190322 ΑΠΑΤΗΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Ή παπάς, παπάς…

Η σοφή, όπως όλες, παροιμία θέλει να πει ότι δεν γίνεται να κάνεις δυο δουλειές και να τις κάνεις εξίσου καλά. Θα τσαλαβουτάς πότε στη μια και πότε στην άλλη και το αποτέλεσμα θα είναι τραγικό και για τις δύο.

Βέβαια ο χρόνος και ο τόπος στον οποίο αναφέρονταν εκείνες οι παροιμίες ήταν εντελώς διαφορετικοί από το εδώ και τώρα που ζούμε εμείς σήμερα. Μιλάμε για αγροτικές κοινωνίες και αντίστοιχες οικονομίες.

Τότε δεν υπήρχαν τα φαινόμενα των «απασχολήσιμων» και των «ευέλικτων μορφών εργασίας», ούτε ήταν συχνό το να κάνει κάποιος κάτι τελείως διαφορετικό από εκείνο που σπούδασε, ή να αλλάζει πολλά επαγγέλματα κατά τη διάρκεια της ζωής του.

Επιπλέον, οι οικονομικές απολαβές που σου προσέφερε το επάγγελμά σου έφταναν για να ζήσεις αξιοπρεπώς την οικογένειά σου. Μπορεί και οι άνθρωποι να ήταν πιο ολιγαρκείς, σπανίως έβλεπες όμως κάποιον να κάνει δυο και τρεις δουλειές.

Σήμερα μπορείς να είσαι συγχρόνως και «παπάς» και ζευγάς» και «κουρέας» και «καφετζής»… Χρησιμοποιώ, όπως βλέπετε, παραδείγματα επαγγελμάτων της εποχής στην οποία αναφέρεται η παροιμία με την οποία ξεκίνησα.

Και το κάνω διότι θέλω να επανέλθω σ’ αυτήν και να πω ότι και σήμερα υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία θεωρώ ότι δεν μπορείς, δεν είναι σωστό, να τα κάνεις συγχρόνως. Είναι δηλαδή επαγγέλματα… ασύμβατα.

Προσοχή! Το ασύμβατα δεν το λέω με τη νομική έννοια του όρου, ότι υπάρχει δηλαδή κάποιο ασυμβίβαστο, όπως στα «επαγγέλματα» του βουλευτή και του υποψήφιου ευρωβουλευτή (λέμε, τώρα). Μιλάω από… ηθικής σκοπιάς.

Για να έρθω σ’ αυτό που κυρίως θέλω να σχολιάσω, θεωρώ ότι δεν μπορείς να είσαι και δημοσιογράφος και υποψήφιος βουλευτής, ή δημοτικός σύμβουλος με κάποιο κόμμα ή κάποια δημοτική παράταξη.

Αυτό, ακόμη και αν παραιτηθείς από τη δημοσιογραφική σου ιδιότητα, προκειμένου να… εκτεθείς. Και ξέρετε γιατί; Διότι πιστεύω ότι η δημοσιογραφία θα σε ακολουθεί παντού και πάντοτε.

Δεν είναι όπως τα άλλα επαγγέλματα που μπορεί σήμερα να είσαι αυτό, αύριο να το παρατάς για να κάνεις κάτι άλλο και μετά να επανέρχεσαι. Μια φορά δημοσιογράφος, για πάντα δημοσιογράφος!

Το άλλο πουλάκι:

Υπάρχει και κάτι ακόμη.

Όταν αφήνεις τη δημοσιογραφία για την πολιτική, ιδίως αν είσαι ένας δημοσιογράφος με απήχηση στο κοινό, είναι σαν να ομολογείς δυο πράγματα. Πρώτον, ότι τόσο καιρό ασκούσες το επάγγελμά σου μέσα από γυαλιά.

Κομματικά ή παραταξιακά. Και δεύτερον, ότι όλα όσα έγραφες ή έλεγες δεν ήταν παρά μια προεργασία, μια προλείανση του εδάφους, για να παρατήσεις τη δημοσιογραφία και να μεταπηδήσεις στην πολιτική.

(Βλέπετε, δεν σχολιάζω καθόλου την περίπτωση να εξυπηρετείς αφελώς τα συμφέροντα κάποιου κόμματος ή ενός υποψηφίου δημάρχου, οι οποίοι σε βλέπουν απλώς σαν ένα άλλο αναγνωρίσιμο πρόσωπο, έναν ηθοποιό ή αθλητή.)

Μέσα από γυαλιά… Εδώ χρειάζεται μια διευκρίνιση, για να μην φανούμε ασυνεπείς, μια και πολλές φορές, σε αυτές τις κουβέντες μας, έχουμε υποστηρίξει ότι αυτό που λέμε «αντικειμενική δημοσιογραφία» απλώς δεν υπάρχει.

Δεν είναι δυνατόν κάποιος να μιλά ή να γράφει «αντικειμενικά», δηλαδή χωρίς να περνούν τα κείμενά του από το προσωπικό του φίλτρο. Θα έπρεπε να είναι ρομπότ, να μην έχει δικές του σκέψεις ή συναισθήματα.

Ακόμη και το ποιες ειδήσεις θα επιλέξεις να παρουσιάσεις, ακόμη και η σειρά με την οποία θα το κάνεις, εμπεριέχουν στοιχεία υποκειμενισμού. Δεν μιλώ καν για τον σχολιασμό αυτών των ειδήσεων.

«Και τότε», θα αναρωτηθεί κάποιος, «γιατί επιλέγουμε να παρακολουθούμε τον άλφα κι όχι τον βήτα δημοσιογράφο, να βλέπουμε και να διαβάζουμε τους συγκεκριμένους και όχι κάποιους άλλους σχολιαστές;»

Οι λόγοι που το κάνουμε δεν έχουν να κάνουν με αντικειμενικότητα, αλλά με… ένα σωρό άλλα, πολύ πιο σημαντικά γνωρίσματα. Η νηφαλιότητα, η ψυχραιμία, η οξυδέρκεια, η τόλμη, η συνέπεια…

Ο σεβασμός της απέναντι γνώμης, η χρήση ισχυρών επιχειρημάτων και αξιόπιστων πηγών, η σαφήνεια των απόψεων, όμως και άλλα πιο… λογοτεχνικά, όπως η σωστή χρήση της γλώσσας, το ύφος του λόγου, ο ρυθμός …

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Αυτά και άλλα πολλά.

Όταν, λοιπόν, δούμε έναν δημοσιογράφο να παρατάει τη δημοσιογραφία για την πολιτική, μας κυριεύουν περίεργα συναισθήματα. Και, αν μεν ήταν κάποιος που δεν εκτιμούσαμε, λέμε περίπου «αναμενόμενο ήταν» και προσπερνάμε.

Όταν όμως πρόκειται για κάποιον με τα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε παραπάνω, τότε αισθανόμαστε κάπως σαν… απατημένοι εραστές. Και να μην σας πω ότι ευχόμαστε και να «φάει μαύρο στις εκλογές»!

Κακεντρέχεια, θα μου πείτε. Όποιος όμως ζητάει από τον απατημένο, δηλαδή τον με πληγωμένο εγωισμό άνθρωπο, να φερθεί με ανωτερότητα, ειδικά τις πρώτες ώρες που το πράγμα είναι ζεστό, νομίζω ότι ματαιοπονεί.

Αυτός αισθάνεται σαν τον Νίκο Σταυρίδη στα «κίτρινα γάντια». Ο οποίος βλέπει τη γυναίκα του, τη Μάρω Κοντού, με τη βαλίτσα στο χέρι, και νομίζει ότι είναι έτοιμη να τον παρατήσει για τον Μίμη Φωτόπουλο.

Όπως δηλαδή βλέπουμε κι εμείς κάποιους δημοσιογράφους να παρατούν τη σχέση μας, σχέση που χτίστηκε επί χρόνια, για να μεταπηδήσουν στην πολιτική. Φιλοσοφεί, τότε, ο Νίκος Σταυρίδης περί έρωτος, «τσιτάροντας» Βολταίρο.

Και καταλήγει ρωτώντας: «Αλλά είναι έρως; Ή επιπολαιότης, για την οποία μια μέρα θα μετανιώσεις και θα ξεπέσεις και θα δυστυχήσεις;

Αλλά κι αν δυστυχήσεις, την πόρτα μου έλα να χτυπήσεις. Αττίκ, μουστάκια!»

 Και καλή τύχη όπου κι αν πας!

190321 ΑΓΟΡΑΣΜΕΝΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Παγκόσμιο φαινόμενο!

Από μια μεριά είναι παρηγορητικό. Να ξέρεις ότι αυτό που ζούμε εμείς εδώ, στη μικρή μας χώρα, στην μικρότερη πόλη μας και μέσα στο ίδιο μας το σπίτι, δεν είναι μια τοπική ιδιαιτερότητα, αλλά «παγκόσμιο φαινόμενο».

Έτσι χαρακτήρισε ένας βραβευμένος δημοσιογράφος το σκάνδαλο που ξέσπασε στις ΗΠΑ με τους γονείς να χρησιμοποιούν αθέμιτα μέσα, προκειμένου το παιδί τους να φοιτήσει σε ένα καλό πανεπιστήμιο.

Παρακολουθούμε την υπόθεση, βλέπουμε την έκταση που πήρε το σκάνδαλο, όμως ποιος από εμάς θα τολμούσε να ρίξει τον λίθο του αναθέματος σε κάποιον από τους γονείς εκείνους;

Δηλαδή, ποιος, ενώ θα ήταν σε θέση να εξασφαλίσει μια βέβαιη και άνετη είσοδο του παιδιού του σε κάποιο από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου θα έλεγε, «άσ’ το να δοκιμάσει με τις δικές του δυνάμεις…

Και αν δεν πετύχει, δεν πειράζει». Ποιος, τη στιγμή που ξέρουμε ότι ούτε για το δίπλωμα οδήγησης αφήνουμε να δοκιμαστούν τα παιδιά μας, που αν δεν το πάρεις με την αξία σου κινδυνεύεις και να σκοτωθείς!

(Το να σκοτώσεις άλλους δεν μας απασχολεί, γι’ αυτό και δεν το ανέφερα. Ξέρουμε όμως τι είμαστε έτοιμοι να κάνουμε έτσι και το παιδί μας πάθει μια γρατζουνιά. Γι’ αυτό μίλησα για το δίπλωμα οδήγησης.)

Παγκόσμιο φαινόμενο, λοιπόν! Υπάρχουν δηλαδή και αλλού γονείς που θα χρησιμοποιήσουν κάθε μέσο, θεμιτό ή αθέμιτο, προκειμένου να εξασφαλίσουν για τα παιδιά τους ένα καλύτερο μέλλον.

Γονείς που θα κάνουν από τα πιο μικρά -θα δικαιολογήσουν απουσίες στο Σχολείο, ενώ το παιδί τους ήταν στο ιδιαίτερο- μέχρι τα πιο μεγάλα -θα «αγοράσουν» μια θέση στο πανεπιστήμιο για το βλαστάρι τους.

Διαβάζουμε ότι «έναντι αδράς αμοιβής, o Σίνγκερ, εγκέφαλος του κυκλώματος, αναλάμβανε να κάνει τα πάντα για να αυξήσει τις πιθανότητες να τακτοποιηθεί το παιδί σου σε ένα ελίτ πανεπιστημιακό ίδρυμα.

Μεταξύ άλλων, να βάλει κάποιον άλλον να δώσει εξετάσεις στη θέση του (απαραίτητο ένα δείγμα του γραφικού του χαρακτήρα), ή να δωροδοκήσει στελέχη των προαναφερθέντων ιδρυμάτων.

Να “μαγειρέψει” τους βαθμούς του στα τεστ, ή να το παρουσιάσει ως σούπερ αστέρι σε κάποιο άθλημα (με ένα καλό phοtoshop σε ένα ψεύτικο αθλητικό προφίλ), ώστε να πετύχει μια αθλητική υποτροφία».

Το άλλο πουλάκι:

Ξεκινώντας από μικρά…

Κάποτε δεν υπήρχε το διαδίκτυο. Υπήρχαν κάποια βοηθήματα που μπορούσε να αγοράσει ο μαθητής (δηλαδή ο γονιός του) όμως δεν ήταν τόσο διαδεδομένα, ούτε τόσο εύχρηστα όσο σήμερα ο υπολογιστής.

Αργότερα έγιναν της μόδας τα «βιβλία του δασκάλου», που τα έβρισκαν όσοι γονείς είχαν καλές άκρες. Εκεί ο μαθητής (δηλαδή ο γονιός του) μπορούσε να δει τι θα ζητήσει ο δάσκαλος στο επόμενο μάθημα και να προετοιμαστεί κατάλληλα.

Σήμερα υπάρχει μια τεράστια ευκολία. Όλες οι ασκήσεις του βιβλίου λυμένες, όλες οι απαντήσεις των επαναληπτικών τεστ έτοιμες, με το πάτημα ενός κουμπιού. Τόσο που πολλοί δεν κάνουν τον κόπο να… αυτοσχεδιάσουν.

Να αλλάξουν κάτι, έτσι που να μην φαίνεται ότι η εργασία τους είναι πανομοιότυπη με όλων εκείνων που αντέγραψαν από το ίδιο σάιτ. Δεν τους ενδιαφέρει και φαίνεται ότι και οι εκπαιδευτικοί δεν δίνουν σημασία.

Έτσι, όταν τα παιδιά μεγαλώσουν και οι απαιτήσεις γίνουν πιο πολλές, η… εκπαίδευση που παίρνουν στα μαθητικά τους χρόνια αποδεικνύεται πολύτιμη. Η αντιγραφή και αγορά έτοιμων εργασιών δίνει και παίρνει.

Εργασίες κάθε επιπέδου, για όλα τα γούστα και για όλα τα βαλάντια. Αρκεί να μην διαταραχθεί η αρχή της ήσσονος προσπάθειας, και, φυσικά, να μην χαθεί η ευκαιρία για ένα (ακόμη) καλό πτυχίο.

Αφήστε που οι έτοιμες δουλειές φτάνουν μέχρι τα βιογραφικά που, σε πολλές περιπτώσεις είναι σχεδόν ίδια. «Το 2007 το 5% όσων υπέβαλαν αίτηση στη Οξφόρδη και το Κέιμπριτζ, είχαν συμπληρώσει τις αιτήσεις τους με έτοιμο υλικό από το ιντερνέτ.

Από αυτούς, 234 υποψήφιοι, στην εξήγησή τους γιατί επέλεξαν να σπουδάσουν Χημεία, χρησιμοποίησαν το ίδιο ακριβώς παράδειγμα, ότι, όταν ήταν οκτώ ετών, έβαλαν φωτιά στην πιτζάμα τους».

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Όλα(;) για το πτυχίο!

Το φαινόμενο είναι πολύ γνωστό, από την εποχή ακόμη της Αργοναυτικής Εκστρατείας, όμως το είδαμε σε όλο του το μεγαλείο στα χρόνια της… ποτοαπαγόρευσης. Όταν το διακύβευμα αξίζει και όταν η προσφορά είναι μικρότερη από τη ζήτηση…

Τότε ανθεί η παρανομία. Τότε εφευρίσκονται τρόποι να πάρεις αυτό που θέλεις και υπάρχουν πάντα πρόθυμοι να σε βοηθήσουν να το κάνεις, διά της πλαγίας οδού. Το θέμα είναι ότι εδώ μιλάμε για ένα «αγαθό».

Τέτοιο δεν (υποτίθεται ότι) είναι η μόρφωση; Ένα αγαθό, μάλιστα, που, όταν το αποκτάς (υποτίθεται ότι) γίνεσαι και καλύτερος άνθρωπος. Πώς, λοιπόν, είναι δυνατόν να χρησιμοποιείς παράνομους τρόπους για την απόκτησή του;

Το ερώτημα είναι λάθος, διότι χρησιμοποιεί εσφαλμένα δεδομένα. Όχι, η μόρφωση δεν είναι (πλέον) ένα αγαθό που σε κάνει καλύτερο άνθρωπο. Είναι ένα μέσον για να αποκτήσεις αναγνώριση, χρήμα και εξουσία.

Όσο καλύτερη είναι, ή θεωρείται, η μόρφωση που έχεις, τόσο μεγαλύτερη αναγνώριση σου προσφέρει, τόσο περισσότερο χρήμα και ευκολότερη πρόσβαση στην εξουσία. Τόσο, λοιπόν, πιο ακριβή είναι και η ταρίφα τής… πλάγιας οδού.

Ποιος είπε ότι ο κόσμος της γνώσης είναι ένας αγγελικά πλασμένος κόσμος;

 Ζηλεύουμε;

190320 ΑΜΦΙΠΛΕΥΡΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Από ποια πλευρά είσαι;

Δεν είναι λίγες οι φορές στη ζωή μας που καλούμαστε να επιλέξουμε πλευρά. Η επιλογή αυτή άλλοτε είναι ανώδυνη και άλλοτε έχει υψηλό κόστος. Μιλάμε για συναισθηματικό, γιατί αυτό μας ενδιαφέρει.

Η επιλογή αυτή είναι και ένα από τα αγαπημένα θέματα της τέχνης, τα οποία, αν τα καλοεξετάσουμε, μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού, όπως υποστήριζε κι ένας πολύ καλός φίλος. Να μερικά:

Ένας άνδρας αγαπά μια γυναίκα και κάτι στέκεται εμπόδιο στον έρωτά τους. Σκεφθείτε πόσα έργα, από το σπουδαίο δραματολόγιο, μέχρι τις πιο ανόητες κατασκευές, δεν βασίζονται σε αυτό το μοτίβο.

Το δεύτερο είναι λιγάκι πιο περίπλοκο. Υπάρχει μια παγιωμένη κατάσταση, μια ρουτίνα, μια πεζή καθημερινότητα, ώσπου εμφανίζεται κάποιος «καταλύτης» και τότε ανατρέπονται όλα όσα ξέραμε.

Ένα τρίτο είναι αυτό για το οποίο συζητάμε. Ο ήρωας ζει μια φυσιολογική, αντιηρωική ζωή, και κάποια στιγμή βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι, αντιμετωπίζει ένα μεγάλο δίλημμα, πρέπει να πάρει μια απόφαση, να διαλέξει πλευρά…

Ας μην επεκταθούμε περισσότερο. Πιστεύω πως ο καθένας μπορεί να κάνει τις αναγωγές και να τοποθετήσει κάθε μυθιστόρημα, κάθε κινηματογραφική ταινία, κάθε θεατρικό έργο σε μια από αυτές τις κατηγορίες.

Συνήθως, βέβαια, παρακολουθούμε ένα συνδυασμό των παραπάνω περιπτώσεων. Η ερωτική ρουτίνα ενός ζευγαριού ταράζεται όταν εμφανίζεται ένας «καταλύτης», γίνονται αποκαλύψεις και τότε ο ήρωας, πρέπει να κάνει μια επιλογή.

Κάπως έτσι. Αυτό είναι το κουκούτσι, ο πυρήνας (σχεδόν) κάθε σπουδαίας ιστορίας, από την εποχή του Αδάμ και της Εύας, ή αν θέλετε, του Ομήρου μέχρι σήμερα. Όλα τα υπόλοιπα είναι η γαρνιτούρα.

Ειδικά όμως για την περίπτωση της επιλογής, έχουμε και σπουδαία ποιήματα και τραγούδια που μας θυμίζουν πόσο σημαντική είναι η στιγμή στη ζωή ενός ανθρώπου, όταν αυτός πρέπει να διαλέξει.

Να αποφασίσει αν θα πει το «μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι», όπως μας δίδαξε ο Κ. Π. Καβάφης, ή με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει, όπως τραγούδησε ο Διονύσης Σαββόπουλος.

Το άλλο πουλάκι:

Για κάποιους είναι εύκολο.

Έχουν κάνει τις επιλογές τους εδώ και χρόνια και η μόνη δυσκολία τους βρίσκεται στο γεγονός ότι τώρα, που τα έφερε έτσι αυτή η άτιμη η τύχη, δεν μπορούν να τις υπερασπιστούν όπως θα ήθελαν.

Από ποιον να αρχίσω; Από τον ίδιο τον πρωθυπουργό; Θα σας θυμίσω έναν διάλογό του μέσα στη Βουλή, με τον Κώστα Τζαβάρα, κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο της Νέας Δημοκρατίας. Ο διάλογος, φυσικά, δεν καταγράφηκε στα πρακτικά.

Η συζήτηση ήταν για την κατάσταση στα Πανεπιστήμια, οπότε πετάχτηκε ο Τζαβάρας: «Τι είδους έρευνα γίνεται στα πανεπιστήμια; Το μόνο που γίνεται εκεί είναι να κατασκευάζουν μολότοφ».

Ο Αλέξης Τσίπρας δεν το άφησε να πέσει κάτω και αποφάσισε να ρωτήσει ειρωνικά: «Και τι κακό έχουν οι μολότοφ;» Στην απάντηση που πήρε: «Τι κακό; Καίνε κόσμο», ανταπάντησε με το γνωστό του χιούμορ:

«Εξαρτάται σε ποια μεριά είσαι όταν πέφτουν οι μολότοφ. Εκεί που τις ρίχνουν ή εκεί που πέφτουν;» Τον διάλογο αυτόν τον θυμηθήκαμε και πάλι, μετά τη γνωστή δήλωση του επίσης γνωστού κυρίου Κυρίτση.

Την οποία δήλωσή του («δεν θυμάμαι κανέναν να έχει σκοτωθεί από μολότοφ») χαρακτήρισε ο ίδιος «λανθασμένη», καθώς, όπως… διόρθωσε αργότερα, αναφερόταν «στις συγκρούσεις που συχνά παρατηρούμε στο δρόμο, σε πολιτικές και αθλητικές εκδηλώσεις».

Να με συγχωρείτε πολύ, αλλά εγώ σε όλες αυτές τις… χαριτωμενιές και τα «λάθη» βλέπω να ταιριάζει απόλυτα η παροιμία εκείνη με τη γυναίκα που «θέλει να κρυφτεί, αλλά η χαρά δεν την αφήνει».

Μόνο που εδώ υλοποιείται αντεστραμμένη. Θέλουν να εκδηλωθούν, να φανερωθούν, αλλά μια άτιμη στενοχώρια, δηλαδή η απήχηση που θα έχουν τα λόγια τους στο ευρύ εκλογικό σώμα, δεν τους αφήνει.

Διότι είναι απολύτως εξακριβωμένο από ποια πλευρά προτιμούν να είναι όλοι εκείνοι της ριζοσπαστικής λεγόμενης Αριστεράς, όταν πέφτουν οι μολότοφ. Το να μην πέφτουν καθόλου ούτε που τους περνάει από τον νου.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Αυτό είναι το θέμα.

Διότι, εκείνο, τελικά, που ήθελε να πει ο κύριος Κυρίτσης, καθώς η συζήτηση γινόταν για την αλλαγή του ποινικοί κώδικα, ήταν ότι οι μολότοφ δεν αποτελούν όπλο, και μάλιστα φονικό, αφού δεν σκότωσαν κανέναν.

Έτσι είναι; Δηλαδή ένα όπλο καθίσταται τέτοιο, και μάλιστα φονικό, μόνον αν σκοτώσει κάποιον; Δεν εξετάζουμε καθόλου τη δυνατότητα που έχει (ή δεν έχει) να σκοτώνει, αλλά μόνον αν αυτό έτυχε να συμβεί;

Πόσες φορές δεν έχουμε δει αστυνομικούς να αρπάζουν κυριολεκτικά φωτιά και να κινδυνεύουν να γίνουν… «ολοκαύτωμα, σαν τη μονή του Αρκαδίου», που έλεγε και ο άτυχος Ορέστης Μακρής…

Όταν μια μαθήτρια τού κόλλησε την εφημερίδα στο «ολοκαίνουριο προπέρσινο κουστούμι» του και της έβαλε φωτιά, έτσι που κόντεψε να τον «ψήσει σαν ρέγγα». Ξέρετε όμως ποιο είναι το πρόβλημα;

Ότι κάποιοι στην κυβέρνηση και στην ριζοσπαστική Αριστερά γενικότερα, αντιμετωπίζουν την κατάσταση όπως ακριβώς ο Γυμνασιάρχης σε εκείνη την ταινία: «Παιδιά είναι, βρε αδελφέ, τι θέλεις να σου κάνουν;»

Και ως τιμωρία τούς ζητούν να φέρουν «αντιγεγραμμένους εκατό στίχους». Όλοι όμως ξέρουμε ότι η κατάσταση βελτιώθηκε και τα κακομαθημένα κορίτσια έγιναν σωστές μαθήτριες, όταν άρχισαν να πέφτουν τα περίφημα χαστούκια.

Και να δικαιώνουν τον τίτλο της ταινίας. Μια και μιλάμε για τον ποινικό κώδικα…

 Από τον (σοσιαλιστικό) παράδεισο!

190319 ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΝ

Το ένα πουλάκι:

Κληρονομικώ δικαιώματι!

Τι ωραίες αυτές οι Δοτικές και ας μην τις αναγνωρίζει ο αυτόματος διορθωτής. Τι ξέρει αυτός; Ευτυχώς εμείς είμαστε του προφορικού λόγου, όπου δεν υπάρχουν εκείνες οι ενοχλητικές κόκκινες υπογραμμίσεις.

Βεβαίως έτσι μας ξεφεύγουν κάποια λάθη, όμως τα έχει αυτά η… προφορικότητα. Όταν συζητάς, μπορεί καμιά φορά να δίνεις μεγαλύτερη σημασία στο τι θα πεις και όχι στο πώς ακριβώς θα το πεις.

Κάποιοι θα υποστηρίξουν ότι αυτά τα δύο δεν διαχωρίζονται· και δεν θα έχουν άδικο. Ας αφήσουμε όμως αυτή την κουβέντα για άλλη φορά. Εδώ ολόκληροι πρωθυπουργοί και κάνουν λαθάκια…

Λέγαμε, λοιπόν, για όλα εκείνα που μπορεί να κληρονομήσει κάποιος από τους γονείς του και που δεν είναι ασήμαντα πράγματα. Ασχέτως αν καμιά φορά δεν μπορεί να αντέξει το βάρος της κληρονομιάς.

Θα έχετε ακούσει ότι, στις μέρες μας, όλο και περισσότεροι προβαίνουν σε αποποίηση κληρονομιάς, αφού είναι πολλά εκείνα που θα πρέπει να πληρώσουν για να πάρουν κάτι αμφιβόλου αξίας.

Αν δηλαδή κληρονομήσεις ένα ακίνητο, το οποίο και θα πρέπει να επισκευαστεί για να πουληθεί, και θα σε επιβαρύνει με τον ΕΝΦΙΑ, και, κυρίως, θα πρέπει να καταβάλης έναν μεγάλο φόρο κληρονομιάς…

Τότε το αφήνεις να πάει στην ευχή της Παναγιάς και βλαστημάς την ώρα και τη στιγμή που δεν το κληρονόμησες καμιά δεκαριά χρόνια νωρίτερα. Γι’ αυτό, το καλύτερο που μπορεί να σου αφήσει κάποιος είναι τα μετρητά.

Και μάλιστα στο χέρι! Δηλαδή να τα βρεις σε καμιά βαλίτσα, ή σε κανένα συρτάρι, εκεί που πας να ξεσκαλίσεις (για να πετάξεις) όλα τα παλιά «κιτάπια» που ο εκλιπών κρατούσε φυλαγμένα.

Βεβαίως υπάρχει και η άλλη δυνατότητα. Να κληρονομήσεις ένα «καλό όνομα», πράγμα που δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο, ούτε έχει μόνο συναισθηματική αξία. Βεβαίως εδώ τίθεται ένα θέμα… σεξισμού.

(Είναι πολύ της μόδας πίσω από κάθε τι να βλέπουμε διάφορα τέτοια μη πολιτικώς ορθά πράγματα, και εγώ δεν θα είμαι εκείνος που θα αποτελέσει εξαίρεση. Διότι το όνομα το κληρονομείς από τον πατέρα σου.)

Το άλλο πουλάκι:

Γιατί από τον πατέρα, μόνο;

Έλα, ντε! Φαντάζεστε να κατέβαινε ο άλλος στην πολιτική με επίθετο… Τσαντ; Ή επίθετο Γιαννούκος; Ποιος θα τον ψήφιζε; Ποιος θυμάται ότι αυτά είναι τα επίθετα της Μαργαρίτας και της Μαρίκας αντίστοιχα;

Ενώ… Παπανδρέου; Ενώ… Μητσοτάκης; Εκλέγεσαι χωρίς την παραμικρή προσπάθεια, και μπορείς να φτάσεις μέχρι πρωθυπουργός. Εδώ ο άλλος έγινε τέτοιος μόνο και μόνο επειδή τον έλεγαν Καραμανλή!

Παρένθεση: Και μετά από την αποδεδειγμένη ανικανότητά του, την παροιμιώδη βαρεμάρα του και την εκνευριστική σιωπή του, υπάρχουν ακόμη κάποιοι που δηλώνουν «καραμανλικοί» και τον θεωρούν ελπίδα για το μέλλον!

Το καλό όνομα, λοιπόν, δεν είναι αμελητέο πράγμα. Ανοίγει πόρτες. Από τη στιγμή όμως που θα μπεις μέσα, θα πρέπει με κάποιον τρόπο να αποδείξεις ότι το φέρεις επάξια, ότι κάτι πήρες και από… τη χάρη. 

Εδώ όμως γίνεται μια παρεξήγηση. Διότι πολλοί θεωρούν πως, μαζί με το όνομα κληροδοτούνται και όλα τα χαρίσματα που είχε ο γονιός. Κάτι ανάλογο που συμβαίνει με εμάς και τους ενδόξους προγόνους μας, δηλαδή.

Όμως δεν είναι καθόλου έτσι. Η πολιτική οξυδέρκεια του πατέρα, το μουσικό ή το συγγραφικό ταλέντο, οι αθλητικές ικανότητες, η εντιμότητα ή η ηθική ακεραιότητα, είναι πράγματα που δεν κληροδοτούνται. 

Θα πρέπει ο κάθε κληρονόμος του ονόματος να αποδείξει ότι διαθέτει και τις χάρες. Διαφορετικά, καλύτερα να προβεί σε… αποποίηση κληρονομιάς, αφού ο γονιός του δεν μπορεί να πάρει πίσω το όνομα που του άφησε.

Εμείς, αντί να τα σκεφτόμαστε όλα αυτά, φτάσαμε στο σημείο να πιστεύουμε ότι μπορεί να κληροδοτηθεί ακόμη και η… αριστεροσύνη! Και μάλιστα η κληρονομιά αυτή να είναι αρκετή για να πάρεις μια θέση!

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Νεποτισμός.

Αν ανοίξουμε έναν παλιό και καλό «Δημητράκο», θα διαβάσουμε ότι ο «νεπωτισμός» είναι η τάσις τής εν τη καταλήψει ανωτέρων θέσεων και αξιωμάτων προτιμήσεως των συγγενών και ευνοουμένων υπό των ισχυρών προσώπων.

Για όσους προτιμούν το πιο σύγχρονο ΛΚΝ του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη, νεποτισμός είναι η εκμετάλλευση των δυνατοτήτων που δίνει σε κάποιον η θέση που κατέχει, για να εξασφαλίσει σε συγγενείς[…]

Βλέπουμε ότι ο Δημητράκος είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. Διότι ο συγγενής μπορεί να προτιμηθεί ακόμη και αν το «ισχυρό πρόσωπο», αυτός που «κατέχει μια θέση», δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή.

Όταν δηλαδή δεν είναι ο πατέρας σου αυτός που σου εξασφαλίζει μια καλή θέση, αλλά… το όνομα που εκείνος σου κληροδότησε. Το οποίο, μαζί με σένα, το εκμεταλλεύονται και εκείνοι που σου προσφέρουν τη θέση.

Με το αζημίωτο. Διότι η δική σου προτίμηση μπορεί να φέρει σε εκείνους ψήφους, ή να τους δώσει επίσης λίγη από τη λάμψη που έχει το όνομά σου. Έτσι πάνε αυτά τα πράγματα· κάτι δίνεις και κάτι παίρνεις.

Το περίεργο είναι ότι σ’ αυτήν τη συναλλαγή υπεισέρχεται και μια τρίτη παράμετρος, που είναι ο απλός πολίτης, εκείνος που θα τη δικαιώσει ή θα την αφοπλίσει, θα τη θέσει εκτός λειτουργίας. 

Όλοι λέμε ότι ο πολίτης είναι ο τελικός κριτής. Αν ο ίδιος όμως δεν αποδεχθεί αυτόν τον ρόλο, τότε τζάμπα κουβέντα κάνουμε. Οι κληρονόμοι θα τα παίρνουν όλα… όχι με την αξία τους, αλλά με ξένες πλάτες.

Το κακό με το όνομα είναι ότι δεν μοιράζεται. 

Το κληρονομούν όλοι!

190318 ΟΛΙΓΑΡΚΕΣ

Το ένα πουλάκι:

Υπάρχουν συνώνυμα;

Οι απόψεις διίστανται. Άλλοι υποστηρίζουν πως υπάρχουν και άλλοι πως όχι. Οι πρώτοι δέχονται ότι μπορείς να αντικαταστήσεις μια λέξη με κάποια άλλη, χωρίς να αλλάξει καθόλου το νόημα.

Οι δεύτεροι υποστηρίζουν πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Πάντοτε θα υπάρχουν, έστω πολύ λεπτές, αποχρώσεις που θα αποδίδονται καλύτερα με τη μία ή με την άλλη λέξη. Ιδιαίτερα αν τις δούμε μέσα σ’ ένα κείμενο. 

Τότε, εκτός από τη διαφορά στο νόημα, μπορεί να διαφοροποιείται και ο ρυθμός, ακόμη και ο ήχος που θέλει να μας δώσει ο συντάκτης του κειμένου και αυτό το βλέπουμε περισσότερο στη λογοτεχνία, στην ποίηση…

Ας μην μπούμε όμως σε τόσο βαθιά νερά. Ας μείνουμε στο διαφορετικό νόημα που μπορεί να έχουν δύο συνώνυμα και το οποίο μπορεί να είναι δυσδιάκριτο, τόσο που ακόμη και ένας πρωθυπουργός να το μπερδεύει.

Θα ακούσατε φαντάζομαι όλοι την περίφημη, πλέον φράση του Αλέξη Τσίπρα για την «ολιγαρκή αφθονία» και είμαι βέβαιος ότι θα εντυπωσιαστήκατε κι εσείς από τον ολόσωστο τρόπο που απέδωσε τη Γενική: της ολιγαρκούς.

«Μπορούμε να ονειρευόμαστε και να αγωνιζόμαστε για μια καλύτερη και δικαιότερη κοινωνία. Για έναν άλλο κόσμο που είναι εφικτός και που μπορεί να γίνει πράξη από δυνάμεις σταθερά προσανατολισμένες στη κοινωνική πρόοδο και σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης και ολιγαρκούς αφθονίας».

Όταν τα λόγια του αυτά προκάλεσαν την αντίδραση – απάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, ο Αλέξης Τσίπρας επανήλθε και με ένα διδακτικό ύφος έδωσε, σαν καθηγητής πανεπιστημίου, και… τη βιβλιογραφία της αναφοράς του.

Ας θυμηθούμε τον διάλογο: «Ο κ. Τσίπρας, επιβεβαιώνοντας το θαυμασμό του για τα αποτυχημένα σοσιαλιστικά μοντέλα της Λατινικής Αμερικής, μας είπε πως ονειρεύεται μια “ολιγαρκή αφθονία” στη χώρα μας.

Προφανώς επιφυλάσσει το “ολιγαρκής” για τους Έλληνες και το “αφθονία” για τον ίδιο και την παρέα του», ήταν το… τιτίβισμα στο τουίτερ (τον μοντέρνο τρόπο να κάνεις πολιτική!) από τον Μητσοτάκη.

«Επειδή ο κύριος Mητσοτάκης, ίσως έχει ακούσει μόνο για τον Χάγιεκ και τον Φρίντμαν, του συστήνω να ρίξει μια ματιά στο έργο του Γάλλου φιλόσοφου και οικονομολόγου, Σερζ Λατούς, ώστε να κατανοήσει τι είναι η έννοια της ολιγαρκούς αφθονίας», απάντησε ο κ. Τσίπρας.

Το άλλο πουλάκι:

Εμείς ρίξαμε!

Κι όχι μόνον τώρα, μετά την… παραπομπή του πρωθυπουργού, αλλά αρκετά νωρίτερα, όταν έφτασε και στη χώρα μας αυτή η συζήτηση σχετικά με την «αποανάπτυξη». Ξέραμε δηλαδή το βιβλίο στο οποίο έγινε η παραπομπή:

Σερζ Λατούς, Προς μια κοινωνία της λιτής αφθονίας. Παρανοήσεις και διαμάχες γύρω από την αποανάπτυξη, μετάφραση Βασίλης Παπακριβόπουλος, Οι εκδόσεις των συναδέλφων, Αθήνα 2013

Όπως βλέπετε, φίλοι μου, ο συγγραφέας και, προφανέστατα, ο μεταφραστής, δεν μιλούν για «ολιγαρκή», αλλά για «λιτή» αφθονία. Για εκείνους που πιστεύουν ότι οι δύο λέξεις είναι συνώνυμες, υπάρχουν και τα λεξικά.

(Παλιός καλός και πάντοτε έγκυρος) Δημητράκος: λιτός, απλούς απέριττος και επί προσώπων ολιγαρκής. Από την ανάγνωση αυτού του λήμματος θέλω να κρατήσετε εκείνο το «επί προσώπων», που κάνει και τη διαφορά.

Ας πάμε και στο ΛΚΝ του Ιδρύματος Μανόλης Τριανταφυλλίδης: ολιγαρκής (για πρόσωπα) που αρκείται σε λίγα, που δεν απαιτεί πολλά ή πολύτιμα αγαθά. Βλέπουμε κι εδώ ότι υπάρχει μια διευκρίνιση.

Για πρόσωπα! Μόνο! Η αφθονία, όσο κι αν την έχουμε… θεοποιήσει, δεν είναι πρόσωπο. Η αφθονία μπορεί να είναι και λιτή, όπως πολύ σωστά το θέτουν ο συγγραφέας και ο μεταφραστής, αλλά όχι ολιγαρκής.

Θα ήμασταν οι τελευταίοι που θα επιπλήτταμε κάποιον για ένα γλωσσικό λάθος. Όλοι κάνουμε τέτοια καθημερινά, και εμείς, που είμαστε και πολυλογάδες, περισσότερα από άλλους. Όταν όμως επανέρχεσαι…

Τότε σημαίνει πως δεν πρόκειται για ένα απλό λάθος, αλλά για καθαρή… άγνοια. Σιγά το νέο, θα μου πείτε. Για μένα όμως το πιο σοβαρό δεν είναι η άγνοια, αλλά η απουσία έγνοιας, να μη σε νοιάζει αν μιλάς σωστά.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τις εστί πλούσιος;

Δεν ξέρω αν ο Αλέξης Τσίπρας έχει διαβάσει τη Λωξάντρα της Μαρίας Ιορδανίδου, εκεί πάντως η ηρωίδα έδινε μια καταπληκτική απάντηση, την οποία μας τη θυμίζει συχνά ο καλός φίλος Κώστας.

Τις εστί πλούσιος; Ο εν τω ολίγω αναπαυόμενος! Αν είσαι ταμαχιάρης, αν δεν μπορείς να χορτάσεις με τίποτε, δεν πρόκειται ποτέ να αισθανθείς πλούσιος. Απεναντίας, αν σου αρκούν αυτά που έχεις…

Αυτή, πάνω κάτω, είναι και η φιλοσοφία της λιτής ανάπτυξης, της αποανάπτυξης. Να περιορίσεις τις ανάγκες σου σε εκείνα που είναι πράγματι σημαντικά και να φροντίσεις να τα αποκτήσεις με ήπιους τρόπους.

Αυτό δεν σημαίνει πως σε κάποιους τομείς της ζωής σου δεν πρέπει να έχεις υψηλές απαιτήσεις και να ζητάς πάντοτε το καλύτερο. Μόνο που αυτοί οι τομείς δεν έχουν να κάνουν με υλικά αγαθά.

Εμείς όμως δίνουμε σημασία κυρίως, αν όχι αποκλειστικά, σ’ αυτά, ενώ για τα υπόλοιπα λέμε το γνωστό «δε βαριέσαι». Πάψαμε να είμαστε απαιτητικοί ακόμη και… από τον εαυτό μας.

Για τους άρχοντές μας, δεν το συζητώ. Εκεί κι αν υπάρχει… «ολιγαρκής αφθονία»,  που θα έλεγε και ο πρωθυπουργός. Μπορεί η φράση να μη βγάζει νόημα, αλλά καταλαβαίνετε πολύ καλά τι θέλω να πω.

Καιρός όμως να αλλάξουμε. Ολιγαρκείς εκεί που πρέπει και απαιτητικοί σε όλα τα υπόλοιπα. Σε όσα μπορούν να δώσουν πραγματική ποιότητα στη ζωή μας. Ξέρετε εσείς…

 Ολίγιστος!