171204 ΑΝΥΔΡΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Χρόνια πολλά, Δράμα.

Είναι η δεύτερη ημέρα που γιορτάζουμε ως πόλη. Η άλλη είναι η 1^η Ιουλίου και η καλή μας μοίρα τα έφερε έτσι ώστε να έχουμε και καλοκαιρινή και χειμωνιάτικη γιορτή, ώστε να μην είναι κανένας παραπονεμένος.

Με τη γιορτή της Αγίας Βαρβάρας, ξεκινάει για εμάς τους Δραμινούς και επισήμως η εορταστική περίοδος και η προετοιμασία για τα Χριστούγεννα και το Δωδεκαήμερο. Ο στολισμός σπιτιών και καταστημάτων πρέπει να έχει ολοκληρωθεί.

Φέτος βοήθησε και το γεγονός ότι προηγήθηκε σαββατοκύριακο και έτσι, νοικοκυρές και καταστηματάρχες είχαν το χρονικό περιθώριο να είναι έτοιμοι για την (επίσημη) έναρξη της εορταστικής περιόδου.

Όλα καλά;

Όχι ακριβώς! Διότι φέτος μας έλειπε ένα βασικό στοιχείο για την καθ’ όλα άψογη διεξαγωγή του εορτασμού της Πολιούχου Αγίας Βαρβάρας. Δεν είχαν νερό οι πηγές της. Έπειτα από πολλά χρόνια.

Βεβαίως, προκειμένου να μπορέσουν οι πιτσιρικάδες να αφήσουν το πατροπαράδοτο καραβάκι στα νερά, έγινε προσπάθεια να πληρωθεί η «δεξαμενή» με νερό από… τη ΔΕΥΑΔ. Καθόλου άσχημη ιδέα.

Εδώ άλλοι κάνουν τεχνητό χιόνι προκειμένου να διατηρήσουν ανοιχτά τα χιονοδρομικά τους κέντρα. Τι είναι να πάρεις λίγο νεράκι και να το ρίξεις μέσα σε μια «δεξαμενή», ώστε να υπάρχει μια επαρκής για το έθιμο ποσότητα;

Ωστόσο, εγώ θα διαφωνήσω. Όχι επειδή είμαι γκρινιάρης και μ’ αρέσει να διαφωνώ -ίσως «παίζει» κι αυτό- αλλά επειδή πιστεύω ότι, στην παιδαγωγική και τη διδακτική τέχνη, έχει μεγάλη δύναμη αυτό που ονομάζω «εκμετάλλευση του τυχαίου».

Το να μπορεί δηλαδή ο δάσκαλος να παίρνει αφορμές από «τυχαία» γεγονότα που συμβαίνουν γύρω και, δίνοντας στα παιδιά τη δυνατότητα να τα διερευνήσουν, να τα οδηγεί στη γνώση.

Η εικόνα, λοιπόν, των πηγών χωρίς νερό, είναι μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να συνειδητοποιήσουν τα παιδιά, αλλά και εμείς οι μεγάλοι, σε ποιο βαθμό εξαρτώμαστε από τη φύση και, εννοείται, τις παρεμβάσεις που κάνουμε σ’ αυτήν.

Να καταλάβουμε ότι, όταν βρέχει, δεν είναι κατ’ ανάγκη «κακός καιρός» και ότι η διαχείριση των υδάτινων πόρων, ο τρόπος, ας πούμε, με τον οποίο ποτίζουμε το χωράφια μας, ακόμη και αυτή η επιλογή των καλλιεργειών, είναι ένα πολύ λεπτά θέματα.

Το άλλο πουλάκι:

Άνοιξε και η Ονειρούπολη!

Πολύ ενδιαφέρουσα επιλογή η παρουσία του Ευγένιου Τριβιζα. Θεωρώ ότι είναι ένα από τα πλέον κατάλληλα πρόσωπα, αν μιλάμε για μια «γιορτή» που απευθύνεται κυρίως στα παιδιά. Και δικαίως κάποιοι καμαρώνουν.

Μόνο που…

Να είδατε πάλι η αναποδιά μας; Πάντα θα βρούμε να πούμε ένα «μόνο που», ή ένα «ναι, αλλά», για να χαλάσουμε την εικόνα. Δεν είναι έτσι και θα σας εξηγήσω αμέσως πού το πάω.

Διότι το φαινόμενο είναι γενικότερο και έψαχνα από καιρό ευκαιρία να το σχολιάσω. Έχετε παρατηρήσει τι γίνεται στις εκπομπές που έχουν καλεσμένους «ζωντανά» διάφορους μουσικούς ή τραγουδιστές, καθώς και ένα κοινό που τους παρακολουθεί;

Εκεί, λοιπόν, παρουσιαστές και κοινό, που συνήθως αποτελείται από τους ίδιους και τους ίδιους, μιλούν με τα καλύτερα λόγια για τους καλλιτέχνες, όποιοι κι αν είναι αυτοί. Πράγμα καθόλου μεμπτό, αφού καλείς κάποιον για να τον τιμήσεις.

Όταν όμως αρχίζουν τα τραγούδια, και το κοινό έρχεται στο τσακίρ κέφι, ξεφαντώνουν το ίδιο και με τα λεγόμενα ποιοτικά τραγούδια και με τα λεγόμενα σκυλάδικα. Με τα δεύτερα, ενίοτε, πολύ περισσότερο.

Αυτοί που σε άλλη εκπομπή έλεγαν πόσο πολύ αγαπούν το ποιοτικό τραγούδι και τι καλό είναι να παρουσιάζεται αυτό από τις τηλεοράσεις, μόλις αρχίζουν τα… παραλιακής προέλευσης συρτοτσιφτετέλια ανεβαίνουν στην πίστα και τα δίνουν όλα.

Έτσι και οι ενθουσιασμένοι, τώρα, με την επιλογή του Ευγένιου Τριβιζά. Είναι οι ίδιοι που υποστήριζαν, σε προηγούμενα χρόνια, με φανατισμό, τις τελετές έναρξης με εντελώς αμφιβόλου ποιότητος καλλιτέχνες (βάλτε εισαγωγικά κατά βούληση).

Και μας κατηγορούσαν, όταν εμείς τις σχολιάζαμε αρνητικά. Και επειδή τα λόγια… μένουν, θα σας θυμίσουμε τι λέγαμε πριν από χρόνια, όταν απαντούσαμε σε τέτοιου είδους κατηγορίες:

«Γούστα είναι αυτά, και μια εκδήλωση [όπως η Ονειρούπολη] που απευθύνεται σε όλο τον κόσμο θα πρέπει να καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερα.

Απλώς, ας έχουμε υπόψη μας πως από κάθε είδος υπάρχουν εκείνοι που πράγματι αξίζουν και το υπηρετούν σοβαρά και υπεύθυνα και κάποιοι άλλοι που πουλάνε ό,τι πιο ευτελές υπάρχει σ’ αυτό.

Εμείς, όποιο είδος κι αν αγαπάμε ή επιλέγουμε για μια συγκεκριμένη στιγμή, ας έχουμε κατά νου να προτιμάμε από τους πρώτους. Υπάρχουν και σκυλάδικα που είναι σωστά διαμάντια και, όταν θα σου τη δώσει, ή υποχρεωθείς, να ακούσεις σκυλάδικο (προσέξτε τον ενικό), από αυτά να επιλέξεις».

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Μπράβο, λοιπόν!

Πολύ σωστή η επιλογή του Ευγένιου Τριβιζά και δικαίως καμαρώνουν όσοι καμαρώνουν γι’ αυτήν. Μόνο που, επειδή ο καιρός περνάει πολύ γρήγορα, να θυμηθούν αυτά που λένε σήμερα και του χρόνου τέτοιες μέρες.

Κατά τα άλλα, καλή επιτυχία στην Ονειρούπολη, γιατί, κακά τα ψέματα παιδιά, πολύς κόσμος περιμένει από αυτήν να δει κάπως καλύτερες μέρες. Βεβαίως αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα το οποίο οι υπεύθυνοι αρνούνται πεισματικά να το θέσουν.

Μετά, δηλαδή, από τόσα χρόνια, θα έπρεπε να είχαμε μια εικόνα για το πώς λειτουργεί η όλη οργάνωση, ποιοι και πώς επωφελούνται άμεσα και ποιοι εμμέσως, τι γίνεται με τα οικονομικά και πώς τα (υπερβολικά) έξοδα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν καλύτερα.

Θα το κάνουμε ποτέ;

 Καλές γιορτές!

171201 ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

«Μάνα μου, τα πούπουλά σου!»

Ο ερωτύλος, αλλά αποτυχημένος εραστής, κόκορας του Αρκά, προσπαθούσε με τέτοιου είδους «πειράγματα» να… την πέσει σε καμιά κότα και να καταφέρει το ακατόρθωτο˙ να βγάλει γκόμενα.

Όταν μάλιστα ένας από τους στόχους του απαντάει στο κομπλιμέντο λέγοντας «ευχαριστώ», ο κόκορας στην αρχή ξαφνιάζεται και μετά συμπεραίνει με βεβαιότητα: «Ευχαριστώ;! Θα πρέπει να είναι η καινούρια».

Θεωρούσε δεδομένο ότι όλες οι «παλιές» στο κοτέτσι γνώριζαν με ποιον είχαν να κάνουν και θα τον είχαν απορρίψει, πριν ακόμη τολμήσει να κάνει το πρώτο βήμα. Ωστόσο, εκείνος επέμενε, διότι… αυτός είναι ο ρόλος ενός κόκορα.

Όσο μάλιστα έβλεπε το γουρούνι να έχει επιτυχίες, χωρίς να προσπαθεί, χωρίς να χρειάζεται να κάνει κάτι ιδιαίτερο, τόσο τα έβαζε με την κακιά του μοίρα, και τόσο ενέτεινε τις προσπάθειές του, εμπλουτίζοντας τη γκάμα των «πειραγμάτων» του.

Όλα αυτά μας φαίνονται τόσο μακρινά! Θα πρέπει να συνέβαιναν περίπου την ίδια εποχή που είχαμε και όλα εκείνα που καταγγέλλονται σήμερα και φέρνουν στο φως σκοτεινές πτυχές της ζωής του Χόλυγουντ.

Διότι, δεν ξέρω για εσάς, εγώ μια φορά έπεσα από τα σύννεφα, όταν άκουσα ότι υπήρχαν σκηνοθέτες ή φτασμένοι πρωταγωνιστές που έκαναν ανήθικες προτάσεις σε νέους καλλιτέχνες, προκειμένου να προωθήσουν την καριέρα τους.

Επειδή μπορεί να μην ακούστηκε εντελώς σαφές, όταν λέω καλλιτέχνες, εννοώ και άντρες και γυναίκες, και, όταν λέω να προωθήσουν την καριέρα τους, εννοώ οι φτασμένοι των νέων. Και όχι το αντίστροφο, ας πούμε.

Αυτά, ευτυχώς, συνέβαιναν πριν από πολλά πολλά χρόνια, είπαμε, τότε που εδώ κυκλοφορούσαν το «Σιγά τ’ αβγά» και το «Χοντρά κόλπα» του Αρκά, ενώ σήμερα το φαινόμενο έχει εξαλειφθεί, γι’ αυτό και δεν υπάρχουν καταγγελίες.

Διότι, να είστε σίγουροι πως, αν κάτι παρόμοιο συνέβαινε και τώρα που μιλάμε, θα έβλεπε το φως τη δημοσιότητας την ίδια στιγμή και όχι μετά από καμιά τριανταριά χρόνια, όσα άφησαν να περάσουν τα θύματα εκείνης της εποχής.

Το πιάσατε, έτσι; Ε, βέβαια, μετά από τόσα χρόνια ξέρετε πια πότε μιλάμε σοβαρά και πότε κάνουμε πλάκα. Όμως το θέμα δεν είναι τόσο απλό και, επειδή σηκώνει παρεξήγηση, καλά είναι να το συζητήσουμε περισσότερο.

Το άλλο πουλάκι:

Δεν είναι εύκολο!

Το να βγει και να καταγγείλει δημοσίως κάποιος ότι έχει πέσει θύμα σεξουαλικής παρενόχλησης απαιτεί αντοχές  που δεν τις διαθέτουν όλοι. Επομένως, καλά κάνουν και μιλούν, όσοι μιλούν, ακόμη και μετά από χρόνια.

Μόνο που…

Στην άκρως υποκριτική αμερικανική κοινωνία, κανείς δεν μπορεί να μας πείσει ότι όλα αυτά γίνονται με αγαθές προθέσεις και χωρίς υστεροβουλία. Αφήστε που κανείς δεν μπορεί να μας πει πλέον τι συνιστά παρενόχληση.

Ας πούμε το… «μάνα μου, τα πούπουλά σου» του κόκορα, είναι ή όχι τέτοια; Εξαρτάται από την πρόθεση -ο κόκορας, κατά δήλωσή του ήθελε να… κάνει σεξ- και ποιος μπορεί να μας βεβαιώσει ποια είναι κάθε φορά αυτή;

Αν το να μιλήσεις σε μια γυναίκα για το φόρεμα ή το χτένισμά της συνιστά σεξουαλική παρενόχληση -στην υποκριτική Αμερική του Χόλυγουντ παρασυνιστά- τότε νομίζω ότι πάει περίπατο κάτι πολύ σημαντικό στη ζωή των ανθρώπων.

Επιπλέον, χάνεται το προαιώνιο ερωτικό παιχνίδι, αυτό το κάλεσμα της (άγριας) φύσης, που συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την ερωτική συνεύρεση δύο ανθρώπων, ακόμη και όταν το επιθυμούν διακαώς αμφότεροι.

Πώς θα γίνει, δηλαδή; Ένας από τους δύο πρέπει να κάνει το πρώτο βήμα, με κάποιον τρόπο. Κάποιον από τους χιλιάδες που μας έχει αφήσει παρακαταθήκη η εμπειρία χιλιετιών και που οφείλει να γίνει αντιληπτός από την άλλη πλευρά.

Βεβαίως, αυτή η τεράστια γκάμα που υπάρχει στη διάθεσή μας, και που μπορεί να εμπλουτίζεται εσαεί με νέους τρόπους ερωτικού καλέσματος, έχει να κάνει με το γούστο, την εμπειρία και την… αισθητική του καθενός.

Αυτό που ο ένας θεωρεί ευφυές κομπλιμέντο, για τον άλλο μπορεί να αποτελεί έκφραση χυδαιότητας. Κι εκείνο που κάποιος το βρίσκει απλώς τολμηρό, για έναν άλλο να είναι σεξουαλική παρενόχληση χειρίστου είδους.

Μπορούμε όμως, εξαιτίας τού γεγονότος ότι κάποιοι βγαίνουν έξω από τα όρια, να ενοχοποιήσουμε όλο το «παιχνίδι»; Ή μήπως το ότι τα όρια αυτά είναι δυσδιάκριτα και εν πολλοίς αυθαίρετα πρέπει να μας κάνει να καταργήσουμε το ρίσκο της διερεύνησής τους;

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Εμένα άλλο με ενοχλεί.

Ας πούμε ότι κάποιες συμπεριφορές είναι πράγματι εκτός ορίων, ότι συνιστούν απαράδεκτη στάση, σεξουαλική παρενόχληση χειρίστου είδους, από αυτές που καταδικάζει και η δικαιοσύνη.

Γιατί δεν μας αρκεί η δική της κρίση; Γιατί δεν ικανοποιούμαστε από την ποινή που εκείνη θα επιβάλει; Γιατί πρέπει ο «ένοχος», να καταδικαστεί και από την κοινωνία, με ποινές μάλιστα πολύ πιο αυστηρές;

Τι θέλω να πω; Πόσο τρομερό έγκλημα είναι τελικά αυτή η σεξουαλική παρενόχληση που πρέπει να οδηγήσει στον αφανισμό του θύτη; Διότι περί αφανισμού πρόκειται, όταν ο άλλος βλέπει να καταστρέφεται ολοσχερώς η καριέρα του στην πιο καλή της στιγμή. 

Κανείς δεν λέει να την βγάλει στον αφρό, να μην πληρώσει ό,τι προβλέπει ο νόμος για αντίστοιχες πράξεις. Από πού όμως προβλέπεται η «καταδίκη» σε διάλυση της κοινωνικής και της επαγγελματικής του ζωής;

Το σημαντικότερο; Πώς ανέχονται κάτι τέτοιο οι ευαίσθητοι ακόμη και στα δικαιώματα των ενόχων, εκείνοι που ζητούν -και καλά κάνουν- την επανένταξη και του χειρότερου βαρυποινίτη;

 Υποκρίνεσαι το ξέρω υποκρίνεσαι…

171130 ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

«Ποια Στικούδη…»

Θυμόσαστε, βέβαια, τη γνωστή διαφήμιση στην οποία δυο φίλοι προσπαθούν να φτιάξουν και, το σημαντικότερο, να πουλήσουν τη δική τους μπύρα. Πέρα όλων των άλλων, θεωρώ ότι καταδεικνύει μια ενδιαφέρουσα παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας.

Μια παθογένεια που θέλει να αμφισβητούμε τους πάντες και τα πάντα, επειδή… εμείς ξέρουμε καλύτερα. Έτσι, οι δυο φίλοι, με τη φράση «ποια Στικούδη», πετούν ως άχρηστη το μοντέλο-τραγουδίστρια και αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν για τη διαφήμιση της μπύρας τους την Τούλα!

Τουλάχιστον όμως αυτοί μας λένε ποιαν τοποθετούν στη θέση του «ειδώλου» που αποκαθηλώνουν, πράγμα που δεν συμβαίνει συνήθως. Οι περισσότεροι περιορίζονται στο να βρίζουν και να κατηγορούν κάποιον, χωρίς να μας λένε τις δικές τους προτιμήσεις.

Τα σκεφτόμουν όλα αυτά με αφορμή την αναγόρευση του Διονύση Σαββόπουλου σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.

«Ως αναγνώριση της μακράς και διακεκριμένης του προσφοράς στην ελληνική μουσική και στιχουργική», όπως μας λέει η σχετική ανακοίνωση. Λέει ακόμη ότι «ο τιμώμενος προσέφερε για πολλά χρόνια με άριστα αποτελέσματα στη μελέτη και την ερμηνεία του ελληνικού τραγουδιού».

Ποιος μπορεί να διαφωνήσει μ’ αυτά; Ποιος μπορεί να υποστηρίξει σοβαρά ότι το ελληνικό τραγούδι θα ήταν αυτό που είναι, χωρίς την παρουσία του «Νιόνιου»; Ποιος θα αμφισβητήσει ότι οι μουσικές του, κυρίως όμως οι στίχοι του συντρόφεψαν περισσότερες από μία γενιές;

Ποιος δεν ξέρει ότι χιλιάδες ελληνόπουλα έμαθαν κιθάρα «συλλαβίζοντας» στα πρώτα τους ακόρντα τη Συννεφούλα και το Βιετνάμ; Ότι πολλά από αυτά θέλησαν να μιμηθούν τον τρόπο του Διονύση και έτσι ξεπήδησαν τόσοι νέοι τραγουδοποιοί;

Ρωτάω ποιος; Η απάντηση όμως βρίσκεται στο διαδίκτυο και λέει «χιλιάδες». Δεν μετριούνται εκείνοι που εμφανίστηκαν με αφορμή την τιμή αυτή στον Σαββόπουλο και προσπάθησαν να… τον αποκαθηλώσουν.

Χιλιάδες! Που μιλούν γι’ αυτόν σαν να πρόκειται για τον τελευταίο των τελευταίων, έναν δήθεν υπερεκτιμημένο, που μόνη του έμπνευση ήταν η αντιγραφή ξένων προτύπων από την Αμερική ή την Ιταλία.

Το άλλο πουλάκι:

Μόνον αυτό;

Πόσοι δεν υποστήριξαν πως ο Σαββόπουλος δεν ήταν παρά ένας τριτοκλασάτος δημιουργός που έτυχε όμως να πιάσει τον σφυγμό μιας αριστεράς της δεκαετίας του ’60 και μετά μέχρι τα χρόνια της μεταπολίτευσης και έγινε αυτό που έγινε;

Πάρα πολλοί! Μόνο που, όπως είπαμε στην αρχή, κανείς από αυτούς δεν μας λέει ποιο είναι το δικό του «είδωλο», ποιον θεωρεί σημαντικό, που έχει να παρουσιάσει έργο αντάξιο ή καλύτερο του Σαββόπουλου.

Διότι, αυτό είμαστε. Κουτοπόνηρα και καχύποπτα ανθρωπάκια που το μόνο που ξέρουν είναι να αποκαθηλώνουν άλλους και να μηδενίζουν την αξία τους. Ότι δήθεν πίσω από την επιτυχία τους υπάρχουν σκοτεινά σημεία και συνομωσίες που μόνο εμείς γνωρίζουμε.

Ότι οι πραγματικές αξίες (μεταξύ των οποίων, σε κάποια κατηγορία, ανήκουμε σίγουρα κι εμείς) δεν αναγνωρίζονται σ’ αυτόν τον τόπο, διότι υπάρχει ένα «σύστημα» που θέλει να τις πετάξει από τα πόδια του.

Γιατί το ενοχλούν. Ενώ οι άλλοι, τα δικά του παιδιά, αυτοί που το προσκυνούν και πάνε με τα νερά του, έχουν όλους τους δρόμους ανοιχτούς και την επιτυχία εξασφαλισμένη. Σ’ εμάς δεν μένει, λοιπόν, παρά να αποκαλύψουμε αυτό το βρώμικο παιχνίδι.

Διαφωνείτε; Κάντε ένα απλό πείραμα. Προσπαθήστε, σε μια παρέα, να μιλήσετε με κολακευτικά λόγια για οποιονδήποτε άνθρωπο του πολιτισμού ή της τέχνης, ακόμη και της επιστήμης, θεωρείται σημαντικός στον τομέα του.

(Για την πολιτική δεν το συζητάω, διότι εκεί μπαίνουν και άλλα κριτήρια, όπως η ιδεολογία, η ταξική προέλευση, αλλά και προσωπικές προτιμήσεις που έχουν να κάνουν ακόμη και με οικονομικά συμφέροντα. Με την καλή έννοια!)

Στην τέχνη όμως, και στον πολιτισμό γενικότερα, για όποιους και να μιλήσεις, θα βρεθούν κάποιοι που θα τους… θάψουν. Που θα γνωρίζουν λεπτομέρειες της ζωής και της καριέρας τους που αποδεικνύουν ότι δεν αξίζουν καμιάς αναγνώρισης.

Κι ας μιλάμε για ανθρώπους όπως ο Σαββόπουλος, οποίος, όχι απλώς βρέθηκε κάποια στιγμή στην πρωτοπορία της γενιάς του, αλλά σημάδεψε με το έργο του δεκαετίες ολόκληρες και επηρέασε το τραγούδι όσο λίγοι.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Πολύ λυπήθηκα!

Σχεδίαζα από καιρό να παρευρεθώ στην τελετή της αναγόρευσής του, αλλά λόγοι ανώτερης βίας το απαγόρευσαν. Ας είναι. Έψαξα και βρήκα όσα βιντεάκια κυκλοφόρησαν και έτσι μεταφέρθηκα κι εγώ για λίγο εκεί.

Άκουσα τον χαιρετισμό του Πρύτανη, ο οποίος αναφέρθηκε στη λέξη «φωτοκολλημένοι», από τον γνωστό στίχο,  που τον σημάδεψε. «Αλλά εκεί στην ξένη, / στην οθόνη σκυμμένοι, / θεϊκά δεμένοι / με την οικουμένη, / στους απέναντι τόπους, / φωτοκολλημένοι / απ’ τον εδώ ουρανό τους».

Φανταστείτε τι σημαίνει αυτό για τα παιδιά μας που αναζητούν την τύχη τους στο εξωτερικό.

Και πόσο προφητικά ήταν τα λόγια «κι ενώ εδώ θα ζούμε καταρρεύσεις / ο έξω Ελληνισμός θα προχωρεί / και φως και μουσική μιας άλλης σκέψης / στη μείζονα Ελλάδα θα εκραγεί», το 1989, παρακαλώ!

Μια όμως που ο Σαββόπουλος είναι ταυτόχρονα τόσο εξωστρεφής –σκεφθείτε τις συναυλίες του- αλλά και τόσο… εσωτερικός –ακούγεται εξίσου κατά μόνας- δημιουργός, επιτρέψτε μου να σας εξομολογηθώ και τον «δικό μου» στίχο:

«Αυτή τη νύχτα η καρδιά μου είναι βαριά / δεν υπάρχει ούτε μια λέξη να μου δώσεις / αλλά εσύ που μ’ αγαπούσες μια φορά / όπως πριν / έτσι και τώρα / θα με νιώσεις».

Θανάσιμη, πάντα, αλλά και αναστάσιμη η μοναξιά.

 Άξιος!

171129 ΚΑΔΡΑΡΙΣΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Αχ, αυτό το κάδρο!

Για τον πολύ κόσμο, η λέξη κάδρο σημαίνει το πλαίσιο, συνήθως ξύλινο, μέσα στο οποίο τοποθετείται μια φωτογραφία, ένας πίνακας, ένας καθρέφτης ακόμη και ένα κέντημα. Μπορεί να είναι ευτελές ή πολυτελείας, μπορεί να είναι απλό ή φανταχτερό, ανάλογα με το θέμα που περιβάλλει.

Μπορεί να περιλαμβάνει κάποιο πασπαρτού ή να βρίσκεται σε άμεση επαφή με την εικόνα που περικλείει. Σε κάθε περίπτωση, μπορεί να αναδείξει ή να… χαντακώσει μια δημιουργία και εκεί φαίνεται η τέχνη τού «κορνιζά».

Διότι περί τέχνης πρόκειται, αφού η επιλογή και η τοποθέτηση μιας σωστής κορνίζας δεν περιορίζεται μόνο στην επίλυση των τεχνικών ζητημάτων που αυτή περιλαμβάνει. Είπα όμως κορνίζα…

Αυτή είναι η σωστή λέξη για το πλαίσιο για το οποίο συζητάμε. Διότι το «κάδρο» περιλαμβάνει συνήθως το πλαίσιο ΜΑΖΙ με την εικόνα που αυτό περιβάλλει. «Και ένα κάδρο της γιαγιάς, σαν ήταν κόρη», τραγούδησε ο Γιώργος Ζαμπέτας.

Δεν είναι τυχαίο, λοιπόν, ότι, όταν χρησιμοποιούμε μεταφορικά τη φράση «μέσα στο κάδρο», εννοούμε εντός ενός περιβάλλοντος ή μιας υπόθεσης, μαζί με άλλα πρόσωπα. Για να γίνει πιο σαφές, θα χρησιμοποιήσω παραδείγματα.

Λέμε ότι «η αντιπολίτευση προσπάθησε να βάλει στο κάδρο των υποκλοπών και τον υπουργό». Που σημαίνει να εμπλέξει και το δικό του όνομα στην υπόθεση, προφανώς για να τον βλάψει πολιτικά.

Άλλοτε πάλι, όταν δεν πρόκειται περί σκανδάλου, αλλά μιας υπόθεσης που εμπεριέχει θετικά στοιχεία για τους εμπλεκόμενους, βλέπουμε την προσπάθεια που γίνεται από το επικοινωνιακό επιτελείο κάποιων πολιτικών να τους τοποθετήσουν στο κάδρο. 

Επειδή όμως σπανίως συμβαίνουν καλά πράγματα (που να αφορούν τους πολιτικούς αυτής της χώρας) το συνηθέστερο είναι να παρακολουθούμε την προσπάθεια των αντιπάλων κάποιου να τον βάλουν στο κάδρο μιας υπόθεσης και των δικών του να τον κρατήσουν έξω από αυτήν.

Αρκετά μιλήσαμε όμως με γενικότητες και αόριστα παραδείγματα, καλό είναι να περάσουμε σε κάτι πιο συγκεκριμένο. Είδατε τι έγινε στη βουλή τη Δευτέρα. Καταλάβατε φαντάζομαι ότι όλη η κουβέντα αφορούσε την προσπάθεια να μπει στο κάδρο και ο πρωθυπουργός.

Το άλλο πουλάκι:

Εκεί είναι η θέση του!

Με συγχωρείτε πολύ, αλλά πιστεύω ότι όχι μόνον ο συγκεκριμένος, αλλά και κάθε πρωθυπουργός βρίσκεται «φύσει και θέσει» εντός κάθε κάδρου που αφορά υπουργούς του. Εκτός, αν έχει γρήγορα αντανακλαστικά.

Δηλαδή υπάρχουν περιπτώσεις που ένας πρωθυπουργός «καθαρίζει» τον υπουργό του αμέσως μόλις φανεί η παραμικρή σκιά γύρω από υποθέσεις που εκείνος χειρίζεται. Το έχουμε δει να γίνεται και… εν πτήσει!

Αυτό, διότι ο κάθε υπουργός έχει (τουλάχιστον) ένα κοινό σημείο με την… γυναίκα του Καίσαρα. Πρέπει όχι μόνον να είναι έντιμος, αλλά να δείχνει και τέτοιος. Η παραμικρή υποψία ότι κάτι δεν πάει καλά θεωρείται πρόβλημα.

Και τότε το σωστό είναι να βγαίνει και να δίνει τις απαραίτητες εξηγήσεις και… να παραιτείται. Μάλιστα, η σωστή σειρά είναι πρώτα να παραιτείται και μετά να δίνει τις εξηγήσεις. Πριν προλάβει, ας πούμε, να τον καλέσει για κάτι τέτοιο η βουλή.

Βεβαίως, αυτά ισχύουν σε κινηματογραφικές ταινίες ή σε χώρες όπου «υπάρχει και φιλότιμο». Ή όπου υπάρχει και μια διαφορετική κουλτούρα. Όπου δηλαδή η ανάληψη των ευθυνών δεν ταυτίζεται υποχρεωτικά με ενοχή.

Στη χώρα μας κανείς δεν τολμά να παραιτηθεί από τη θέση του, διότι αυτό θα ισοδυναμούσε με άμεση παραδοχή της ενοχής του. Ξέρετε όμως κανέναν που να παραδέχεται ότι έκανε, κάποτε, το παραμικρό σφάλμα; Πολιτικό εννοώ.

Στην καλύτερη περίπτωση να διαβάσουμε στα απομνημονεύματά του, ή σε βιογραφίες που κυκλοφορούν μετά τον θάνατό του, ότι «στην συγκεκριμένη περίπτωση δεν φάνηκα όσο αποφασιστικός έπρεπε». Τρίχες, μετά συγχωρήσεως.

Προχθές μόλις, διαβάσαμε πως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης θεωρούσε κάθε έναν από τους ρουσφετολογικούς διορισμούς που έκανε κατά χιλιάδες ως… βοήθεια προς κάποιον που είχε ανάγκη να δουλέψει. Και πάντως πρόσεχε να είναι άξιος και εργατικός!

Κανείς, λοιπόν, δεν παραιτείται, γι’ αυτό και ο εκάστοτε πρωθυπουργός, όταν τον κρατά και μόνο στη θέση του, θεωρώ πως μπαίνει στο κάδρο και μάλιστα σε κεντρικό σημείο. Εκεί ακριβώς όπου εστιάζει ο φακός.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Γιατί το κάνουν;

Θα σας γελάσω. Διότι δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας∙ κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και ως τέτοια πρέπει να εξετάζεται. Γιατί, ας πούμε, ο Αλέξης Τσίπρας κρατάει (αγκαζέ, για τις ανάγκες της φωτογράφισης) τον Καμμένο;

Είναι για σας αρκετός λόγος το ότι αυτή η κυβέρνηση δεν υφίσταται χωρίς τους ΑΝΕΛ; Αν ήταν έτσι, αν ο μόνος λόγος είναι η δεδηλωμένη, τότε μπορούσε να τον αφήσει να εκτίθεται, προσπαθώντας ο ίδιος να παραμείνει εκτός κάδρου.

Όμως αυτός αφήνει να εννοηθεί πως υπάρχουν μεταξύ τους και άλλου είδους… εκλεκτικές συγγένειες. Ας πούμε το γεγονός ότι μια προσφυγή στις κάλπες θα ήταν μοιραία και για τους δύο.

Όπως έχουν τα πράγματα, κανένας από τους δυο δεν έχει ορατό (στις δημοσκοπήσεις, τουλάχιστον) πολιτικό μέλλον. Μέρα με την ημέρα, η αγκαλιά στο Σύνταγμα αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο συμβολισμό.

Μαζί θα πάνε ως το τέλος. (Καλά, το να ευαισθητοποιηθεί ο άλλος και να παραιτηθεί δίνοντας μια λύση, ούτε που να το φανταστώ.) Και, όσο είναι μαζί, μπορούν να καθυστερούν αυτό το τέλος κάπως περισσότερο.

Έτσι μόνον εξηγείται…

 Χέρι χέρι…

171128 ΜΕΣΑΙΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Ποια είναι η «μεσαία τάξη»;

Το ερώτημα δεν είναι ρητορικό, αλλά, επιτρέψτε μου να το πω, υπαρξιακό. Το επίθετο έχει μέσα του την ύπαρξη, αλλά και την… αξία, αναλόγως πώς θέλεις να δεις το θέμα. Εμείς θα εξετάσουμε και τις δύο όψεις.

Ποια είναι, λοιπόν, η μεσαία τάξη; Υφίσταται κάτι τέτοιο, ή χρησιμοποιούμε τον όρο απλώς για να διευκολύνουμε τη συζήτηση, αλλά και για να αποταθούμε σε κάποιο εκλογικό ακροατήριο που δεν μπορούμε να το οριοθετήσουμε διαφορετικά;

Εξ ορισμού, το μεσαίο πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο άκρα, μάλιστα, αν είναι δυνατόν, να απέχει εξίσου από αυτά. Η μεσαία τάξη, λοιπόν, αν υπάρχει, θα πρέπει να βρίσκεται ανάμεσα σε δυο άλλες.

Ποιες είναι αυτές; Προφανώς κάποια ανώτερη και κάποια κατώτερη, οι οποίες και θα αποτελούν τα δυο άκρα από τα οποία η μεσαία τάξη κρατά ίσες αποστάσεις. Σωστά όλα αυτά, μόνο που το θέμα δεν τίθεται απλώς σχηματικά.

Διότι οι τάξεις αυτές χαρακτηρίζονται με βάση οικονομικά κριτήρια, συνήθως χρησιμοποιείται το ετήσιο εισόδημα μιας οικογένειας ως τέτοιο. Ούτε και αυτό όμως είναι κάτι σταθερό, αφού αλλάζει από χρόνο σε χρόνο και από τόπο σε τόπο.

Δεν είναι ίδια τα οικονομικά κριτήρια για τον καθορισμό της μεσαίας τάξης σήμερα, με εκείνα που χρησιμοποιούνταν, ας πούμε, μετά τον πόλεμο. Ούτε μπορούμε να κατατάξουμε στη μεσαία τάξη της χώρας του κάποιον κάτοικο της υποσαχάριας Αφρικής με τα κριτήρια που χρησιμοποιούμε για έναν Ευρωπαίο.

Ας μιλήσουμε, λοιπόν, για πολύ συγκεκριμένα πράγματα, για την Ελλάδα του σήμερα. Υπάρχει ένας ασφαλής οικονομικός δείκτης για να μπορέσουμε να τον χρησιμοποιήσουμε στον καθορισμό της μεσαίας τάξης;

Το ρωτάω αυτό, γιατί είδατε τι έγινε την προηγούμενη εβδομάδα που η κυρία Θεανώ προσδιόρισε ως μέτρο –το πήρε είπε από την ΕΛΣΤΑΤ- για τον καθορισμό αυτόν το ποσό των 7.500 ευρώ, ως ετήσιο εισόδημα. Που σημαίνει, για να μην κάνετε τις πράξεις, 625 ευρώ τον μήνα!

Παρένθεση εδώ. Συγγνώμη για το «κυρία Θεανώ», όμως μερικούς ανθρώπους δεν μπορείς να τους δεις παρά μόνο σαν την εικόνα που έχουν επιλέξει οι ίδιοι για τον εαυτό τους. Όπως, για παράδειγμα, τους δημιουργούς τους αναφέρουμε με το όνομα που υπογράφουν το έργο τους, δεν λέμε… Κωνσταντίνος Παλαμάς.

Αν ισχύει ο υπολογισμός αυτός, τότε μια οικογένεια στην οποία εργάζεται ένα μέλος της ως δημόσιος υπάλληλος και παίρνει 1.300 ευρώ τον μήνα ανήκει -πού;- πολύ πάνω από τη μεσαία τάξη. Α, αν μιλάμε για ατομικό εισόδημα τότε το πράγμα αλλάζει!

Το άλλο πουλάκι:

«Τον δουλεύω για να δουλεύει»!

Έτσι εξηγεί ο Γιώργος Κωνσταντίνου την τοποθέτηση του μεγαλομανούς αδελφού του στη θέση του Διευθυντή, στην ταινία «Καλώς ήρθε το δολάριο». Και προτρέπει την αρραβωνιαστικιά του: «Ρίξ’ του “κύριε διευθυντά”».

Πολύ φοβάμαι, λοιπόν, ότι η κυρα-Θεανώ μάς δουλεύει για να «δουλεύουμε», δηλαδή να μην δυσανασχετούμε με την οικονομική κατάντια στην οποία έχουμε περιέλθει. Δεν έχει σημασία πόσα βγάζεις, πώς ζεις, σημασία έχει πού ανήκεις.

Μπορεί ο μισθός σου να μην φτάνει ούτε για τα αναγκαία, μπορεί να φεύγει όπως τον παίρνεις σε λογαριασμούς και χρέη, το ουσιαστικό είναι όμως ότι ανήκεις στη μεσαία τάξη ή, αν βγάζεις κάπως περισσότερα, στην ανώτερη.

Εξάλλου, αν ζούσες στα χρόνια αμέσως μετά την Κατοχή, ή αν είχες γεννηθεί μερικούς παραλλήλους πιο νότια, θα ήσουν ένας πάμπλουτος άνθρωπος, χωρίς να έχεις ούτε ένα ευρώ παραπάνω από όσα βγάζεις «εδώ και τώρα».

Για να μην θέσω το ερώτημα που θα πρέπει να απαντηθεί με την αδιάψευστη γλώσσα των αριθμών και θα δικαιώσει πέρα για πέρα την κυρία Θεανώ: Ξέρεις πόσα ταψιά γεμιστά κάνεις με 20 ευρώ τη μέρα; Να σκάσεις δεν μπορείς να τα φας!

Επομένως, για να κλείσουμε με τη μία οπτική, η μεσαία τάξη υπάρχει, δηλαδή ζει (και βασιλεύει) και μάλιστα δικαιούται και κοινωνικό μέρισμα. Για να δείτε ότι η κυβέρνηση δίνει όχι μόνο στους φτωχούς, αλλά και στους έχοντες.

Είπαμε όμως πως υπάρχει και μια άλλη οπτική. Αυτή έχει να κάνει περισσότερο με τον αυτοπροσδιορισμό. Είστε μεσαία τάξη, αν έτσι νομίζετε. Όπως και ανήκετε σε όποια άλλη τάξη τοποθετείτε εσείς τον εαυτό σας.

Αυτό ακούγεται περισσότερο κοντά στην πραγματικότητα˙ εξάλλου οτιδήποτε θα ήταν πιο κοντά στην πραγματικότητα σε σχέση με αυτά που πιστεύει η κυρία Θεανώ και πολλοί άλλοι σύντροφοί της.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Όμως δεν μπορεί να είναι αντικειμενικό.

Και δεν μπορεί, διότι οι μνήμες είναι ακόμη νωπές. Ο δημόσιος υπάλληλος, ας πούμε, του παραδείγματός μας, θυμάται ότι τέτοιες μέρες, πριν μόλις μερικά χρόνια, περίμενε το «δώρο των Χριστουγέννων».

Αν μάλιστα εργαζόταν και η σύζυγός του, έπεφταν στο σπίτι πάνω από πέντε χιλιάρικα, μέσα σε λίγες μέρες, σχεδόν όσα βγάζει τώρα σε έναν χρόνο το παιδί τους, παιδί της «μεσαίας τάξης». Να μην σας θυμίσω και πόσο είχε τότε το πετρέλαιο!

Πού, λοιπόν, να τοποθετήσει σήμερα ο άνθρωπος αυτός τον εαυτό του; Μπορεί να έχει ένα ωραίο σπίτι και ένα μεγάλο αυτοκίνητο, «αναμνήσεις» της παλιάς καλής ζωής, όμως σκέφτεται πώς να το ζεστάνει και πώς θα πληρώσει τα τέλη κυκλοφορίας.

Με δεδομένο ότι και τότε δεν ανήκε στην πλούσια τάξη, πάντα υπήρχαν από πάνω του πολλοί πολύ πιο πλούσιοι, τώρα πιστεύει ότι βρίσκεται κάτω από το όριο της φτώχιας.

Κι ας έχει την κυρία Θεανώ να λέει…

 Μικρομέγαλος!