190305 ΣΧΕΤΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Πώς πρέπει να είναι μια ερωτική σχέση;

Είπαμε χθες ότι σας χρωστάμε κάτι. Να διατυπώσουμε ξεκάθαρα και τη δική μας άποψη για το κύριο χαρακτηριστικό που πρέπει να διακρίνει μια ερωτική σχέση, ώστε αυτή να είναι αποδεκτή.

Από ποιον αποδεκτή; Από εμάς, φυσικά. Αφού γι’ αυτό ακριβώς μιλάμε. Ο καθένας έχει τα δικά του κριτήρια και, εννοείται, η πολιτεία βάζει τα δικά της, που φροντίζει, μέσω των νόμων και των δικαστηρίων, να τηρούνται.

Κάθε ερωτική σχέση, λοιπόν, οφείλει να είναι ισότιμη. Και όχι σχέση… κυριαρχική, ή για να δανειστούμε ένα όρο του Γκράμσι, σχέση ηγεμονίας. Το τι ακριβώς σημαίνει αυτό θα το εξηγήσουμε αμέσως.

Τα δύο (ή περισσότερα) μέλη που συμμετέχουν σε μια τέτοια σχέση να είναι πάνω κάτω «ισοδύναμα». Και να διαθέτουν την ωριμότητα να καταλαβαίνουν πολύ καλά τι (θέλουν να) κάνουν. Αυτό σηκώνει παραπέρα εξήγηση.

Μια σχέση στην οποία ο ένας είναι ώριμος, με γνώση και εμπειρίες από τη ζωή, πιθανότατα με σημαντική μόρφωση, ενώ ο άλλος είναι άβγαλτος, νέος ίσως στη ηλικία και χωρίς αντίστοιχες παραστάσεις, δεν είναι σχέση ισότιμη.

Είναι βέβαιο ότι εκείνος που έχει το πάνω χέρι είναι ο μεγαλύτερος και μπορεί πολύ εύκολα να γίνει υπερβολικά χειριστικός, παρασύροντας τον άλλο σε δρόμους που ίσως δεν θα ήθελε να ακολουθήσει.

Ένας καθηγητής, για παράδειγμα, μπορεί πολύ εύκολα να «θαμπώσει» μια μαθήτρια στην οποία κάνει ιδιαίτερο μάθημα, να τη γοητεύσει με την όλη προσωπικότητά του, και να συνάψει μαζί της μια ερωτική σχέση.

Ανεξαρτήτως τού τι προβλέπει ο νόμος, αυτή είναι μια σχέση ανέντιμη, ακριβώς επειδή δεν βασίζεται στη ισότιμη συμμετοχή των δύο μερών. Βλέπετε, δεν έφερα ακραίο παράδειγμα, αλλά κάποιο από την καθημερινότητά μας.

Ακόμη και αν η μαθήτρια έχει την ηλικία ώστε να θεωρείται νομικά ενήλικη, αυτό δεν αναιρεί το ανέντιμο της χειρονομίας από πλευράς του καθηγητή. Ειδικά όταν αυτή η σχέση δεν είναι η μοναδική που έχει συνάψει.

(Βλέπετε, για την αντίστροφη περίπτωση, καθηγήτριας με μαθητή, δεν μιλάω καθόλου, γιατί τα κοινωνικά στερεότυπα που υπάρχουν θα την πάνε αλλού τη συζήτηση και δεν το θέλω. Καλύτερα να παραμείνουμε σε πιο… κλασικές περιπτώσεις.)

Το άλλο πουλάκι:

Η ηλικία είναι μία παράμετρος.

Και για να το καταλάβουμε καλύτερα, δυο νέοι, ανήλικοι κατά τον νόμο, που συνάπτουν μια ερωτική σχέση, συμμετέχουν σ’ αυτήν (σχεδόν πάντα) ισότιμα. Επομένως η σχέση τους δεν έχει κάτι το επιλήψιμο.

Μπορεί να θεωρούμε ότι είναι ανώριμοι, ότι δεν βρίσκονται ακόμη σε θέση να διαχειριστούν σωστά τα συναισθήματά τους ή/και τις ορμές τους, όμως αυτό ισχύει και για τους δύο το ίδιο. Κανείς δεν… ηγεμονεύει.

Θυμάμαι μια περίπτωση, σε έναν γάμο, όταν ο κουμπάρος του ζευγαριού ρώτησε τη νύφη τι δώρο θα ήθελε να της πάρει και εκείνη απάντησε «ένα ποδήλατο»! Ήταν, βλέπετε, μόλις δεκατριών ετών.

Γνώρισε κάποιον μεγαλύτερο, τον ερωτεύτηκε, έμεινε έγκυος και αποφασίστηκε ο γάμος. Αυτό ο νόμος δεν το απαγορεύει και οι οικείοι, μαζί με τους συγγενείς και τους φίλους το… χειροκρότησαν στην εκκλησία.

Δεν παύει όμως να είναι, κατά την άποψή μας, μια σχέση τρομερά άνιση και, ως εκ τούτου, ανέντιμη, πέρα από το γεγονός ότι μπορεί να έχει ευτυχέστερη συνέχεια από άλλες όπου η συμμετοχή του ζευγαριού μπορεί να είναι ισότιμη.

Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν σε μια ερωτική σχέση υπάρχει και… οικονομική ανισότητα. Μιλάμε για δυο διαφορετικές περιπτώσεις. Η πρώτη, όπου ο ένας είναι πολύ πλούσιος και (καλο)συντηρεί τον άλλο με τα λεφτά του δεν μας ενδιαφέρει εδώ.

Πιθανότατα ο δεύτερος θα βρίσκεται πάντα σε μια μειονεκτική θέση, πράγμα καθόλου καλό για τη σχέση, όμως, από τη στιγμή που ήταν ώριμος και το επέλεξε γνωρίζοντας τον… κίνδυνο, εμάς δεν μας πέφτει λόγος.

Τι γίνεται όμως στη περίπτωση που το χρήμα τού ενός εξαγοράζει απλώς τις ερωτικές υπηρεσίες του άλλου; Μπορούμε τότε να μιλήσουμε για ισοτιμία ή το πράγμα είναι από εξ ορισμού σχέση εξουσίας;

Νομίζω ότι και πάλι παίζει ρόλο η ωριμότητα, αλλά και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες παρέχονται οι ερωτικές υπηρεσίες του δεύτερου… συμβαλλόμενου. Αν είναι ενήλικας και έτσι αποφάσισε ο ίδιος, κανένα πρόβλημα.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Μιλάμε για… εμπορική συναλλαγή.

Ο ένας, έχοντας σώας τας φρένας και εν πλήρει συνειδήσει, πουλάει τις ερωτικές του υπηρεσίες και ο άλλος τις αγοράζει πληρώνοντας το αντίτιμο. Αυτό και τέλος. Και οι δυο γνωρίζουν επακριβώς τι δίνουν και τι παίρνουν.

Η κατάσταση όμως αλλάζει, όταν οι ερωτικές υπηρεσίες προσφέρονται όχι οικειοθελώς, αλλά επειδή το άτομο που τις προσφέρει είναι υποχρεωμένο, για διάφορους λόγους, να το κάνει. Όταν, για να το πω πιο σωστά, είναι εξαναγκασμένο.

Τότε το πράγμα χαλάει και εκείνος που πληρώνει για να αγοράσει τέτοιου είδους υπηρεσίες φέρει μεγάλη ευθύνη. Πόσο μεγάλη; Αυτό το κρίνει ο νόμος, συνεκτιμώντας και άλλες παραμέτρους.

Για εμάς όμως, μια και δεν μιλάμε σήμερα με οδηγό το τι προβλέπεται νομικά, αλλά το πώς κρίνουμε εμείς τις ερωτικές σχέσεις, μια τέτοια συνεύρεση είναι απαράδεκτη. Και εκείνος που πληρώνει για να την έχει το ίδιο.

Κλείνουμε την κουβέντα ξέροντας πολύ καλά ότι γενικεύσαμε επικίνδυνα, μια και σε κάθε είδους σχέση υπάρχουν χιλιάδες ειδικές περιπτώσεις. Ελπίζουμε όμως να έγινε κατανοητό αυτό που θέλαμε να πούμε.

Ίσως, με άλλη ευκαιρία, πούμε περισσότερα και με πιο αναλυτικό τρόπο.

«Να ξέρουμε τι δίνουμε, τι γράφουμε», που λέει κι ο Ζίκος!

190304 ΑΝΑΡΜΟΣΤΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Αλληλεγγύη!

Πρόκειται για ένα ευγενές συναίσθημα και, ως εκ τούτου, πρέπει να εκτιμούμε εκείνους που το διαθέτουν. Μόνο που η αλληλεγγύη δεν είναι κάτι που μπορεί να το διαθέτεις σε… απόλυτο βαθμό.

Όπως, ας πούμε η ευγένεια, την οποία μπορείς να εκφράζεις σε κάθε περίπτωση. Η αλληλεγγύη απευθύνεται σε συγκεκριμένα πρόσωπα, μεμονωμένα ή σύνολα, τα οποία πλήττονται, ή περνούν μια δύσκολη «φάση».

Η αλληλεγγύη μοιάζει όμως με την ευγένεια σε κάτι άλλο. Μπορεί να μη σου… βγαίνουν φυσικά, αλλά να αισθάνεσαι υποχρεωμένος να φανείς αλληλέγγυος ή ευγενής, επειδή κάτι τέτοιο επιτάσσει η πολιτική ορθότητα.

Γίνεται, ας πούμε, μια τρομοκρατική επίθεση σε κάποια εφημερίδα την οποία εσύ ποτέ δεν διάβαζες, με την οποία μπορεί και να διαφωνούσες ριζικά, όμως βγαίνεις και δηλώνεις την αλληλεγγύη σου στους ανθρώπους της.

Συναντάς σε δημόσια εκδήλωση κάποιο πρόσωπο τον οποίο δεν εκτιμάς καθόλου, καθώς όμως είσαι υποχρεωμένος να το χαιρετήσεις, φέρεσαι ευγενικά, δίνεις το χέρι σου, λες ένα «πώς είστε» και πας παρακάτω.

Υπάρχουν πάλι περιπτώσεις που αισθάνεσαι υποχρεωμένος να σταθείς στο πλάι κάποιου που περνάει δύσκολες στιγμές, απλώς επειδή είναι δικός σου άνθρωπος, ακόμη και αν για τις δυσκολίες έχει ευθύνη ο ίδιος.

Συμπαραστέκεσαι τον φίλο σου που σε όλη την εξεταστική «πετούσε αετό» και δεν πέρασε κανένα μάθημα, ακόμη κι αν ξέρεις πως αποκλειστικά υπεύθυνος γι’ αυτό είναι ο ίδιος και κανένας άλλος.

Λυπάσαι όταν μαθαίνεις πως έκλεισε η επιχείρηση ενός γνωστού σου, έστω και αν έβλεπες καλά ότι με τον τρόπο με τον οποίο τη λειτουργούσε ήταν μαθηματικώς βέβαιο πως πάει για λουκέτο.

Όλα αυτά είναι ανθρώπινες και απολύτως κατανοητές αντιδράσεις· έτσι λειτουργούμε και έτσι πρέπει να λειτουργούμε, αφού δεν είμαστε μηχανές, ούτε καν ζυγαριές για να μετράμε το κάθε τι αντικειμενικά.

Το ερώτημα είναι τι γίνεται αν ένας δικός μας άνθρωπος βρεθεί σε μια δύσκολη θέση, τέτοια όμως που αποδεικνύει ότι, τελικά, δεν ήταν (μόνο) αυτός που νομίζαμε, αλλά και κάτι άλλο, πολύ κακό.

Το άλλο πουλάκι:

Τότε υπάρχει θέμα.

Πώς να σταθείς στο πλευρό κάποιου που… πουλούσε ναρκωτικά σε παιδιά, που είχε ερωτικές σχέσεις με ανήλικους, που εκμεταλλεύονταν θύματα trafficking, που διακινούσε παράνομα μετανάστες…

(Η σειρά δεν είναι αξιολογική, αλλά τυχαία. Θα μπορούσε ο καθένας να προσθέσει ένα σωρό άλλες πράξεις που τις θεωρεί αποτρόπαιες. Πιστεύω πάντως ότι καταλάβατε το θέμα που τίθεται εδώ.)

Τι γίνεται όταν αυτός ο κάποιος είναι δικός σου άνθρωπος; Έχεις δικαίωμα να του κρατήσεις το χέρι, χωρίς να θεωρηθεί ότι εγκρίνεις τις πράξεις για τις οποίες κατηγορείται ή έχει καταδικαστεί;

Δεν λέω, οι επαγγελματίες, δηλαδή οι δικηγόροι, έχουν υποχρέωση να το κάνουν. Εμείς, οι απλοί θεατές της υπόθεσης, μπορούμε να πούμε έναν λόγο συμπάθειας, ή θα μας πάρει κι εμάς η μπάλα του αναθέματος;

Από την άλλη, τι σημαίνει «δικός μας άνθρωπος»; Μέλος της οικογένειάς μας; Συνεργάτης στη δουλειά; Συνάδελφος γενικώς; Συμπολίτης; Γείτονας; Κάποιος που ανήκει στο ίδιο κόμμα; Στην ίδια «θύρα»; Στην ίδια ενορία;

Επιπλέον. Αν κάποιος κατηγορηθεί ή/και κριθεί ένοχος για μια ειδεχθή πράξη, σημαίνει ότι όλα τα μέλη της οικογένειας, όλος ο επαγγελματικός ο κλάδος, ολόκληρη η πόλη… είναι υπεύθυνοι, γιατί όχι και συνένοχοι;

Και, για να μην θεωρηθούν τέτοιοι, θα πρέπει πρώτα εκείνοι, οι κοντινοί του άνθρωποι, να σύρουν τον χορό του αναθέματος, του δημόσιου διασυρμού, της διαπόμπευσης; Κι αν δεν το κάνουν, τι θα υποθέσουμε;

Ότι εγκρίνουν τις δικές του πράξεις; Ότι «και αυτοί «ίδιοι είναι»; Φλυαρώ, το καταλαβαίνω, και ξαναλέω τα ίδια πράγματα, όμως βλέπω ότι, αν και αυτονόητα κάποια, τα προσπερνούμε με μεγάλη ευκολία.

Το ζήσαμε έντονα αυτές τις μέρες με την υπόθεση του Νίκου Γεωργιάδη, όταν η αμηχανία των «δικών του» εκλήφθηκε ως ένοχη σιωπή, ενώ η κατακραυγή θεωρήθηκε απόδειξη αμέμπτου ηθικής. Τέτοια υποκρισία!

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τον άλλον έπεσαν να τον φάνε!

Επειδή βγήκε με ένα μακροσκελές και εμπεριστατωμένο κείμενο να πει… τι λέει ο νόμος! Να ξέρουμε για ποιο πράγμα μιλάμε! Κάθεται ο άνθρωπος και γράφει χίλιες οκτακόσιες λέξεις για να εξηγήσει μια ουσιώδη νομική διαφορά…

Και ο άλλος με ένα τουίτ τού λέει «είσαι εμετικός» και… καθάρισε.

Η λογική (λέμε, τώρα) είναι απλή: Δεν έσπευσες να ρίξεις πέτρες, άρα είσαι ίδιος. Το κόμμα του δεν μίλησε, επομένως τον καλύπτει.

Για να μην πω ότι οι περισσότεροι εκεί πέρα μέσα δεν διαφέρουν -ως προς την ποιότητα του χαρακτήρος- με τον εκάστοτε κακούργο.  Έτσι εξηγούνται και οι πανηγυρισμοί, κάθε φορά που αποκαλύπτεται ότι ένα πολιτικό πρόσωπο είχε… λερωμένη τη φωλιά του.

Και αρχίζουν οι γενικεύσεις, αρχίζουν οι αναγωγές, ξεθάβεται το παρελθόν, γίνονται συμψηφισμοί, μόνο και μόνο για να αποδείξουμε ότι, κάθε στέλεχος είναι προϊόν αποκλειστικά του πολιτικού χώρου στον οποίο ανήκει.

Επομένως, «αυτός ο χώρος τέτοιους βγάζει». Αυτό εμμέσως, αλλά σαφέστατα, το (από)δέχονται και τα ίδια τα κόμματα, αφού προσπαθούν να σφυρίξουν αδιάφορα, έτσι ώστε να προκληθεί όσο το δυνατόν μικρότερη ζημιά σ’ αυτά.

Είδατε όμως; Με το ένα και με το άλλο, δεν σας είπαμε τη δική μας άποψη για τις ανθρώπινες ερωτικές σχέσεις, τι θεωρούμε αποδεκτό και τι έγκλημα, και, φυσικά, πόσο μας ενοχλεί η υποκρισία πίσω από όλα αυτά.

Κι αύριο όμως μέρα είναι.

 Δικός μας άνθρωπος!

Για τον Αντύπα λέω.

190301 ΓΟΝΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Σκηνές από ένα μέλλον…

Όχι και τόσο μακρινό, όσο φαντάζεται κάποιος. Αν σκεφτεί ότι για ορισμένους είναι ήδη παρόν… Ωστόσο θα σας καλέσω «να το κάνετε εικόνα» (για να δείξω ότι ξέρω να χρησιμοποιώ και εκφράσεις της μόδας).

Δίνει κάποιος επώνυμος συνέντευξη και η ερώτηση είναι σχετική με την καταγωγή του. Τότε εκείνος απαντά: «Από την πλευρά τού υπ’ αριθμόν ένα γονιού μου, είμαι Θρακιώτης. Κρατάω όμως και από την Κρήτη.

Από την οποία ήρθαν οι γονείς τού υπ’ αριθμόν δύο γονιού μου. Βέβαια, και του υπ’ αριθμόν ένα παππού μου ο υπ’ αριθμόν δύο γονιός ένα ήταν Μικρασιάτης˙ μόνο ο υπ’ αριθμόν ένα ήταν Κρητικός, οπότε… τρέχα γύρευε».

Το «τρέχα γύρευε» αυτό, που μας έρχεται από το μέλλον, πάει στην πολυσύνθετη καταγωγή του ανθρώπου που έδωσε τη συνέντευξη. Υπάρχει όμως, όπως καταλαβαίνετε, και ένα άλλο τρέχα γύρευε.

Είναι αυτό που έχει να κάνει με την αντικατάσταση των λέξεων πατέρας και μητέρα, παππούς και γιαγιά, με… αύξοντες αριθμούς, όπως επιβάλλει η πολιτική ορθότητα, και ο νόμος, πλέον, στη Γαλλία.

Όπου, προκειμένου να μην έρχονται σε δύσκολη θέση τα παιδιά των οποίων οι γονείς είναι του ίδιου φύλου, αυτά  (δηλαδή όλα τα παιδιά) δεν θα δηλώνουν όνομα πατέρα και όνομα μητέρας, αλλά γονιού υπ’ αριθμόν ένα και δύο.

Στο σημείο αυτό, και πριν συνεχίσω, δεν θα αντισταθώ στον πειρασμό να ρωτήσω και γιατί να σταματάμε στο δύο; Αν αύριο τρεις ή τέσσερις άνθρωποι ανεξαρτήτως φύλου, θέλουν να συστήσουν οικογένεια και να «αποκτήσουν» ένα παιδί;

Πώς γίνεται με τις θρησκείες εκείνες που ένας σύζυγος έχει πολλές συζύγους, διαφορετικού από του δικού του φύλου (για την ώρα); Γιατί να μην μπορεί να γίνει το ίδιο και με ανθρώπους του ιδίου φύλου;

Άρα, δεν είναι καθόλου απίθανο, στο εγγύς μέλλον, να δούμε οικογένειες πολλών γονέων τού ιδίου φύλου. Και τότε να είστε βέβαιοι ότι θα χρειαστούμε αριθμούς ≥2 (για να σας θυμίσω και τα μαθηματικά του Σχολείου) προκειμένου να τους απαριθμήσουμε.

Ας αφήσουμε όμως τα μελλοντικά σενάρια, έστω και αν δεν φαίνομαι πολύ μακρινά, και ας έρθουμε στο εκεί και τώρα, όπου «εκεί» είναι η Γαλλία. Να είτε βέβαιοι όμως ότι η μόδα θα έρθει και εδώ.

Το άλλο πουλάκι:

Καταλαβαίνω ότι υπάρχει πρόβλημα.

Όταν έχεις δυο γονείς που ο ένας λέγεται Πολ και ο άλλος Αντουάν, ή Κατρίν η μία και Ιζαμπέλ η άλλη, πώς είναι δυνατόν να συμπληρώσεις σωστά τα κουτάκια που να λένε «όνομα πατέρα» και «όνομα μητέρας»;

Σας ρωτάω όμως. Λύνεται το πρόβλημα αυτό αντικαθιστώντας τα συγκεκριμένα κουτάκια με άλλα που θα γράφουν όνομα γονέα νο 1 και νο 2 αντίστοιχα; Είδατε που κι εγώ την πάτησα; Γιατί είπα «αντίστοιχα»;

Για ποιο λόγο το νο 1να αντιστοιχεί στον πατέρα και όχι στη μητέρα; Η αρίθμηση, είτε μας αρέσει είτε όχι, δίνει την έννοια της… τακτικότητας. Γιατί να είναι η Κατρίν το νο 1 και όχι η Ιζαμπέλ.

Πιστεύω πως υπάρχει λύση, τη θεωρώ πολύ απλή, και απορώ μάλιστα πως δεν πέρασε από τον νου του γάλλου νομοθέτη. Δεν χρειάζεται να υπάρχουν δύο κουτάκια για συμπλήρωση, αλλά μόνο ένα.

Το οποίο, εννοείται, να χωρά δύο (ή και περισσότερα, για το μέλλον) ονόματα. Θα αναγράφει δε, πολύ απλά, «ονόματα γονέων». Και εκεί ο καθένας μπορεί να γράφει τα ονόματα των γονιών του… συνδεδεμένα!

Εννοώ με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο «και» ανάμεσα, προς αποφυγήν άλλων παρεξηγήσεων. Διότι μπορεί κάποιος από τους γονιούς να έχει περισσότερα από ένα ονόματα. Ας κάνουμε ένα παράδειγμα στον πίνακα:

Όταν στο τετραγωνάκι «ονόματα γονέων» ενός… συνηθισμένου παιδιού γράφει Αλέξανδρος Νικηφόρος και Μαρία, σημαίνει πως ο ένας γονιός (ο πατέρας στο παράδειγμά μας) λέγεται Αλέξανδρος Νικηφόρος, ενώ η μητέρα (πάντα στο παράδειγμα) Μαρία.

Αν (άλλο παράδειγμα) γράφει Ειρήνη και Ελπίδα σημαίνει πως ο ένας γονιός… Όπα! Είδατε που κι εδώ υπάρχει πρόβλημα; Μπορούμε να πούμε «η μία γονιός»; Δεν μπορούμε. Για την ώρα, έτσι;

Τέλος πάντων, έξυπνοι άνθρωποι είστε, φαντάζομαι καταλάβατε την πρόταση με τα δύο (ή περισσότερα, στο μέλλον) ονόματα, στο ίδιο τετραγωνάκι, και τον συμπλεκτικό σύνδεσμο «και» ανάμεσά τους.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Ποιος πληρώνει τις επιλογές μας;

Για να το δούμε γενικότερα, φίλοι μου, η ζωή μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια αλυσίδα από επιλογές. Όσο είμαστε μικροί τις κάνουν άλλοι για εμάς και όταν ενηλικιωθούμε αποφασίζουμε, υποτίθεται, μόνοι μας.

Κάθε επιλογή, από το πώς θα ντυθούμε και το πώς θα μιλήσουμε σε μια δημόσια εμφάνισή μας, μέχρι το ποιο επάγγελμα θα ακολουθήσουμε και τι είδους οικογένεια θα κάνουμε, αν θα κάνουμε, έχει ένα κόστος.

Κόστος, για να μην παρεξηγούμαστε, σημαίνει και αποδοχή, κοινωνική επιβράβευση, καταξίωση, αλλά και αποδοκιμασία, ειρωνικά σχόλια και πιθανώς χλεύη. Αυτό καλούμαστε να το απολαύσουμε ή να το πληρώσουμε οι ίδιοι.

Αν εγώ, στο όνομα της έκφρασης μια ιδιαιτερότητας, πηγαίνω παντού ξιπόλητος, δεν μπορώ να απαιτήσω και από τους άλλους να κάνουν το ίδιο, για να μην υφίσταμαι κοινωνική απομόνωση και αισθάνομαι μειονεκτικά.

Βεβαίως και η πολιτεία πρέπει να φροντίζει ώστε οι διαφορετικότητες να γίνονται αποδεκτές, (δεν μπορεί να με αναγκάσει να φοράω παπούτσια), χωρίς όμως να υποχρεώνει τους πολλούς να πληρώνουν το κόστος.

Το αν ένα παιδί, που οι γονείς του λέγονται Στέφανος και Βασίλης, θα αντιμετωπίσει δυσκολίες στο Σχολείο, είναι κάτι που πρέπει, πρωτίστως, να απασχολήσει τον Στέφανο και τον Βασίλη.

Και μετά, φυσικά, όλους εμάς.

 Να δεις που δίνουμε και λύσεις!

190228 ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται!

Θα μπορούσε να είναι μια απλή διαπίστωση, αφού είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος μαθαίνει να λειτουργεί και έτσι εξελίσσεται. Αυτό συμβαίνει είτε μιλάμε για τον εγκέφαλο ενός ανθρώπου, είτε για τον εγκέφαλο γενικά.

Εξάλλου, το γεγονός ότι ο εγκέφαλός μας έχει αυτή την ιδιότητα – ικανότητα είναι ο λόγος που έχουν αμφισβητηθεί τόσο πολύ και τα διάφορα τεστ νοημοσύνης. Απλούστατα, κάποιοι μπορούν να εκπαιδευτούν να τα λύνουν, άλλοι πάλι όχι.

Αν εγώ δηλαδή ασχοληθώ ειδικά και πιάσω να λύσω διάφορε τέτοια τεστ, είναι βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα καταφέρνω καλύτερες επιδόσεις και ίσως φαίνομαι πιο ευφυής από άλλους που βλέπουν πρώτη φορά τέτοιο τεστ.

Δεν θα είμαι όμως! Θα έχω πιθανότατα αναπτύξει ένα πολύ συγκεκριμένο είδος ευφυΐας, αυτό τού να απαντάω στα σχετικά τεστ, ενώ μπορεί σε άλλα πράγματα νε μη «με κόβει», πράγμα που βλέπουμε να συμβαίνει καθημερινά.

Άνθρωποι που κατέχουν περγαμηνές αξιοσύνης σε έναν συγκεκριμένο τομές, όμως από εκεί και πέρα δεν μπορούν να ανταποκριθούν στοιχειωδώς σε κάποιες καθημερινές κοινωνικές δραστηριότητες.

Τέτοιοι τύποι γίνονται συχνά και αστείοι ήρωες σε κινηματογραφικές ταινίες, όπου παρουσιάζονται ως φευγάτοι επιστήμονες ή καθυστερημένες διάνοιες, που μπλέκουν σε τραγελαφικές περιπέτειες.

Ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται. Αυτό το είπαμε. Όταν όμως ξεκινήσαμε την κουβέντα μας δεν θέλαμε να αναφερθούμε στον ανθρώπινο εγκέφαλο, αλλά σε έναν υπολογιστή, τεχνητό εγκέφαλο, ο οποίος φέρει το όνομα GPT2.

Καθόλου φαντασία δεν πρέπει να είχαν εκείνοι που του το έδωσαν, όμως, όπως είπαμε και πριν, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι «κεφάλια» στον τομέα τους. Θα καταλάβετε αμέσως, αρκεί να σας πω τι έκαναν με τον GPT2.

Δοκίμασαν να δουν αν μπορεί να γίνει συγγραφέας και, σωστά μαντέψατε, αυτός το κατάφερε. Του διάβασαν τις πρώτες σειρές από το «1984» του Όργουελ και ξεκίνησε να γράψει μια συνέχεια που αναφέρεται στο μέλλον.

Το άλλο πουλάκι:

Στο 2045!

Κατάλαβε δηλαδή από τις πρώτες δυο τρεις γραμμές ότι το βιβλίο αναφέρεται σε μια μελλοντική ιστορία και έτσι συνέχισε γράφοντας «το 2045 ήμουν δάσκαλος σε μια φτωχή περιοχή μιας αγροτικής επαρχίας της Κίνας…»

Οι δημιουργοί του το θεώρησαν τόσο σπουδαίο αυτό που αμέσως απαγόρευσαν τη δημοσίευση της έρευνας που οδήγησε στην κατασκευή του συγκεκριμένου εγκεφάλου. Δοκίμασαν μάλιστα και σε άλλο είδος γραφής.

Του διάβασαν ένα ρεπορτάζ για το Brexit και του ανέθεσαν να γράψει κάτι ανάλογο. Αυτός, αφού επεξεργάστηκε τα δεδομένα, έγραψε ένα απολύτως πιστευτό ρεπορτάζ για τα επόμενα βήματα της Τερέζα Μέι.

Το ρεπορτάζ μοιάζει απόλυτα αληθινό (αληθοφανές) ενώ δεν πρόκειται παρά για μια εκτίμηση που όμως, κι εδώ είναι το αξιοθαύμαστο, την έκανε ένας τεχνητός εγκέφαλος. Πώς είναι δυνατόν κάτι τέτοιο;

Η απάντηση είναι σ’ αυτό που είπαμε από την αρχή. (Και αυτός) ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται. Αυτά τα αξιοθαύμαστα που σας είπαμε ότι έγραψε δεν προέκυψαν από τη μια στιγμή στην άλλη.

Ούτε, φυσικά, τα κατάφερε διαβάζοντας απλώς την αρχή ενός μελλοντολογικού μυθιστορήματος, ή κάποιου ρεπορτάζ διεθνών ειδήσεων. Εν μας επιτρέπεται η έκφραση, ο GPT2 έλιωσε στο διάβασμα!

Προκειμένου να τον εκπαιδεύσουν οι δημιουργοί του, του έδωσαν να διαβάσει 10 εκατομμύρια άρθρα, ποσότητα «ύλης» που ισοδυναμεί με 35.000 ογκωδέστατα βιβλία. Αυτός με τη σειρά του δεν τα διάβασε για να περνά η ώρα.

Προσπάθησε να αξιοποιήσει μια τεχνολογία που ονομάζεται deep learning, να μάθει δηλαδή να αναζητά τις βαθύτερες συνδέσεις ανάμεσα στα τμήματα της πληροφορίας και να εντοπίζει δομικές ομοιότητες ανάμεσα σε διαφορετικά είδη κειμένων.

Μ’ αυτόν τον τρόπο, κατάφερε να αποκτήσει συνείδηση της διακειμενικότητας, έτσι ώστε να μπορεί αναλύει πολλά κείμενα και να συνθέτει νέα, χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες αλλά και το επίπεδο ύφους εκείνων.

Η αξιοθαύμαστη αυτή επιτυχία του θέτει εύλογα το ερώτημα αν η λογοτεχνία, και όχι μόνο αυτή, στο μέλλον θα γράφεται από υπολογιστές σαν τον GPT2. Μας υποχρεώνει όμως να σκεφτούμε και πάνω στη φύση της νοημοσύνης.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τι είναι η νοημοσύνη;

Και πώς καλλιεργείται; Ερωτήματα που θα κληθούν να απαντήσουν οι επιστήμονες με βάση τα νέα δεδομένα που θα πάρουν από την πορεία και την εξέλιξη του GPT2. Και, φυσικά, άλλων όμοιων υπολογιστών που θα δημιουργηθούν στο μέλλον.

Η εξέλιξη αυτή μπορεί να μας φέρει και μπροστά σε ηθικά διλήμματα τού τύπου έχουμε το δικαίωμα να δημιουργούμε νοημοσύνη που πιθανόν θα εκπαιδεύεται να ξεπερνά ακόμη και εκείνη των δημιουργών της;

Και πόσο αυτόνομη μπορεί να γίνει μια τέτοια κατασκευή που θα σκέφτεται και θα αναλύει αυτόνομα, άρα θα μπορεί και να παίρνει αποφάσεις που ξεφεύγουν από τον έλεγχο των κατασκευαστών της;

Ερωτήματα που σίγουρα θα κληθεί να απαντήσει η επιστήμη και όχι μόνον αυτή, αν δεν το έχει κάνει ήδη σε μεγάλο βαθμό. Εγώ όμως θα σταθώ σε κάτι άλλο πιο πεζό και, αν μου επιτρέπετε, πιο πρακτικό.

Ο GPT2 έκανε κάτι σπουδαίο, που όμως το γνωρίζουμε εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Κατόρθωσε να δημιουργήσει κάποια είδη κειμένων, αφού πρώτα «εκτέθηκε» σε χιλιάδες παρόμοια, τα μελέτησε και τα ανέλυσε.

Αυτό προσπαθούμε κι εμείς να πείσουμε τα παιδιά μας να κάνουν, αλλά συχνά ματαιοπονούμε. Αν το μόνο είδος με το οποίο έρχονται σε επαφή είναι το μήνυμα και η ανάρτηση στο κινητό, τότε ζήτω που καήκαμε!

 Το μέλλον είναι εδώ!

190227 ΨΗΦΙΑΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Η τεχνολογία στους ναούς.

Να, είδατε; Κάναμε κι εμείς το γνωστό και συνηθισμένο λάθος. Όταν μιλάμε για τις χριστιανικές εκκλησιές μας, πρέπει να λέμε… τους «ιερούς ναούς». Διαφορετικά μπορεί να υποθέσει ο άλλος ότι αναφερόμαστε σε αρχαίου τέτοιους.

Έχετε προσέξει κι εσείς ότι η σύγχρονη τεχνολογία έχει μπει στους ιερούς ναούς και μάλιστα έχει ανέβει και στα ψαλτήρια; Αν το παρατηρήσατε, σας ενόχλησε καθόλου ή το αφήσατε να περάσει ασχολίαστο;

Κακώς σας ρωτάω, διότι, τελικά, δεν έχει και τόση σημασία τι παρατηρήσαμε εσείς κι εγώ, ούτε αν αυτό μας ενόχλησε ή όχι. Ενόχλησε την Ιερά Σύνοδο και αυτό αρκεί. Η οποία μάλιστα αποφάσισε να δράσει… δραστικά.

(Τι να κάνουμε, δεν έχουμε όλοι τη χάρη και την ικανότητα να χρησιμοποιούμε τη γλώσσα μας με τον τρόπο που το κάνουν οι Άγιοι Πατέρες. Γι’ αυτό αποφασίσαμε να σας μεταφέρουμε αυτολεξεί τη… δράση τους.) Διαβάζουμε:

Κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρεῖται, ὅλο ἕν καί περισσότερον, ἡ χρῆσις ὑπό τινων ἱεροψαλτῶν ἠλεκτρονικῆς συσκευῆς ὑπό τήν ὀνομασίαν «ψηφιακός ἰσοκράτης» ἤ «μηχανικός ἰσοκράτης», ἡ ὁποία παράγει ἦχον προσομοιάζοντα εἰς τήν ἀνθρωπίνην φωνήν, καί τοῦτο προκειμένου νά ἀναπληρώσουν τό κενόν τῆς παρουσίας βοηθοῦ, ὁ ὁποῖος θά ἐκτελέσῃ τό ἴσον.

Ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἐγκαίρως, ἀπό τοῦ ἔτους 1992, διά τοῦ ὑπ' ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκυκλίου Σημειώματος αὐτῆς, κατεδίκασεν «τήν ἐν τοῖς Ἱεροῖς Ναοῖς καινοφανῆ χρῆσιν “μηχανικοῦ ἰσοκράτου” ὡς μή συνᾴδουσαν πρός τε τήν ζῶσαν λατρείαν τοῦ Θεοῦ καί τήν ἔκπαλαι καθεστηκυῖαν ἐκκλησιαστικήν παράδοσιν καί τάξιν καί ὡς ὀλισθηράν ἀπαρχήν εἰσαγωγῆς ὀργάνων ἐν ταῖς ἱεραῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀκολουθίαις». 

Ἐπί πλέον, ἡ κατά τά τελευταῖα ἔτη παρατηρουμένη αὔξησις τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ὑπολογιστῶν καί δή εἰς τήν μορφήν τῶν φορητῶν αὐτῆς ὑλοποιήσεων (κυρίως smartphones καί tablets), ἔχει ὁδηγήσει ἀρκετούς ἱεροψάλτας, κυρίως νέους εἰς τήν ἡλικίαν, εἰς τήν χρῆσιν τοιούτων συσκευῶν, καί τοῦτο πρός διευκόλυνσιν αὐτῶν, ἐφ' ὅσον, εἰς μίαν καί μόνον συσκευήν, δύνανται νά περιληφθοῦν ἅπαντα τά λειτουργικά καί μουσικά κείμενα μιᾶς ἡμέρας, ἐνῷ εἰς τό ἱερόν ἀναλόγιον ὑπάρχει ἀνάγκη παραλλήλου χρήσεως πολλαπλῶν βιβλίων.

Τά ὡς ἄνω ζητήματα, ἀνήκοντα εἰς τό πεδίον τῆς Θείας Λατρείας, διά τήν ὁποίαν ἡ ποιμαίνουσα Ἐκκλησία μεριμνᾷ ἰδιαιτέρως, ὡδήγησαν τήν Διαρκῆ Ἱεράν Σύνοδον νά λάβῃ τάς ὡς κάτωθι ἀποφάσεις:

Το άλλο πουλάκι:

Ας τις ακούσουμε με τη δέουσα προσοχή!

1) Ἀνανεώνει τήν κατά τά ὡς ἄνω Συνοδικήν ἀπαγόρευσιν (ὑπ' ἀριθ. 1630/726/11.5.1992 Ἐγκύκλιον Σημείωμα) τῆς χρήσεως τῶν ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν (μηχανικῶν ἤ ψηφιακῶν) εἰς ὅλους τούς Ἱερούς Ναούς τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.

Ἡ καινοτομία αὕτη δέν συνάδει πρός τόν ΟΕ΄ Κανόνα τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου συνιστῶντα: «Τούς ἐπί τῷ ψάλλειν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις παραγινομένους, βουλόμεθα... μήτε τι ἐπιλέγειν τῶν μή τῇ ἐκκλησίᾳ ἁρμοδίων τε καί οἰκείων...».

Ἀντί τῆς χρήσεως ἠλεκτρονικῶν ἰσοκρατῶν, ἡ Ἱερά Σύνοδος προτρέπεται ὅπως, μερίμνῃ τῶν ἐνοριῶν καί τῶν ἱεροψαλτῶν, ἐκπαιδευθοῦν νέοι μαθηταί τῆς πατρῴας Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ὥστε νά ἐπιλυθῇ φυσικῶς καί οὐχί τεχνικῶς τό πρόβλημα τῆς ἐλλείψεώς των.

2) Ἐπειδή τά λειτουργικά βιβλία, ὅπως καί ὅλα τά ὑπόλοιπα ἱερά ἀντικείμενα τά χρησιμοποιούμενα εἰς τήν Θείαν Λατρείαν, θεωροῦνται ὡς ἀντικείμενα ἔχοντα ἱερότητα, ἡ Ἱερά Σύνοδος ἐμμένει εἰς τήν χρῆσιν αὐτῶν ὑπό τῶν ἱεροψαλτῶν εἰς τά ἱερά ἀναλόγια.

Ἡ ἀπόφασις αὕτη ἐπ' οὐδενί ἐρείδεται εἰς μανιχαΐζουσαν ἀπόρριψιν τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων, λόγῳ τῆς διαφορετικῆς ὑλικῆς συστάσεώς των, ἀφοῦ ἄλλωστε εἰς τήν μακραίωνα ἱστορικήν πορείαν Της, ἡ Ἐκκλησία ἐχρησιμοποίησε ἅπαντα τά διαθέσιμα μέσα γραφῆς καί ἀναγνώσεως (χειρόγραφα ἤ ἔντυπα).

Διά τοῦτο καί δύναται νά ὑπάρξῃ κατ' οἰκονομίαν ἡ λελογισμένη καί μετά φειδοῦς χρῆσις τῶν ἠλεκτρονικῶν μέσων ἐν τοῖς ἱεροῖς ἀναλογίοις κατά τήν Θείαν Λατρείαν, δίχως νά ὑποκαθίστανται ἐπ’ οὐδενί τά λειτουργικά βιβλία.

Εἰς τοιαύτας δέ περιπτώσεις, δέον ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί τοποθετοῦνται ἐπί τῷ ἀναλογίῳ ἀποκλειστικῶς, ὥστε νά μήν κρατοῦνται ἤ καί περιφέρονται ἀνά χεῖρας ὑπό τῶν ψαλλόντων ἤ ἀναγιγνωσκόντων, μέ ἀποτέλεσμα τόν σκανδαλισμόν ἔστω καί ἑνός ἐκ τῶν πιστῶν.

Ταυτοχρόνως, θεωρεῖται ἀπολύτως ἀπαραίτητον, ὅπως αἱ ἐν λόγῳ συσκευαί χρησιμοποιοῦνται ἀποκλειστικῶς διά τήν Θείαν Λατρείαν καί οὐχί διά διαφόρους χρήσεις, αἱ ὁποῖαι μάλιστα ἀπάδουν εἰς τήν λειτουργικήν διακονίαν, ὡς λ.χ. κοσμική μουσική, συλλογή προσωπικῶν καί ἄλλων φωτογραφιῶν, ἀναζήτησις εἰς τό διαδίκτυον κ.λπ. καί δή κατά τήν ὥραν τῆς Θείας Λατρείας, ὅπερ συνιστᾷ ἐκκοσμίκευσιν, ἥτις προκαλεῖ μέγιστον σκανδαλισμόν εἰς τάς συνειδήσεις τῶν πιστῶν.

Ταῦτα πάντα γνωρίζοντες ὑμῖν, παρακαλοῦμεν διά τά καθ' ὑμᾶς.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Ωραία τα λένε!

Εννοώ σε ωραία ελληνικά. Τώρα, αν συμφωνούμε ή όχι… τι να σας πω. Δεν μας πέφτει και πολύς λόγος. Για τους ηλεκτρονικούς ισοκράτες, εκτός των άλλων, τους βρίσκω και ενοχλητικούς. Σαν να πετά ζουζούνι μέσα στην εκκλησία.

Για δε τα τάμπλετς που περιέχουν όλη την υμνογραφία και διευκολύνουν αφάνταστα τους ψαγμένους ιεροψάλτες, νομίζω ότι… η λελογισμένη και μετά φειδούς χρήση τα λέει όλα. Για να μη χρησιμοποιούνται όμως αλόγιστα, υπάρχει λύση.

Και δεν εννοώ να τοποθετηθούν στους ιερούς ναούς «κόφτες» του διαδικτύου. Θα μπορούσε η Εκκλησία της Ελλάδος να τους εξοπλίσει με ειδικά τάμπλετς που θα ήταν μόνο για χρήση στα ψαλτήρια και πέραν τούτου ουδέν.

Εμένα όμως με προβληματίζει περισσότερο, για να μην πω με σκανδαλίζει, και μια άλλου είδους χρήση ηλεκτρονικών μέσων. Έχω δει ειδικούς φωτογράφους, ακόμη και ιερωμένους, να έχουν ως αποκλειστικό… διακόνημα τη φωτογράφιση δεσποτάδων.

Δεκάδες, για να μην πω εκατοντάδες λήψεις σε μια ακολουθία, ειδικά στις κατανυκτικές της Μεγάλης Εβδομάδος.. Προς τι όλο αυτό;

Εκεί θα ήθελα να δω λελογισμένη χρήση… της ματαιοδοξίας.

 Πιστοί… στην τεχνολογία!