νοητικό μπάχαλο, δηλαδή, το οποίο όμως γίνονται προσπάθειες να πάρει σάρκα και οστά.

Για να μην παρεξηγηθώ. Όπως είπαμε και προηγουμένως, απόψεις αυτές δεν είναι σημερινές, κυκλοφορούν χρόνια τώρα σε εκπαιδευτικούς «κύκλους» και, με τη βοήθεια «προοδευτικών» υπουργών αλλά και τις πιέσεις αντίστοιχων συνδικαλιστικών φορέων γίνονται πράξη, άλλοτε σε μικρό και άλλοτε σε μεγαλύτερο βαθμό.

Ε, τώρα τα δίνουμε όλα!

Όλοι ίσοι, δηλαδή ίδιοι;

150512 ΑΝΩΝΥΜΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Δεν θα πω ονόματα.

Φοβάμαι κι εγώ όπως όλος ο κόσμος τις μηνύσεις, με την έννοια του «πού να μπλέκεις τώρα», όμως δεν είναι αυτός ο λόγος που αποφεύγω τα ονόματα. Εξάλλου, εμείς μια μικρή συντροφιά είμαστε, δεν μας ξεφεύγουν λόγια και αυτά που συνήθως λέμε μένουν μεταξύ μας.

Τα ονόματα τα αποφεύγουμε διότι δεν μας ενδιαφέρουν. Συνήθως σχολιάζουμε στάσεις, αντιλήψεις, συμπεριφορές και όχι τους ανθρώπους που τις έχουν.

Είναι άλλο βέβαια όταν ένα δημόσιο πρόσωπο, ένας πολιτικός ας πούμε, λέει ή κάνει κάτι που αφορά όλο τον κόσμο.

Τότε θα πούμε και το όνομά του και το επίθετό του  -γιατί όχι;- αφού μ’ αυτά κατεβαίνει στις εκλογές, μ’ αυτά ζητά την ψήφο μας και μ’ αυτά οφείλει να δίνει λόγο για τα έργα και τις ημέρες του.

Πάντοτε όμως, όταν αναφερόμαστε σε εκείνη την πλευρά του βίου που του αφορά τους πολίτες κι όχι τις ιδιωτικές του στιγμές.

Όχι ονόματα, λοιπόν, και για έναν επιπλέον λόγο. Η αναφορά τους έχει συνήθως αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που επιδιώκουμε.

Βλέπετε, για πολλούς από τους ανθρώπους του δημόσιου βίου τους αρκεί να αναφέρεσαι σ’ αυτούς, να λες το όνομά τους, και δεν τους ενδιαφέρει τι λες.

Ακόμη κι όταν υποτίθεται ότι θίγονται και προχωρούν σε μηνύσεις, το κάνουν για να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τη δημοσιότητα και να μείνουν στην επικαιρότητα όσο γίνεται πιο πολύ.

Αυτό τους τρέφει, αυτή είναι η ζωή τους.

Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, την ιστορία μας:

Κάποιος δημοσιογράφος κάθισε και συνέταξε μια λίστα ονομάτων στην οποία έδωσε τον τίτλο «η βρώμικη δωδεκάδα που κατέστρεψε την Ελλάδα».

Πέρα από τη ρίμα (Ελλάδα-δωδεκάδα) νομίζω πως υπάρχουν κι άλλοι λόγοι που επέλεξε τον συγκεκριμένο αριθμό, πιο πιθανό θεωρώ την επιρροή από τον κινηματογράφο. The dirty dozen!

Φαντάζομαι ο άνθρωπος ήρθε σε πολύ δύσκολη θέση προκειμένου να περιορίσει τον αριθμό στους δώδεκα, αφού αν με βάζατε εμένα να συντάξω μια ανάλογη λίστα, ο αριθμός θα ήταν τουλάχιστον τετραψήφιος. Κάποιους από τους συμμετέχοντες μπορεί να τους γνώριζα μόνον εγώ, όμως δεν έχει σημασία.

(Υπάρχουν και άλλοι, που υποστηρίζουν ότι μια τέτοια λίστα θα πρέπει να περιλαμβάνει όλους τους Έλληνες, όμως έτσι δεν θα είχε νόημα να την αναφέρουμε. Το έκανε ο Πάγκαλος…)

Το άλλο πουλάκι:

Ενδιαφέρουσα λίστα.

Γι’ αυτήν του δημοσιογράφου, λέω. Η οποία ξεκινάει από τους Μαυρομιχάληδες δολοφόνους του Καποδίστρια και φτάνει μέχρι την… Τρόικα.

(Μ’ αυτή τη λογική δεν μιλάμε για δώδεκα πρόσωπα, αλλά για περισσότερα, αφού και στη θέση εννέα συναντάμε τους «Έλληνες ολιγάρχες», έτσι χωρίς ονόματα και συγκεκριμένο αριθμό.)

Οι περισσότεροι της λίστας δεν ζουν πλέον, είναι –προφανώς- πολιτικά πρόσωπα, ανάμεσά τους όμως συναντάμε κι έναν εκδότη, ο οποίος ζει και βασιλεύει, αν και όχι πλέον όπως στις μέρες της δόξας του.

Είναι αυτός που υπέβαλε και την μήνυση στον δημοσιογράφο.

Γιατί όμως και αυτός συντέλεσε στην καταστροφή της χώρας; Διότι, λέει, μέσα από τα έντυπα που εξέδιδε, προώθησε έναν άκρατο καταναλωτισμό, δημιούργησε πρότυπα που ήταν δύσκολο να μιμηθούν οι Έλληνες κι έτσι οδηγήθηκαν στον δανεισμό και κατ’ επέκταση στη χρεοκοπία.

«Πολλαπλές πιστωτικές κάρτες, Καγιέν, διακοπές για σκι, υπέρογκα στεγαστικά δάνεια και ιδιωτικές πισίνες. Όλα αυτά τα σύμβολα κοινωνικού κύρους έγιναν ακόμη πιο προσιτά, όταν η Ελλάδα- μια από τις φτωχότερες χώρες της ΕΕ- υιοθέτησε το ευρώ, το 2001, γεγονός που έδωσε στις τράπεζες της πρόσβαση σε πιο εύκολο χρήμα», γράφει χαρακτηριστικά ο δημοσιογράφος, στη δέκατη θέση της λίστας του, κατηγορώντας, όπως είπαμε, τον συγκεκριμένο εκδότη.

Ο οποίος, όπως ξαναείπαμε, αντέδρασε υποβάλλοντας μήνυση.

Δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς ισχυρίζεται σ’ αυτήν, προφανώς όμως ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα, ότι δηλαδή κακώς τοποθετήθηκε σ’ αυτή τη λίστα, επειδή δεν φταίει αυτός που οι Έλληνες το ρίξαμε στο λάιφ στάιλ κι αρχίσαμε να απλώνουμε τα πόδια μας, όχι μόνο έξω από το πάπλωμα, αλλά και στο διπλανό κρεβάτι.

Σας θυμίζω ότι στη Δράμα κυκλοφορούσε το περιοδικό «Εφοπλιστής» και τα περίπτερα πουλούσαν για τους μερακήδες πούρα κουβανέζικα, τα οποία διατηρούσαν σε ειδικούς υγραντήρες.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Άντε να αποφασίσει το δικαστήριο!

Δεν ξέρουμε αν ποτέ θα φτάσει η υπόθεση στο ακροατήριο, όμως θα θέλαμε να πούμε μερικές σκέψεις για να βοηθήσουμε τη δουλειά των δικαστών.

Πρώτα πρώτα η μόδα αυτή με τις λίστες καθιέρωθηκε από τα περιοδικά του συγκεκριμένου εκδότη.

Από τα «50 πράγματα που πρέπει να κάνει ένας άντρας μέχρι τα σαράντα του» και το «20 τρόποι για να μην σου πει ποτέ όχι», μέχρι το «Αυτοί είναι οι 10 άνδρες που επηρεάζουν περισσότερο τη ζωή μας».

Κάπως έτσι. Σε κάποιες λίστες μάλιστα σαν αυτή την τελευταία βλέπαμε συχνά να φιγουράρει και ο εκδότης της ιστορίας μας, είτε ως ένας από τους ισχυρούς άνδρες της χώρας, είτε από εκείνους που κατευθύνουν τις ζωές των Ελλήνων.

Ε, οι ζωές αυτές πήγαν κατά διαόλου. Ας μη διαμαρτύρεται τώρα, λοιπόν. Όσοι καμαρώνουν όταν γίνονται πρωτοσέλιδα, θα πρέπει να ξέρουν πως αυτό έχει και κάποιες συνέπειες.

Αυτά να του πουν οι δικαστές αν ποτέ χρειαστεί να τον συναντήσουν. Γιατί, όπως είπαμε, συνήθως ο στόχος τέτοιων μηνύσεων είναι άλλος. Λίγη περισσότερη δημοσιότητα.

Παρακαλώ!

Άλλοτε και τώρα!

150511 ΚΑΤΑΔΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Ελευθερία ή θάνατος;

Το ερώτημα δεν έχει καμιά σχέση με επαναστάσεις σκλάβων, οι οποίοι διεκδικούν είτε να ζήσουν ελεύθεροι, είτε να πεθάνουν προσπαθώντας το.

Έχει να κάνει με τη συζήτηση που άνοιξε για άλλη μια φορά στην μικρή μας κοινωνία, με αφορμή το αποτρόπαιο έγκλημα του πατέρα παιδοκτόνου.

Γιατί όμως το θέτουμε έτσι;

Θα το δείτε στην πορεία της συζήτησης. Πρώτα ας μιλήσουμε για το αν πρέπει ή όχι να υπάρχει η θανατική ποινή στο ρεπερτόριο της δικαιοσύνης. Αυτό δεν είναι το θέμα των ημερών; Δεν θα μπορούσαμε να μείνουμε απ’ έξω.

Όπως ξέρετε, στο «πολιτισμένο κόσμο», στον οποίο ανήκει και η χώρα μας, οι απόψεις διίστανται.

Από τη μια έχουμε το αμερικάνικο μοντέλο, όπου, σε πάρα πολλές πολιτείες, η θανατική ποινή ζει και βασιλεύει.

Από την άλλη το ευρωπαϊκό, όπου ουσιαστικά δεν εκτελούνται θανατικές καταδίκες και μετατρέπονται σε ισόβια.

Όταν όμως λέμε ισόβια, εννοούμε ισόβια;

Όχι! Κι έτσι έχουμε περιπτώσεις «θανατοποινιτών» οι οποίοι εκτίουν αρκετά χρονάκια, με τις άδειές τους και με όλα τα καλά τους, και μετά… αποδίδονται πάλι στην κοινωνία, δηλαδή γυρίζουν κανονικά στο σπιτάκι τους.

Στο ερώτημα, λοιπόν, ελευθερία ή θάνατος καλούνται να απαντήσουν όσοι παίρνουν θέση στο θέμα, και δεν είναι λίγοι που σωστά αναρωτιούνται «χάθηκαν τα… ισόβια;»

Ας το πιάσουμε όμως από την αρχή, για να μη χαθούμε σε περιπτωσιολογίες. Είναι σωστό μια πολιτισμένη κοινωνία να αφαιρεί ανθρώπινη ζωή για να τιμωρήσει έναν εγκληματία;

Αν απαντήσουμε σ’ αυτό, μετά θα δούμε τους όρους και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται.

Προσέξτε. Το ερώτημα θα μπορούσε να τεθεί κάπως διαφορετικά. Είναι η ανθρώπινη ζωή το ύψιστο αγαθό σε μια πολιτισμένη κοινωνία ή μήπως υπάρχει κάτι πάνω από αυτήν, όπως για παράδειγμα η δικαιοσύνη;

Αν συμφωνήσουμε στο δεύτερο, τότε τι μας εμποδίζει να δούμε την θανατική ποινή ως ένα μέσο απόδοσης δικαιοσύνης;

(Αν το δούμε ως εκδίκηση, δεν το συζητώ, κακώς κάνουμε.)

Το άλλο πουλάκι:

Δύσκολα πράγματα.

Κάποιοι ισχυρίζονται πως δεν πρέπει να το δούμε γενικά (δηλαδή, λένε, απόλυτα) αλλά κατά περίπτωση.

Πρώτα πρώτα όμως να κάνουμε μια διαπίστωση. Η ύπαρξη θανατικής ποινής δεν αποτρέπει τους ανθρώπους από το να διαπράττουν φοβερά εγκλήματα. Αυτό έχει αποδειχθεί και στατιστικά στις ΗΠΑ, όπου, στις πολιτείες όπου επιβάλλονται θανατικές καταδίκες έχουμε και περισσότερους εγκληματίες.

Έπειτα πρέπει να αποφύγουμε το λάθος να… προσωποποιήσουμε τη συζήτηση.

«Τι θα έκανες εσύ, αν ήταν το δικό σου παιδί το θύμα;» Πολύ σωστά παρατήρησε κάποιος πως ο γονιός «δικαιολογείται» να κάνει ό,τι περάσει από τον νου του, όμως η πολιτεία βρίσκεται εδώ ακριβώς να μη… φαγωθούμε μεταξύ μας.

Όταν ο Πρίαμος λέει στην Εκάβη πως σκέφτεται να πάει στα καράβια των Αχαιών και να ζητήσει το σώμα του νεκρού παιδιού τους, εκείνη του απαντά πως θα ήθελε να είχε το συκώτι του Αχιλλέα και να το έτρωγε με δαγκωνιές βαθιές, για να πάρει πίσω το αίμα του γιου της. (Ιλιάδα Ω, 212-214).

Δεν ωφελεί, λοιπόν, μια συζήτηση περί του τι θα λέγαμε αν η θανατική καταδίκη ή όχι αφορά άνθρωπο που σκότωσε κάποιον πολύ δικό μας.

Προσπαθούμε να το δούμε ψύχραιμα και αποστασιοποιημένα.

Σε μια τέτοια περίπτωση όμως, τι θα λέγαμε για βαρυποινίτες, οι οποίοι, αφού δεν έχουν κάτι χειρότερο να φοβηθούν, δολοφονούν ανθρώπους ακόμη και μέσα στη φυλακή;

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Βλέπετε τι κάναμε;

Πιαστήκαμε πάλι από περιπτώσεις και δεν θα βγάλουμε άκρη. Άσε που μπορεί να πέσουμε πάνω στις δηλώσεις του ίδιου του υπουργού περί ύπαρξης «κώδικα τιμής» μέσα στις φυλακές και περί βέβαιου θανάτου του δράστη που μάλιστα θα έλθει σύντομα. Όχι ο δράστης, ο θάνατός του.

Είναι άλλο το… λαϊκό αίσθημα περί δικαίου, άλλο εκείνο του (αρμόδιου επιστήμονα και) υπουργού και άλλο αυτό που πρέπει να υπάρχει στην κοινωνία.

Η κοινωνία, η πολιτισμένη κοινωνία, δεν αποφασίζει εν θερμώ και οι αποφάσεις της κρίνονται όταν αυτή δοκιμάζει τις αντοχές της. Κρίνονται σε ακραίες περιπτώσεις, τότε που πολλά από τα μέλη της ζητούν να παραβεί τις αρχές της, ξεχνούν τι έχει αποφασιστεί και τείνουν να επιστρέψουν σε παλαιότερες εποχές.

Η ευρωπαϊκή πολιτισμένη κοινωνία έχει αποφασίσει να μην αφαιρεί ανθρώπινες ζωές, ακόμη κι εκείνων που μοιάζουν να έχουν χάσει την ανθρώπινη ιδιότητά τους.

Είναι δείγμα γραφής το οποίο ελπίζουμε πως θα κριθεί θετικά από τις επόμενες γενιές, όπως εμείς σήμερα κρίνουμε αποφάσεις του παρελθόντος που αναγνώρισαν και καθιέρωσαν πολλά από τα δικαιώματα και τις αξίες που τώρα θεωρούμε αυτονόητες.

Το «ελπίζουμε» το λέμε όχι για να δικαιωθούμε, αλλά γιατί έχει αποδειχθεί ότι ο κόσμος, σε πολλά του χαρακτηριστικά, δεν βαδίζει υποχρεωτικά εμπρός.

Ειδικά τον περασμένο αιώνα, αλλά και στις μέρες μας, είδαμε πισωγυρίσματα που έφεραν στην επιφάνεια γνωρίσματα πρωτογονισμού.

Λέτε αλλάζει αυτό;

Ελπίζουμε!

Ο δικαστής Ρόι Μπιν!

150508 ΣΥΖΗΤΗΣΙΜΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση.

Δεν είναι ένα από τα πράγματα που σας χαροποιεί το να πάρετε μέρος σε μια κουβέντα που έχει ενδιαφέρον;

Και, ποια θεωρείτε ενδιαφέρουσα κουβέντα; Σκεφθείτε το λίγο. Τι είναι αυτό που μας κάνει να φύγουμε με μια αίσθηση ικανοποίησης από μια συζήτηση;

Θα σας πω τη δική μου γνώμη.

Μπορεί συνήθως να μας ικανοποιεί το γεγονός ότι συμφωνούμε με τους άλλους, για την ακρίβεια ότι οι άλλοι συμφωνούν μαζί μας, όμως αυτό το αίσθημα απευθύνεται σε κάποια από τα πιο ταπεινά στοιχεία του χαρακτήρα μας.

Δεν είναι τυχαίο ότι, όσο πιο σημαντικός είναι αυτός που συμφωνεί μαζί μας, τόσο πιο περήφανοι αισθανόμαστε, γι’ αυτό και τον χρησιμοποιούμε σαν… βιβλιογραφία. Στέλνουμε στους άλλους τις απόψεις του, λέγοντας ή αφήνοντας να εννοηθεί «κοιτάξτε, ρε, σας τα έλεγε εγώ και δεν μ’ ακούγατε, ακούστε τα τώρα από τον…»

Με βάση αυτό το δεδομένο, επιλέγουμε συχνά και τα Μέσα ή τους δημοσιογράφους από τους οποίους ενημερωνόμαστε. Μιλάω κυρίως για αρθρογράφους και σχολιαστές.

Τους επιλέγουμε γιατί μας αρέσει να ακούμε πράγματα με τα οποία συμφωνούμε ή θα θέλαμε να τα εκφράσουμε κι εμείς όμως δεν μπορούμε να το κάνουμε τόσο καλά.

Υπάρχει έτσι μια… ανατροφοδοτική διαδικασία ή πιο απλά φαύλος κύκλος. Όσο περισσότερο ενημερωνόμαστε από σχολιαστές ή αρθρογράφους με τους οποίους συμφωνούμε, τόσο περισσότερο ταυτίζονται οι απόψεις μας με τις δικές τους και τόσο περισσότερο αισθανόμαστε την ανάγκη να ακούμε αυτές τις απόψεις.

Μετά από λίγο διάστημα κινδυνεύουμε να καταντήσουμε «εξαρτημένοι» από κάποιο Μέσο ή από συγκεκριμένους δημοσιογράφους, σε τέτοιο βαθμό που, οτιδήποτε διαφορετικό κι αν διαβάσουμε, θα μας φανεί ξένο ή εχθρικό και θα το απορρίψουμε χωρίς δεύτερη κουβέντα.

Αποτέλεσμα; Δυο άνθρωποι που «ενημερώνονται» από διαφορετικές πηγές να μοιάζουν ότι ζουν  σε διαφορετικά σύμπαντα.

Άλλη είναι η εικόνα του ενός για τον κόσμο και εντελώς διαφορετική εκείνη που έχει ο άλλος δεύτερος.

Το άλλο πουλάκι:

Υπάρχει λύση;

Είναι προφανές ότι, το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε, είναι να ακολουθήσουμε τη συμβουλή του Μεγάλη Βασιλείου, ο οποίος μας καλεί να μιμηθούμε τις μέλισσες. Αυτές, είπε, πηγαίνουν σε πολλά και διαφορετικά λουλούδια, όμως από το καθένα παίρνουν ό,τι θεωρούν απαραίτητο για το μέλι τους.

Βλέπετε, τον απασχολούσε πολύ τον Μεγάλο Βασίλειο η «αντίθεση» που μαίνονταν στην εποχή του μεταξύ της «εθνικής» και της χριστιανικής παιδείας και ο αλληλοαποκλεισμός που υποτίθεται ότι υπήρχε μεταξύ των δύο.

Ας το αφήσουμε για άλλη φορά κι ας σκεφτούμε λίγο πως αυτή (το να «συνομιλούμε» μόνο με όσους συμφωνούμε) δεν είναι η μοναδική λύση.

Υπάρχει και πιο επώδυνη, να επιλέγουμε για την ενημέρωσή μας φωνές όχι με κριτήριο τον βαθμό συμφωνίας μαζί τους, αλλά την… προκλητικότητα της σκέψης. Το πόσο δηλαδή μας βάζουν να δούμε τα πράγματα από μια διαφορετική σκοπιά, να διαφωνήσουμε πιθανώς, όμως να σκεφτούμε πώς η άποψή μας δεν είναι μονόδρομος.

Να επιλέγουμε φωνές που τις χαρακτηρίζει το στοιχείο της ανατροπής, της αυτοαναίρεσης καμιά φορά, σίγουρα το ζιζάνιο της αμφιβολίας ότι τα πράγματα μπορεί να μην είναι έτσι ακριβώς, ότι μπορεί ακόμα κι αυτό που ισχυρίζονται οι ίδιες να τεθεί σε συζήτηση και να βρεθεί λάθος.

Φωνές, δηλαδή, που δεν μας προσφέρουν βεβαιότητες, αλλά μας βάζουν να σκεφτούμε, ακόμη κι αν γίνονται δυσάρεστες. Μας προκαλούν να βρούμε τα δικά μας επιχειρήματα, να αναζητήσουμε νέες οπτικές γωνίες, να αφήσουμε κατά μέρος τον δογματισμό και την ασφάλειά του.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Αυτό δεν είναι εύκολο.

Χίλιες φορές προτιμότερο να ακούμε εκείνους που… συμφωνούν μαζί μας, ώστε να θωρακίζουμε τις βεβαιότητές μας και να ζούμε μέσα στη σιγουριά που μας παρέχουν.

Ποιος έχει διάθεση να χαλάει τη ζαχαρένια του, να μπαίνει σε περιπέτειες με τις αντιλήψεις και, κατά συνέπεια, με τη συνείδησή του;

Δεν σας κάνει εντύπωση πως εκείνοι που φαίνονται περισσότερο ήσυχοι και ευχαριστημένοι είναι όσοι έχουν βρει στη ζωή τους κάποια βεβαιότητα και πορεύονται μ’ αυτήν;

Η βεβαιότητα, η «πίστη» σε απαλλάσσει από ένα σωρό σκοτούρες. Δέχεσαι, χωρίς δεύτερη κουβέντα, ότι έτσι ακριβώς είναι τα πράγματα και αφήνεις κάποιους άλλους να σκέφτονται και να επιλέγουν για σένα (αν δεν το έχουν κάνει ήδη πριν από πάρα πολλά χρόνια).

Είπαμε όμως, κάθε πράγμα έχει το τίμημά του. Οι άνθρωποι αυτοί δεν θα νιώσουν ποτέ τη χαρά που δίνει η προσπάθεια να δοκιμάσεις τη σιγουριά την αντοχή ενός θέσφατου, να ακούσεις τα επιχειρήματά σου, να αναζητήσεις νοήματα εκεί όπου κρύβονται, να δεις τα πράγματα από διαφορετικές οπτικές γωνίες, να πέσεις στο κενό που ανοίγει κάτω από τα πόδια σου η θεώρηση του απρόσμενου…

Γιατί σας τα λέμε όλα αυτά;

Χωρίς κανένα λόγο!

Είχαμε προχθές μια ηλεκτρονική συνομιλία με κάποιον φίλο για τα αίτια που έχουν οι έξω από κάθε λογική «καινοτομίες» και «μεταρρυθμίσεις» που παρακολουθούμε χρόνια –αλλά και αυτές τις μέρες- στην εκπαίδευση.

Ε, να, αυτό έχουν οι πολύτιμες φιλικές κουβέντες. Σε κάνουν να σκεφτείς πράγματα που, φαινομενικά, βρίσκονται πολύ μακριά, αν το ψάξεις όμως θα δεις ότι ξεκινούν από την ίδια αφετηρία.

Βεβαίως, βεβαίως!