160307 ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟΝ-1

Το ένα πουλάκι:

Υπάρχουν δυο Ελλάδες.

Αυτό διαπιστώνουμε με όσα συμβαίνουν καθημερινά σχετικά με την υποδοχή και την εγκατάσταση των προσφύγων στη χώρα μας. Η μια πρέπει να μας κάνει υπερήφανους και η άλλη να ντρεπόμαστε.

Επειδή ακούγονται ένα σωρό για το γεγονός ότι πολλοί από εμάς είμαστε απόγονοι προσφύγων, καθώς και για τους τρόπους με τους οποίους υποδέχτηκαν τους παππούδες μας οι γηγενείς τότε, αποφασίσαμε να σταθούμε λίγο στο θέμα.

Θα σας μιλήσουμε με βάση ιστορικά στοιχεία, ξεκινώντας από την «επίσημη» υποδοχή και συνεχίζοντας με τη στάση πολλών απλών ανθρώπων. Θα κάνουμε σήμερα την αρχή και, ως τέτοια, ας ακούσουμε και έναν ειδικό στο θέμα.

Πρόκειται για τον Βλάση Αγτζίδη, διδάκτορα σύγχρονης Ιστορίας και μαθηματικό. Βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για τη συγγραφή της ιστορίας των Ελλήνων του παρευξείνιου χώρου (1995) και τιμήθηκε δύο φορές με Εύφημο Μνεία από το υπουργείο Εξωτερικών για τη συμμετοχή του:

-στην επιχείρηση απεγκλωβισμού των Ελλήνων από το εμπόλεμο Σοχούμι του Καυκάσου (1993) κατά την περίοδο του πολέμου μεταξύ Αμπχαζίων και Γεωργιανών και

-στην οργανωτική επιτροπή που συγκρότησε το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού (1995).

Από το ‘87 αρθρογραφεί σε εφημερίδες (Καθημερινή, Ελευθεροτυπία κ.ά.) και περιοδικά. Υπήρξε επιστημονικός σύμβουλος σε αρκετά ντοκιμαντέρ της ελληνικής τηλεόρασης, έχει συμμετάσχει επίσης σε επιστημονικά συνέδρια και έχει δώσει πολλές διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ας δούμε τι έχει πει για το θέμα μας:

«H μόνη χώρα στον κόσμο, που έχει τόσο μεγάλο ποσοστό προσφύγων και προσφυγογενών είναι η Ελλάδα. Ο πληθυσμός της Ελλάδας είναι αποτέλεσμα των μεγάλων ανακατατάξεων της περιοχής μας και των άγριων εθνικών εκκαθαρίσεων. Η Ανατολική Ρωμυλία, η Ιωνία, ο Πόντος, η Ανατολική Θράκη, οι παραδουβάνιες περιοχές, η Αλεξάνδρεια, η Κωνσταντινούπολη, η Ιμβρος και η Τένεδος, η κατεχόμενη Κύπρος, είναι ανεξίτηλα σημεία της συρρίκνωσης του ελληνισμού.

Το ότι οι πρόσφυγες είναι πλέον ένα από τα κύρια συστατικά της Ελλάδας είναι γνωστό τοις πάσι. Αυτό που είναι άγνωστο είναι το γεγονός ότι έγιναν αιτία μεγάλων οικονομικών εισροών και πλουτισμού κάποιων γηγενών πληθυσμών. Αρχίζοντας από την μικρασιατική καταστροφή, όπου το μεγαλύτερο μέρος της περιβόητης ανταλλάξιμης περιουσίας, έγινε λεία για τους ελλαδικούς γραφειοκράτες και κομματανθρώπους».

Το άλλο πουλάκι:

Γύρω από την υποδοχή των προσφύγων παίχτηκαν χοντρά συμφέροντα:

«"Ανταλλάξιμη" ονομάσθηκε η ακίνητη περιουσία που εγκατέλειψαν στην Ελλάδα οι περίπου 300.000 μουσουλμάνοι που έφυγαν το 1923 για την Τουρκία. Η περιουσία αυτή ισοψηφίστηκε με τις ελληνικές περιουσίες που εγκατέλειψαν οι πρόσφυγες στις πατρίδες τους και ήταν κατά 10,1 φορές μεγαλύτερες απ’ αυτές των μουσουλμάνων.

Αντί να μοιραστεί η Ανταλλάξιμη Περιουσία στους εξαθλιωμένους 1.500.000 πρόσφυγες, όπως προέβλεπε η συνθήκη της Λωζάννης, τέθηκε υπό την διαχείριση του ελληνικού κράτους. Όμως ούτε το 17% δεν αποδόθηκε στους δικαιούχους. Το μεγαλύτερο μέρος, με διάφορες μεθόδους, το καταχράστηκαν οι πελάτες των κομμάτων εξουσίας, ενώ το ελληνικό κράτος φρόντισε να εξασφαλίσει με διατάγματα την κυριαρχία του επί της περιουσίας.

Σήμερα -παρότι ακόμα υπάρχουν αναποκατάστατοι πρόσφυγες από το ‘22, ενώ και οι Πόντιοι νεοπρόσφυγες από τη Σοβιετική Ένωση δικαιούνται αποζημίωσης ως Μικρασιάτες πρόσφυγες- το ελληνικό κράτος ετοιμάζεται να ρευστοποιήσει τα τελευταία 10.000 ακίνητα προκειμένου να καλύψει τις μαύρες τρύπες του δημόσιου ελλείμματος.

Η πολιτική αυτή -παράνομη με βάση τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία είναι υπέρτερη οιουδήποτε εσωτερικού διατάγματος- θα εκθέσει σίγουρα την Ελληνική Πολιτεία, ειδικά εάν αποφασίσουν οι προσφυγικές οργανώσεις να καταφύγουν στους διεθνείς δικαιοδοτικούς οργανισμούς.

Υπήρχαν και συγκεκριμένες περιπτώσεις μαζικής καταπάτησης της περιουσίας αυτής που ανήκε στους πρόσφυγες. Η εκλογική περιφέρεια του Ελευθερίου Βενιζέλου σύσσωμη αντέδρασε στην εγκατάσταση προσφύγων στις περιοχές των μουσουλμάνων που είχαν αναχωρήσει. Και ο Ελευθέριος Βενιζέλος υπάκουσε στην φωνή της εκλογικής του πελατείας, ανεχόμενος την καταπάτηση των περιουσιών που ανήκαν -με βάση τη συνθήκη της Λωζάννης - στους πρόσφυγες.

Η ιστορία συνεχίστηκε τον μεσοπόλεμο, όταν πολλοί Πόντιοι της πρώην Σοβιετικής Ενωσης -που ουσιαστικά ήταν μικρασιάτες που είχαν εγκλωβιστεί εκεί μετά την μικρασιατική καταστροφή- κατέθεταν τις οικονομίες τους στην Ελληνική Πρεσβεία της Μόσχας για να μεταφερθούν στην Ελλάδα και κατατεθούν στην Εθνική Τράπεζα.

Δυστυχώς τότε οι περισσότεροι καταθέτες Πόντιοι δεν κατάφεραν να ξεφύγουν από τον ολοκληρωτισμό. Σε λίγο άρχισαν οι διώξεις και οι εκτοπίσεις στην Κεντρική Ασία. Δεν ήταν λίγοι οι Ελλαδικοί υπάλληλοι της Πρεσβείας που πλούτισαν τότε. Αλλά και για όσα τελικά κατατέθηκαν στην Εθνική Τράπεζα - σημαντικό ποσό σήμερα- η Τράπεζα αυτή ποιεί σήμερα την νήσσαν μην αναγνωρίζοντας τίποτα.

[…] Το συμπέρασμα πάντως είναι ότι η ελλαδική πολιτική για τους πρόσφυγες έχει, εδώ και 70 χρόνια, μια απίστευτη συνέπεια: αδιαφάνεια, κομπίνες και έλλειψη ευαισθησίας για τα εθνικά ζητήματα»!

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Πώς σας φάνηκαν όλα αυτά;

Γράφτηκαν σε ανύποπτο χρόνο. Υπάρχει και συνέχεια που θα σας τη δώσουμε αύριο. Θα σας παρουσιάσουμε την ομιλία ενός ερευνητή, απόγονου προσφύγων, σχετική με τον τρόπο που υποδέχτηκε τους πρόσφυγες όχι πλέον το επίσημο κράτος, αλλά μια τοπική κοινότητα γηγενών.

Επειδή δεν έχουν σημασία τα ονόματα, θα αφαιρέσουμε μόνο ό,τι φανερώνει τον ακριβή τόπο στον οποίο αναφέρεται ο ομιλητής. Πάνω κάτω τα ίδια έγιναν παντού. Δεν έχει επομένως σημασία να δούμε τη συγκεκριμένη αναφορά σαν μια ειδική περίπτωση.

Αυτά όμως αύριο. Για την ώρα ας σκεφτούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς σήμερα, ώστε να μη μείνουμε στην ιστορία σαν αντίστοιχες «περιπτώσεις».

«Αλησμόνητη πατρίδα»!

160304 ΦΙΛΟΞΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Να δεχτούμε όσους πρόσφυγες χρειάζεται.

Πρέπει να είμαστε περήφανοι ως πολίτες της Δράμας που οι αρχές του τόπου αποφάσισαν αμέσως και ομόφωνα να δεχτούμε και να φιλοξενήσουμε στην πόλη μας έναν σημαντικό αριθμό προσφύγων. Όπως ξέρετε, αυτό, το αυτονόητο πράγμα, δεν έγινε με όλες τις πόλεις της χώρας.

Ωστόσο, το πράγμα δεν είναι προς παρεξήγηση. Αυτά συμβαίνουν και δεν πρέπει να βιαζόμαστε να χαρακτηρίζουμε τους άλλους, επειδή δεν συμπεριφέρονται όπως θα θέλαμε ή όπως εμείς θεωρούμε σωστό.

Δείτε λίγο τι γίνεται με κάποιες χώρες που αποφάσισαν να κλείσουν τα σύνορά τους. Είναι, λέτε, λιγότερο ευαίσθητοι από εμάς; Ή μήπως ακολουθούν κι εκείνοι το γράμμα του Ευαγγελίου;

Θυμίζω πως, όταν ο Ιησούς βρέθηκε «εις τα μεθόρια Τύρου και Σιδώνος» και τον πλησίασε μια γυναίκα «Ελληνίς, Συροφοινίκισσα», παρακαλώντας τον να βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της, εκείνος απάντησε με το περίφημο «ου γαρ εστι καλόν λαβείν τον άρτον των τέκνων και τοις κυναρίοις βαλείν» (Μάρκ. 7, 26-27).

Διότι, εμείς που είμαστε ευαίσθητοι εξαντλούμε την ευαισθησία μας στην παροχή «πρώτων βοηθειών» και… «ταξιδιωτικών εγγράφων». Δεν είναι τυχαίο ότι, μόλις άρχισε να τίθεται το θέμα όχι απλώς της διέλευσης, αλλά της παραμονής κάποιων προσφύγων εδώ, το κλίμα άλλαξε.

Ενώ εκείνοι, οι «σκληρόκαρδοι» ξένοι, εξασφαλίζουν για τους πρόσφυγες που δέχονται στη χώρα τους στέγη, τροφή, εργασία, ασφάλεια και ό,τι άλλο απολαμβάνουν όλοι οι πολίτες του κράτους. Για πόσους όμως μπορούν να το κάνουν αυτό;

Βλέπετε, δεν πρέπει να ξεχνάμε την αρχή της «φέρουσας ικανότητας ενός συστήματος». Τι μας λέει; Ότι κάθε σύστημα μπορεί να δεχτεί ένα όριο εξωτερικών παρεμβάσεων ή ένα συγκεκριμένο είδος και πλήθος αλλαγών και να εξακολουθεί να παραμένει σταθερό, να μην καταρρεύσει. 

Αν ξεπεραστούν αυτά τα όρια τότε η καταστροφή θα είναι τέτοια που θα συμπαρασύρει το παλιό μαζί με το νέο. Υπάρχει ο κίνδυνος η κοινωνία που υποδέχεται τους μετανάστες να μην αντέξει στο βάρος και στην πίεση των αλλαγών και να δημιουργηθούν άλλου είδους προβλήματα.

Το άλλο πουλάκι:

Ποιος θα το ήθελε πραγματικά κάτι τέτοιο;

Έχοντας αυτά στο νου, κάποιοι αρνούνται την παραμικρή βοήθεια. Δεν θέλουν να ακούσουν καν τα λόγια της γυναικός ότι «και τα κυνάρια, υποκάτω της τραπέζης εσθίουσιν από των ψυχίων των παιδίωνν» (Μάρκ. 7, 28). Αυτό το βλέπουμε όχι μόνο στους ξένους, που με απαράδεκτο τρόπο κλείνουν τα σύνορά τους, αλλά και σε πολλούς συμπατριώτες μας.

Οι οποίοι όμως, όσον αφορά τη χώρα μας, έχουν και ένα άλλο δεδομένο. Ποιος τους εγγυάται ότι τα συμφωνημένα θα τηρηθούν; Μπορεί εσύ, ας πούμε, να είσαι πρόθυμος να δεχτείς να φιλοξενήσεις χίλιους πρόσφυγες για έξι μήνες, με όλη σου την καρδιά.

Αυτό το δηλώνεις εγκαίρως, ετοιμάζεσαι όσο καλύτερα μπορείς και φροντίζεις να εξασφαλίσεις σε αυτούς τους ανθρώπους τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για την παραμονή τους. Ποιος μπορεί να σε βεβαιώσει ότι οι πρόσφυγες θα παραμείνουν χίλιοι και δεν θα γίνουν τρεις ή πέντε χιλιάδες;

Ποιος εγγυάται ότι ο χρόνος παραμονής θα είναι αυστηρά έξι μήνες και όχι ένα, δύο ή περισσότερα χρόνια; Κι αν η κατάσταση μονιμοποιηθεί; Τι κόστος θα έχει αυτό για τους ίδιους τους πρόσφυγες, αλλά και για τους γηγενείς που δέχτηκαν τόσο πρόθυμα να τους φιλοξενήσουν;

Φυσικά, δεν εννοώ ότι το πρόβλημα μπορεί απλώς να διογκωθεί, εξαιτίας της αύξησης του μεταναστευτικού ρεύματος. Εννοώ, ή μάλλον λέω ευθέως, ότι η ανεξέλεγκτη κατάσταση μπορεί να δημιουργηθεί από τη μια στιγμή στην άλλη χάρη στην ανικανότητα της δικής μας κυβέρνησης.

Της κάθε κυβέρνησης, για να μην παρεξηγηθώ. Απλώς τώρα τυχαίνει (δηλαδή έχουμε την τύχη) να βρίσκεται στο τιμόνι της χώρας ένα πολιτικό προσωπικό που μάλλον δεν διακρίνεται για τις μεγάλες του ικανότητες και τη δυνατότητα να λύνει προβλήματα.

Τι να κάνουμε όμως; Αυτό το δεδομένο έχουμε και με αυτό πρέπει να πορευτούμε. Και ό,τι δεν μπορούν να καταφέρουν οι… καθ’ ύλην αρμόδιοι, όπως έγινε όλα αυτά τα χρόνια, ας το αναλάβουμε εμείς οι απλοί πολίτες. Μπορούμε!

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Μήπως υπάρχει και «τρίτος δρόμος»;

Άκουσα πως εκεί, στην Ιταλία, προσπαθούν να βρουν μια λύση που να ικανοποιεί όλες τις πλευρές. Έχουν δεχτεί και φιλοξενούν μικρές ομάδες προσφύγων στα εγκαταλειμμένα χωριά της χώρας, όπου υπάρχουν σπίτια, υποδομές, αλλά και εργασία στα κτήματα που παράτησαν οι κάτοικοι που μετανάστευσαν.

Εκεί, σε μια μικρή κοινότητα τριακοσίων κατοίκων, είναι σχετικά εύκολο να εγκατασταθούν είκοσι ή και τριάντα άνθρωποι, νέοι, που θα δώσουν και λίγη ζωή στον… γερασμένο τόπο. Φαίνεται ότι στη Ιταλία το πείραμα πέτυχε και οι πρόσφυγες έχουν ενσωματωθεί στις κοινότητες υποδοχής.

Από την άλλη, εκφράζονται φόβοι για κάτι τέτοιο. Βάλε, λένε κάποιοι, μερικές δεκάδες μουσουλμάνων σε μια μικρή περιοχή και σε λίγα χρόνια θα έχεις ένα μουσουλμανικό χωριό με μια χριστιανική μειονότητα.

Ή, άλλοι υποστηρίζουν πως τα μικρά ορεινά χωριά έχουν ερημώσει ακριβώς επειδή δεν υπήρχε εκεί «ζωή», δηλαδή οι συνθήκες να ζήσει κάποιος από την παραγωγή του τόπου. Τι είναι αυτό που μας λέει ότι οι πρόσφυγες θα αντέξουν εκεί όπου δεν άντεξαν οι γηγενείς, που είχαν και τις ρίζες τους;

Δύσκολα θέματα. Για την ώρα όμως προέχει η ανακούφιση αυτών των δύστυχων. Ας κάνουμε όλοι ό,τι καλύτερο μπορούμε.

Για τα άλλα έχουμε καιρό.

 

Καλώς να ορίσουν!

160303 ΑΝΑΛΥΤΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι.

Δεν το λέω εγώ, το Ευαγγέλιο το λέει και μάλιστα η πλήρης έκφραση είναι «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, ότι αυτών εστιν η βασιλεία των ουρανών» (Ματθ. 5, 3), έκφραση που είδε πολλές και διαφορετικές ερμηνείες.

Ας αφήσουμε τη βασιλεία των ουρανών για αργότερα, ελπίζω μετά από χρόνια, και ας δούμε για λίγο τους πτωχούς τω πνεύματι. Σύμφωνα με μια άποψη πρόκειται για εκείνους που συναισθάνονται ότι υποφέρουν από έλλειψη Θείας Χάριτος (Πνεύματος) και αυτό τους κάνει να αναζητούν διαρκώς τον Θεό.

Κατ’ άλλους, η φράση πρέπει να συσχετιστεί με την ρήση του Αποστόλου Πάυλου πως «τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός, ίνα τους σοφούς καταισχύνη (Κορ. Α΄ Α 27) ή ότι «η γαρ σοφία του κόσμου τούτου μωρία παρά τω Θεώ εστι». (Γ 19)

Όπως και να το δούμε, οι πτωχοί τω πνεύματι είναι όσοι… πιστεύουν. Γενικώς. Εκείνοι που θεωρούν εαυτούς αρκετά έξυπνους και ορθολογιστές, που δεν τους «καλύπτει» η πίστη σε κάποια ανώτερη δύναμη, κάποιον Θεό, πόσω μάλλον Εσταυρωμένο, δεν είναι μακάριοι.

Δεν ξέρω αν συμφωνείτε με τα παραπάνω, το γεγονός είναι ότι συμφωνεί μια… ορθολογιστική άποψη που προέκυψε από επιστημονική έρευνα! Μια έρευνα που θέλησε να δει ακριβώς αυτό. Ποια είναι η σχέση των σκεπτικιστών και των εύπιστων ανθρώπων με την ευτυχία, θα λέγαμε την μακαριότητα.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από το πανεπιστήμιο του Σικάγο και θεωρείται από τις σημαντικότερες που έγιναν πάνω σ’ αυτό το θέμα, τις νοητικές ικανότητες των ανθρώπων που πιστεύουν σε ανώτερες δυνάμεις και των σκεπτικιστών. Σε σχετικά τεστ που έγιναν αποδείχθηκε ότι οι σκεπτικιστές διέθεταν περισσότερο αναλυτική και λογική σκέψη καθώς και πλουσιότερο λεξιλόγιο.

Οι ερευνητές σημειώνουν πως η απουσία αναλυτικής σκέψης δεν οδηγεί απευθείας στην πίστη σε ψυχικές δυνάμεις, ωστόσο, όταν κανείς δεν τη διαθέτει είναι πιο επιρρεπής σε τέτοιου είδους πεποιθήσεις.

Το άλλο πουλάκι:

Μπέρδεψες τον κόσμο!

Η πίστη στην ύπαρξη παραφυσικών ψυχικών φαινόμενων και δυνάμεων δεν ταυτίζεται με την πίστη σε κάποιον Θεό. Καμιά φορά έρχονται και σε αντίθεση, παρόλο που πολλοί υποστηρίζουν με νόημα ότι «η πίστη είναι πίστη»!

Πάντως η πίστη σε διάφορες δυνάμεις που καθορίζουν τη μοίρα μας είναι σίγουρο ότι δεν έχει σχέση με την αναλυτική σκέψη, αλλά με την επιλεκτική μνήμη (θυμάσαι επιλεκτικά διάφορες συμπτώσεις ή «προβλέψεις»), καθώς και με τη διαίσθηση (την πίστη ότι τα πράγματα συμβαίνουν όπως τα λένε κάποιοι τους οποίους εμπιστεύεσαι, χωρίς να χρειάζονται αποδεικτικά στοιχεία). 

Και μόνο την αντίφαση που εμπεριέχουν τέτοιου είδους δοξασίες να σκεφτείς…

Διότι οι άνθρωποι αυτοί πιστεύουν πως το μέλλον μας είναι προδιαγεγραμμένο κάπου εκεί  έξω, στα άστρα ή στη μοίρα, και συγχρόνως πιστεύουν ότι με την καθοδήγηση «ειδικών», μπορούμε να το αποφύγουμε ή να το αλλάξουμε!

Σαν τον Ναστραντίν Χότζα, που ο άλλος τον θεώρησε προφήτη, επειδή προέβλεψε ότι θα πέσει, αφού έκοβε το κλαδί πάνω στο οποίο καθόταν. «Αφού ξέρεις να διαβάζεις τη μοίρα», του είπε, «θέλω να μάθω και πότε θα πεθάνω», υποχρεώνοντάς τον με τη βία να του ορίσει… ημερομηνία θανάτου!

Κάθε φορά που συζητάμε τέτοια θέματα δεν μπορώ να μην αναφέρω κάποιον φίλο ο οποίος, όποτε γινόταν συζήτηση για αστρολογία και ζώδια, χαμογελούσε με μυστήριο. Κάποτε τον ρώτησαν γιατί δεν πιστεύει σ’ αυτά τα πράγματα.

«Ποιος, εγώ; Αν υπάρχει ένας που πιστεύει στα ζώδια, αυτός είμαι εγώ. Δυο χρόνια στην Αθήνα, όταν ήμουν φοιτητής, έβγαζα το χαρτζιλίκι μου γράφοντας τα ζώδια στο περιοδικό ενός γνωστού»!

Και, όταν τον ρωτήσαμε τι έγραφε, μας απάντησε πως, προκειμένου να γίνεσαι πιστευτός, το ζήτημα είναι να αποκτήσεις το «επίπεδο ύφους», που λένε οι γλωσσολόγοι. Επειδή όμως εκείνος δεν το κατείχε, έπαιρνε τεύχη περασμένων ετών και άλλαζε τις «προβλέψεις» από ζώδιο σε ζώδιο, μη τυχόν και πέσει σε κάποιον με ισχυρή μνήμη.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Αυτοί, όμως είναι μακάριοι!

Διότι, στην ίδια έρευνα που σχολιάζουμε, όταν τα υποκείμενα ρωτήθηκαν πόσο ικανοποιημένοι είναι από τη ζωή τους, υπήρξαν αξιοσημείωτες διαφορές. Εκείνοι που πιστεύουν σε παραψυχικά φυσικά φαινόμενα και δυνάμεις ήταν πολύ πιο ικανοποιημένοι από ό,τι οι ορθολογιστές και οι σκεπτικιστές.

Βλέπετε, οι τελευταίοι, όχι απλώς βασίζονται περισσότερο στα δεδομένα και την ανάλυσή τους, αλλά το ψάχνουν γενικώς, με αποτέλεσμα να μην ικανοποιούνται εύκολα. Ενώ εκείνοι που πιστεύουν πως «κάτι υπάρχει εκεί πέρα» φαίνεται πως βρίσκουν και κάποιου είδους παρηγοριά.

Τώρα, αν αναρωτιέστε πώς γίνεται από τη μια να δηλώνουν ικανοποιημένοι και από την άλλη να τρέχουν στις χαρτορίχτρες, στα μέντιουμ, τους αστρολόγους και σε κάθε είδους… μεσάζοντες, δεν μπορώ να σας απαντήσω. Έρευνα είναι αυτή, επιστήμονες την πραγματοποίησαν, κάτι παραπάνω θα ξέρουν από εμάς.

Εμείς, ως ορθολογιστές που είμαστε, δεν την ψάχνουμε παραπέρα, πιστεύουμε ό,τι μας λέει η επιστήμη.

Εξάλλου, ποιος μπορεί να μετρήσει τι πραγματικά αισθανόμαστε για ένα ζήτημα ή για κάποιο πρόσωπο. Είναι υποχρεωμένος να βασιστεί σε ό,τι δηλώνουμε. Και έτσι δημιουργείται το ενδιαφέρον, δηλαδή.

Διότι, αν μπορούσαμε να είμαστε σίγουροι για τα αισθήματα των άλλων, αν αυτά αντικατοπτρίζονταν, ας πούμε, στο βλέμμα τους, τι ανάγκη θα είχαμε τις καφετζούδες;

Άσε που δεν θα ήμασταν καθόλου… μακάριοι!

Τω πνεύματι, όχι σκέτο πτωχοί, έτσι;

160302 ΠΕΣΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Ο παππούς μου έλεγε μια ιστορία…

Από εκείνες τις ανατολίτικες. Γεννημένος και μεγαλωμένος στην «Τουρκία», δηλαδή στη Θράκη, πριν έρθει εδώ ανταλλάξιμος είκοσι δύο ετών, πρόλαβε να διαποτιστεί με κάποια από τα νάματα της ανατολίτικης σοφίας.

- Πατέρα, μια καμήλα, δυο γρόσια τη γηρεύουν, ευκαιρία, να την πάρουμε…

- Πες τους να φύγουν, παιδί μου, δεν έχουμε παράδες.

Μετά από καιρό:

- Πατέρα, μια καμήλα γυρνάν, αλλά τη γηρεύουν ακριβά, δυο λίρες…

- Φώναξέ τους μέσα να την πάρουμε.

Τι θέλει να πει αυτό το «μασάλι» του παππού;

Λέει με πολύ απλά λόγια κάτι που θεωρείται κανόνας στην οικονομική επιστήμη, δηλαδή στην επιστήμη για την οικονομία:  Εκείνο που αυξάνει ή μειώνει την καταναλωτική δύναμη των ανθρώπων δεν είναι το μέγεθος των τιμών, αλλά η ύπαρξη ή όχι χρημάτων.

Όταν έχεις «παράδες» στην τσέπη, λίγο σε νοιάζουν οι τιμές. Αν κάτι το θέλεις, σου χρειάζεται ή απλώς νομίζεις ότι πρέπει να το αποκτήσεις, το παίρνεις χωρίς να το πολυσκεφτείς. Αναλογιστείτε λίγο τον τρόπο με τον οποίο καταναλώναμε αγαθά και υπηρεσίες πριν από την κρίση.

Ακόμη και όταν δεν είχαμε «παράδες» στην τσέπη -ξέραμε όμως ότι ήταν πολύ εύκολη η πρόσβαση σε αυτούς, μέσω των δανείων- δεν διστάζαμε να κάνουμε τους ανοιχτοχέρηδες. Αγοράζαμε περισσότερα και μεγαλύτερα πράγματα από τις πραγματικές μας ανάγκες.  

Ρούχα και παπούτσια που δεν φορέθηκαν ποτέ, τεράστια σπίτια και θηριώδη αυτοκίνητα αποκτήθηκαν απλώς και μόνο γιατί μπορούσαμε να τα αποκτήσουμε. Το βιοτικό επίπεδο ανέβαινε καθημερινά -αν ως άνοδο του βιοτικού επιπέδου ορίσουμε τη δυνατότητα κατανάλωσης.

Αυτό φαινόταν και από μια απλή ματιά στα περισσεύματα που έμεναν όταν σηκωνόμασταν από το τραπέζι στις ταβέρνες, ή από τα «σκουπίδια» που γέμιζαν τους κάδους του Δήμου. Η εποχή όμως που γινόταν κυριολεκτικά ο χαμός ήταν κατά τη διάρκεια των εκπτώσεων.

Το τι άχρηστα πράγματα έχουμε φορτωθεί, απλώς και μόνον επειδή τα βρήκαμε σε «ευκαιρία», δεν λέγεται. Βέβαια, τώρα, που ήρθαν δύσκολα χρόνια, πολλά από εκείνα τα βλέπουμε με άλλο μάτι και κάποια τα χρησιμοποιούμε μια χαρά.

Το άλλο πουλάκι:

Γιατί σας τα λέμε όμως όλα αυτά;

Ακούσαμε για άλλη μια φορά τα παράπονα του εμπορικού κόσμου για την τεράστια πτώση του τζίρου των καταστημάτων λιανικής, ειδικά την περίοδο των εκπτώσεων. Δυο γρόσια η καμήλα, όμως κανείς, φαίνεται, δεν μπορεί να τα διαθέσει.

Διότι, εκτός από τον νόμο που αναφέραμε προηγουμένως, υπάρχει και ένας άλλος που μιλά για την ψυχολογία του καταναλωτή. Δεν ψωνίζει μόνον όταν έχει στην τσέπη του, αλλά και όταν το κλίμα είναι τέτοιο που τον ενθαρρύνει να το κάνει. Εξάλλου, το είπαμε και πριν, δεν καταναλώναμε πάντοτε έχοντας λεφτά, το κάναμε κυρίως έχοντας… ψυχολογία. Συχνά, μόνον.

Από αυτή την άποψη αν το δεις, δεν είναι και άσχημο που βάλαμε κάποια τάξη στις αγορές (βλέπε σπατάλες) μας, έστω και με τη βία της κρίσης και των μνημονίων. Υπάρχει βεβαίως και η αγορά που διαμαρτύρεται, όμως και πότε δεν συνέβαινε αυτό;

Δεν θυμάμαι μια χρονιά που ο εμπορικός κόσμος να ήταν ευχαριστημένος από τον τζίρο που έκανε. Πάντοτε υπήρχε ένα καλύτερο προηγούμενο. Λες και οι έμποροι προήλθαν από κάποιον απολεσθέντα… παράδεισο του τζίρου, η ανάμνηση του οποίου τους γεμίζει πάντοτε με θλίψη.

Φοβάμαι όμως ότι θα πρέπει να συνειδητοποιήσουν πως επιστροφή σε εκείνον τον παράδεισο δεν πρόκειται να υπάρξει, τουλάχιστον μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία. Ας προσαρμόσουν λοιπόν τις προσδοκίες τους στις μικροχαρές που έχει να τους δώσει το σήμερα, ώστε να είναι κάποτε και αυτοί ευχαριστημένοι.

Μικροχαρές, που έχουν το μαγαζάκι τους (ακόμη), που βγάζουν ένα μεροκάματο να το πάνε στην οικογένειά τους, που μπορούν να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους… Όσοι μπορούν. Για τα άλλα έχει ο Θεός, όπως έλεγαν και οι παλιοί που ήξεραν κάτι παραπάνω από εμάς. Έτσι, τουλάχιστον αποδείχτηκε.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Μεγάλο πράγμα η ψυχολογία!

Το 2013, ο τζίρος κατά τον Φεβρουάριο των εκπτώσεων είχε πέσει 13% σε σχέση με εκείνον του 2012. Έκτοτε τα πράγματα κάπως καλυτέρεψαν (μέσα στο χάλι τους) αφού το 2014 η πτώση ήταν μόνο 1,4%, ενώ και το μετεκλογικό 2015 κινήθηκε στο 2,4%, πάντα σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο.

Φέτος είχαμε βουτιά πάνω από 6%-7% στα καταστήματα λιανικής, με τις μικρότερες επιχειρήσεις να φτάνουν ως το 12%, γεγονός που κάνει αβέβαιο το μέλλον πολλών από αυτές. Διότι, το είπαμε, είναι και η ψυχολογία του καταναλωτή στα μαύρα της.

Όλοι ακούμε (και περιμένουμε) πως τα οικονομικά μας θα πάνε χειρότερα. Δεν ξέρουμε τι περικοπές θα υποστούμε, πόσο θα αυξηθούν οι φόροι μας, τι λογαριασμούς θα πληρώσουμε τους επόμενους μήνες. Όταν υπάρχει ένα τέτοιο κλίμα, πώς να ανοιχτεί ακόμη και εκείνος που δεν στερείται κάποιων εσόδων.

Κοιτάξτε λίγο τα καύσιμα. Με τις τιμές σε χαμηλά ρεκόρ, οι καταναλωτές δεν «φουλάρουν» και η… κίνηση, γενικώς, είναι πεσμένη. Φαίνεται πως εκείνο που μας εκφράζει περισσότερο είναι ο στίχος «να αρρωστήσει ο Άγιος Πέτρος, να τη βγάλουμε και φέτος», κυρίως για το δεύτερο ημιστίχιο.

Το κακό είναι πως δεν βλέπουμε καμιά προοπτική ούτε για… του χρόνου, οπότε μόνη μας ελπίδα η ασθένεια του Αγίου να είναι χρονία, δηλαδή να βάλει ο Θεός το χεράκι του.

Πολύ… θρησκευτικό μας βγήκε σήμερα!

 

Τζίρος… τσίρος!

160301 ΕΚΒΙΑΣΜΕΝΟ

Το ένα πουλάκι:

Από αλλού το περιμέναμε…

Όταν ακούει κανείς διαπλοκή, το μυαλό του πάει σε μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα, σε ανθρώπους που κατέχουν πολλά και διαφορετικά ΜΜΕ και έχουν τη δύναμη να διαμορφώνουν μέρος της κοινής γνώμης. Που θέλει και η ίδια να διαμορφωθεί αναλόγως.

Κάνω μια παρένθεση για να θίξω ένα θέμα που απασχολεί εδώ και πάρα πολύ καιρό την κοινή γνώμη, αφού ορισμένοι «κύκλοι» το κρατούν στην επικαιρότητα με έξυπνο τρόπο. Ποιος ακριβώς είναι ο ρόλος των ΜΜΕ στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης;

Υπάρχει η επικρατούσα άποψη που θέλει την κοινή γνώμη ένα άβουλο πλάσμα, το οποίο άγεται και φέρεται ανάλογα με τις διαθέσεις και τα συμφέροντα ορισμένων ιδιοκτητών ΜΜΕ. Οι συγκεκριμένοι ιδιοκτήτες είναι εξ ορισμού κακοί, διότι επιβουλεύονται τα συμφέροντα του λαού, τα οποία, ως γνωστόν, εκφράζουν αυθεντικά μόνο ορισμένοι πολιτικοί χώροι.

Το ωραίο είναι ότι, σύμφωνα με τη θεωρία που ασπάζονται οι συγκεκριμένοι πολιτικοί χώροι, ο λαός -συγγνώμη, Λαός- είναι ο κινητήριος μοχλός της Ιστορίας. Από τη μια δηλαδή είναι ένα υποκείμενο που έχει τη δύναμη να αλλάξει τη μοίρα του, από την άλλη όμως είναι υποχείριο διάφορων καναλαρχών που τον σπρώχνουν προς τα εκεί που τους συμφέρει.

Για να έρθουν να δέσουν οι δυο αντιφατικές παραδοχές, γίνεται απαραίτητη η ιδέα της πρωτοπορίας και της καθοδήγησης, που θα ξυπνήσουν τον ναρκωμένο από τα συμφέροντα των καναλαρχών λαό και θα του δείξουν τον σωστό δρόμο.

Εκείνο που δεν μπορεί να εξηγήσει αυτό το σχήμα είναι για ποιο λόγο ο λαός επιμένει. Τι είναι, ας πούμε, εκείνο που τον κάνει να προτιμά τα συστημικά Μέσα και όχι εκείνα που του λένε ποιο είναι το συμφέρον του. Γιατί προτιμά για την ενημέρωσή του τα δελτία των κακών καναλαρχών και όχι… τα κρατικά, που λένε όλη την αλήθεια.

Και, αν κανείς μπορεί να πει ότι τα συστημικά Μέσα χρησιμοποιούν το στοιχείο του εντυπωσιασμού ή το δόλωμα των προσφορών στα συμβατικά Μέσα, τι γίνεται στο διαδίκτυο; Εκεί, αντιθέτως, όσο πιο «μεγάλος» (συστημικός) είναι ένας ιστότοπος, τόσο πιο δύσκολη είναι η περιήγηση σ’ αυτόν, εξαιτίας των διαφημίσεων που περιέχει.

Γιατί εξακολουθούν οι πολίτες και επιδιώκουν να ενημερώνονται από τέτοιους ιστότοπους και όχι από μικρότερους, άρα και… αγνότερους; Γιατί μετά από τόσα χρόνια προσπαθειών των αριστερών κομμάτων, ο λαός εξακολουθεί να μη βλέπει το -κατά τη γνώμη τους- συμφέρον του;

Το άλλο πουλάκι:

Ας κλείσουμε την παρένθεση.

Κάναμε ήδη μια νύξη. Υπάρχει η άποψη που λέει ότι, στον χώρο της οικονομίας γενικότερα, ο μεγάλος είναι εξ ορισμού διεφθαρμένος, ενώ ο μικρός, εξ ορισμού και αυτός, αθώος σαν περιστερά.  Πράγμα που σε καμιά περίπτωση δεν ισχύει.

Προσέξτε, γιατί μπορεί να παρεξηγηθώ. Δεν ισχυρίζομαι πως όλοι οι μεγάλοι είναι Παναγίες. Αντιθέτως, στην πλειονότητά τους, από όπου και να τους πιάσεις λερώνεσαι, που λέει και ο λαός μας. (Σήμερα έχει την τιμητική του!)

Και πολλοί μικροί όμως δεν πάνε παρακάτω. Το ότι δεν έγιναν μεγάλες λέρες οφείλεται συνήθως στο γεγονός ότι δεν έγιναν… μεγάλοι και όχι το αντίστροφο. Δηλαδή δεν έμειναν πίσω επειδή προτίμησαν μια τίμια διαδρομή, απλώς δεν είχαν τις ικανότητες σε κάθε επίπεδο.

Όλα τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από την ειδησεογραφία των ημερών. Όσοι όμως έχουμε μια μικρή έστω σχέση με τον χώρο του Τύπου δεν περιμέναμε τις συλλήψεις των εκβιαστών (εντάξει, των κατηγορουμένων για εκβιασμούς) για να καταλάβουμε τι γίνεται με τα Μέσα.

Υπάρχουν διάφορα ΜΜΕ που ζουν όπως… πολλές ελληνικές οικογένειες, με ελάχιστα ή χωρίς καθόλου έσοδα. Γεγονός που σημαίνει δυο πράγματα. Ή ότι δεν ζουν, ή ότι ζουν με μαύρα. Και τα μεν μαύρα στο ταμείο μιας οικογένειας μπορεί να είναι προϊόν τίμιας (αλλά «μαύρης») εργασίας, στο ταμείο όμως ενός Μέσου είναι συχνά προϊόν παράνομης συναλλαγής.

Όχι υποχρεωτικά εκβιασμού, ή, τουλάχιστον, όχι άμεσου. Πάντα όμως θα βρεθούν «μουστερήδες» που θα επιδιώκουν την εύνοια κάποιου Μέσου, ακόμη κι αν αυτό είναι ή θεωρείται μικρό. Μπορεί το κοινό του να είναι αριθμητικά περιορισμένο, όμως μη ξεχνάτε ότι είναι κοινό που ο «μουστερής» δεν μπορεί να το συναντήσει πουθενά αλλού.

Από ένα μεγάλο κανάλι ή μια μεγάλη εφημερίδα «ψαρεύουν» πολλοί υποψήφιοι και το κοινό είναι συνήθως μοιρασμένο. Αν εσύ μπορέσεις να «πιάσεις» κάποιους… περιθωριακούς, έστω λιγοστούς, τότε αποκτάς ένα πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων σου. Και αυτό μπορεί να κάνει τη διαφορά της νίκης.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Την εύνοια των μεγάλων την επιδιώκουν πολλοί.

Αυτό είναι επίσης κάτι που ανέδειξε η ειδησεογραφία των ημερών. Δεν μπορούμε να ξέρουμε ποιος έχει δίκιο για τα αιτήματα και τα ανταλλάγματα που υπήρξαν το αντικείμενο των μυστικών συναντήσεων μεγαλοεκδότη με αρχηγό κόμματος. Είναι ο λόγος τού ενός απέναντι στου άλλου και ο καθένας μας μπορεί να έχει μια προσωπική άποψη.

Όμως τις ίδιες τις συναντήσεις τις επιβεβαίωσαν και οι δυο πλευρές.

Δεν θέλουμε να είμαστε καχύποπτοι, αλλά η πείρα λέει ότι, όταν σε πλησιάζει κάποιος που τον θεωρείς διεφθαρμένο, διαπλεκόμενο και επικίνδυνο, τότε απλώς τον αποφεύγεις. Ή, έστω, τον συναντάς μια φορά, ακούς τι έχει να σου πει και, με ευγενικό τρόπο, του δίνεις να καταλάβει ότι δεν θέλεις παρτίδες μαζί του.

Εκτός αν θέλεις. Οπότε τον ξανασυναντάς, όπως κάτι «ιεραπόστολοι» που πήγαιναν και ξαναπήγαιναν με πόρνες, προκειμένου να τις μεταστρέψουν στον ίσιο δρόμο.

 

Μικροί και μεγάλοι!