150119 ΛΕΛΟΓΙΣΜΕΝΟ

Το ένα πουλάκι:

Με φόβο και πάθος!

Όλα δείχνουν πως, στις εκλογές της Κυριακής θα ψηφίσουμε εμφορούμενοι από αυτά τα δύο συναισθήματα.

Μέγα λάθος, αφού οι αποφάσεις που λαμβάνονται κάτω από τέτοιες συνθήκες είναι συνήθως λάθος και συνηθέστατα μοιραίες.

Τι εννοούμε όμως φόβο και τι πάθος; Θα σας εξηγήσω αμέσως.

Η Νέα Δημοκρατία ποντάρει κυρίως στον φόβο των πολιτών. Αυτό δείχνουν οι «θέσεις» της από τα διαφημιστικά της σποτ, αυτό και όλη η προεκλογική της καμπάνια.

Μοιάζει να μας λένε «μη κοιτάτε τι είμαστε εμείς, κοιτάξτε τι θα πάθετε, αν έρθουν οι άλλοι».

Πάνω σ’ αυτό το μοτίβο έχουν χτίσει όλη την προσπάθειά τους να παραμείνουν στην εξουσία.

Βεβαίως, τίποτε δεν χτίζεται στο κενό. Προφανώς κάποιος φόβος για την έλευση των «άλλων» έχει βάση και σ’ αυτό βοηθούν πάρα πολύ οι ίδιοι, με την απουσία θέσεων –συγκεκριμένων θέσεων- και τις αλλοπρόσαλλες δηλώσεις των διάφορων στελεχών και υποψηφίων.

Ο φόβος που προσπαθεί να καλλιεργήσει η Νέα Δημοκρατία δεν είναι «ενιαίος», ούτε γενικός και αόριστος. Γίνεται πολύ συγκεκριμένος, ανάλογα με το είδος του εκλογικού σώματος στο οποίο απευθύνεται.

Έτσι, απευθυνόμενη στους «νοικοκύρηδες», μιλά για άτακτη χρεοκοπία και επιστροφή στη δραχμή, ενώ, όταν κλείνει το μάτι στους φιλοευρωπαίους, τονίζει κυρίως την έξοδο από την ΕΕ και τη διεθνή απομόνωση της χώρας.

Από την άλλη μεριά, προσπαθώντας να συσπειρώσει τον ακροδεξιό χώρο, κάνει λόγο για «εικονίσματα», για «λαθρομετανάστες», για «αφοπλισμό των αστυνομικών» και άλλα τέτοια τέρατα που θα εμφανιστούν, μόλις η ίδια χάσει τη διακυβέρνηση της χώρας και έρθει στα πράγματα ο ΣΥΡΙΖΑ.

Όπως είπαμε, την εκστρατεία αυτή του φόβου την ενισχύουν τα ίδια τα στελέχη και οι υποψήφιοι του ΣΥΡΙΖΑ, όταν δηλώνουν ό,τι τους περάσει το μυαλό, όπως ότι θα τυπώνουμε Ευρώ, 100 δις, ώστε να καλύψουμε τις ανάγκες ρευστότητας οι οποίες (άρα) θα υπάρξουν.

Το άλλο πουλάκι:

Καλά ο φόβος. Το πάθος;

Αυτό εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο οι ψηφοφόροι μοιάζουν να στρέφονται προς τον ΣΥΡΙΖΑ.

Για να μελετήσουμε το φαινόμενο, ας χωρίσουμε αυτούς τους ψηφοφόρους σε δυο κατηγορίες. Εκείνους, τους λίγους, που ψήφιζαν από παλιά αυτό το κόμμα της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και τους άλλους που τώρα τελευταία στράφηκαν προς αυτό, ανεβάζοντάς το στα δημοσκοπικά –ίσως όχι μόνο- ύψη.

Το πάθος που λέγαμε αφορά και στις δύο ομάδες, όχι όμως με τον ίδιο τρόπο. Οι παλιοί φίλοι και τα ιστορικά στελέχη του κόμματος θα το ψηφίσουν όχι όμως «δαγκωτό», ούτε «με δυο χέρια», όπως έκαναν άλλες φορές.

Κι αυτό γιατί βλέπουν πως, προκειμένου ο ΣΥΡΙΖΑ να προσεγγίσει νέους ψηφοφόρους, έβαλε αρκετό νερό στο κρασί του. Έχασε αρκετό από τον «ριζοσπαστισμό» του και ένα μεγάλο μέρος από την «αριστεροσύνη του». Το λένε λοιπόν στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους.

Πού πήγαν οι θέσεις του κόμματος για την εκκλησιαστική περιουσία; Πέταξαν μαζί με το περιστέρι από τα χέρια του Αλέξη Τσίπρα; Πότε ακούσατε τελευταία φορά για κρατικοποιήσεις ή ανάκληση ιδιωτικοποιήσεων; Τι έγιναν οι θέσεις για το σύμφωνο συμβίωσης των ομοφυλόφιλων ή για τη ριζοσπαστική οικολογία, γιατί δεν ακούγονται πλέον κατά τη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα;

Ας μη μιλήσουμε για την απλή αναλογική, για την ιστορική στάση απέναντι στον δικομματισμό, για ισότιμες συνεργασίες των μικρών κομμάτων, αλλά και για τη νεοπλουτίστικη υπεροπτική συμπεριφορά που δείχνουν πολλά στελέχη απέναντι στους δημοσκοπικά «φτωχότερους», κυρίως στο ΠΑΣΟΚ.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Όσο για το «πάθος» των νέων ψηφοφόρων…

Αυτοί, στην πλειονότητά τους, φαίνεται πως στράφηκαν προς τον ΣΥΡΙΖΑ μόνο και μόνο από τη μεγάλη τους επιθυμία «να απαλλαγούμε από αυτούς», εννοώντας όσους κυβέρνησαν ή συγκυβέρνησαν μέχρι σήμερα.

Είναι πρόθυμοι να ψηφίσουν κάτι νέο, χωρίς όμως να συνοδεύει τη στάση τους αυτή με η ελπίδα για κάτι καλύτερο, που κανονικά θα έπρεπε να υπάρχει.

«Φτάνει πια, να φύγουν αυτοί», λένε να συνεχίζουν: «Στο κάτω κάτω, αν είναι να χρεοκοπήσουμε, ας χρεοκοπήσουμε με τον ΣΥΡΙΖΑ».

Δεν ελπίζουν πως τα πράγματα θα πάνε καλύτερα. Αντιθέτως, το σημαντικότερο επιχείρημά τους είναι «δηλαδή τι χειρότερο να πάθουμε».

Επιχείρημα που μπορεί για μια μικρή ομάδα συμπατριωτών μας να έχει νόημα, όμως για τους πολλούς, που δεν θα έπρεπε να συγχέουν τη φτώχεια με τη χρεοκοπία, δεν στέκει.

Αυτό το έχουν αντιληφθεί τα επιτελεία του ΣΥΡΙΖΑ, γι’ αυτό έχουν προσαρμόσει την προεκλογική τους εκστρατεία γύρω από την «ελπίδα».

Η ελπίδα όμως εμπνέεται, δεν υποβάλλεται με διαφημιστικά σλόγκαν και δυστυχώς, αυτοί οι ψηφοφόροι (όπως, βέβαια, και πάρα πολλοί άλλοι που θα στραφούν σε άλλα κόμματα) θα ψηφίσουν χωρίς ελπίδα για το αύριο.

Θυμηθείτε λίγο και συγκρίνετε οι παλαιότεροι με το κλίμα που υπήρχε το 1981, όταν το τότε ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου συγκέντρωνε επίσης χιλιάδες νέους οπαδούς, οι οποίοι όμως όχι απλώς ήλπιζαν αλλά πίστευαν πως κάτι θα αλλάξει στη χώρα, πως θα έρθουν καλύτερες μέρες.

Κάτι τέτοιο σήμερα δεν υπάρχει.

Κι αυτό είναι το χειρότερο σημάδι για τις εκλογές της Κυριακής. Να επιδιώκεις μια αλλαγή, χωρίς όμως να ελπίζεις σε κάτι καλύτερο, αλλαγή απελπισίας. Ποια, άραγε, προεκλογική καμπάνια μπορεί να μεταστρέψει αυτό το κλίμα;

Δυστυχώς καμία.

Μόνο οι ίδιοι οι ψηφοφόροι, αν στη θέση του φόβου και του πάθους βάλουμε τη λογική!

Η ελπίδα πάει μόνο με τη λογική!

150116 ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΟ

Το ένα πουλάκι:

Σύγκρουση δύο κόσμων.

Φαινομενικά, ξαναλέω, φαινομενικά, αυτό… φαίνεται να έχουμε στην παρούσα εκλογική αναμέτρηση.

Αυτό τουλάχιστον προσπαθούν να αναδείξουν οι δύο αντίπαλοι που διεκδικούν την πρώτη θέση και τις 50 τζάμπα (μαγκιά) έδρες.

Τους γνωρίζετε τους δύο αυτούς κόσμους (από το κοσμώ, όμως… καμία σχέση), αλλά ας τους ξαναθυμηθούμε επί τροχάδην.

Ο ένας μάς λέει ότι, για την αντιμετώπιση της κρίσης δεν υπήρχε άλλος δρόμος από αυτόν του μνημονίου.

Η χώρα, προκειμένου να μη χρεοκοπήσει ατάκτως, έπρεπε να καταφύγει στους εταίρους και τον μηχανισμό στήριξης. Επομένως ήταν υποχρεωμένη και να εφαρμόζει όλους τους όρους που εκείνοι έθεταν, προκειμένου να πάρει τα χρήματα των δανείων, ώστε να μην κηρύξει στάση πληρωμών.

Απλό, απλούστατο, που θα έλεγε και η σοφερίνα Βουγιουκλάκη.

Με κάποιες όμως επιφυλάξεις. Πρώτα πρώτα, το κύριο τμήμα του «κομματικού κατεστημένου» που πήγε να οδηγήσει τη χώρα σ’ αυτό τον κόσμο, είχε ήδη υποσκάψει το έδαφος στο οποίο έπρεπε να στηριχτεί.

Για ένα μεγάλο και κρίσιμο διάστημα, αποτελούσε μια αντιμνημονιακή εστία, τη σημαντικότερη ως ποσοστό, κι έτσι, όταν… σοβαρεύτηκε ήταν πλέον πολύ αργά να πείσει τους οπαδούς του, οι οποίοι έτρεξαν στο πρώτο (μάλλον στο δεύτερο) αντιμνημονιακό κόμμα που βρήκαν μπροστά τους.

Ένα δεύτερο πρόβλημα ήταν πως τα κόμματα της συγκυβέρνησης, λόγω της ιστορικής τους παρουσίας στη διακυβέρνηση της χώρας, έφεραν και τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη χρεοκοπία. Επομένως δεν μπορούσαν να πείσουν πως διέθεταν και τη λύση του προβλήματος, αφού αποτελούσαν τμήμα του.

Υπάρχει όμως ένα τρίτο, μεγαλύτερο πρόβλημα, το οποίο θα το δούμε στη συνέχεια, αφού αυτό είναι κοινό και στους φορείς του δεύτερου κόσμου (είπαμε, από το ρήμα κοσμώ-στολίζω), οι οποίοι, ούτε λίγο ούτε πολύ πιστεύουν, και θέλουν να πιστέψουμε κι εμείς, πως για την κρίση, αλλά και για οτιδήποτε κακό υπάρχει στον τόπο τα τελευταία χρόνια, φταίει αποκλειστικά το μνημόνιο.

Το άλλο πουλάκι:

Άρα, το πρόβλημα είναι απλό, απλούστατο.

Δεν έχουμε παρά να αρνηθούμε, να καταργήσουμε με έναν νόμο κι ένα άρθρο, να… σκίσουμε, εν πάση περιπτώσει να εξαφανίσουμε το μνημόνιο και όλα θα μπουν στο σωστό δρόμο.

Στην αρχή έλεγαν θα γίνουν όπως πριν, κατάλαβαν όμως πως αυτό είναι μεγάλη μπαρούφα και ιδιαιτέρως επικίνδυνο – ιδίως αν πρόκειται να κυβερνήσεις – οπότε το στρογγύλεψαν λιγάκι.

Όπως και ο άλλος κόσμος, έτσι κι αυτός έχει τα ιδιαίτερα προβλήματά του. Πρώτα πρώτα δεν είναι συμπαγής και ομοιόμορφος, αντιθέτως αποτελείται από κάθε καρυδιάς καρύδι. Το γενικόλογο «όχι στα μνημόνια» δίνει τη δυνατότητα (και την ευκαιρία) σε κάθε πικραμένο ή/και πονηρό να σχεδιάσει το προσωπικό του μέλλον στη νέα πραγματικότητα.

Αφήστε πάλι τις ιδεολογικές διαφορές.

Προσέξτε! Δεν μιλάμε και για όλο το αντιμνημονιακό μέτωπο, παρά για το μεγάλο εκείνο τμήμα που φιλοδοξεί να έρθει πρώτο κόμμα στις εκλογές.

Ακόμη όμως και μέσα σ’ αυτό οι διαφορές είναι τόσο μεγάλες που μπορείς να συναντήσεις από κεντροαριστερούς φιλοευρωπαϊστές, μέχρι αμετανόητους σταλινικούς «διεθνιστές». Σκέψου.

Ένα δεύτερο πρόβλημα είναι ότι ο κόσμος αυτός εστίασε υπερβολικά στο χρέος και θεώρησε πως η άρνησή του ή καλύτερα, η διαγραφή του είναι η λύση. Όχι, μέρος της λύσης, αλλά η λύση.

Πάνω σ’ αυτό έγιναν επίσης πολλά ακροβατικά. Άρνηση όχι ολόκληρου, αλλά ενός μέρους, για να καταλήξουμε σε ένα μικρό ασήμαντο τμήμα του.

Διαγραφή μονομερής, για να πάμε στην επαναδιαπραγμάτευση με δικούς μας όρους και να καταλήξουμε στην… ευαισθητοποίηση της Ευρώπης.

Την ελπίδα και την προσμονή για μια τέτοια ευαισθητοποίηση.

Το πρόβλημα όμως ήταν πως τη στιγμή που μιλούσαμε για το χρέος και την –ας την πούμε- διαγραφή του, η χώρα εξακολουθούσε να έχει νέα ελλείμματα κοντά στα 25 δισ. το χρόνο.

Που σημαίνει ότι ακόμη κι αν μηδενιζόταν το χρέος, έπρεπε να δανειζόμαστε δύο εκατομμύρια το μήνα για μισθούς, συντάξεις, σχολεία, νοσοκομεία κ.λπ.

Κανείς δεν έλεγε πού θα βρεθούν αυτά τα λεφτά κι έτσι ερχόμαστε στο κοινό πρόβλημα των δύο κόσμων που είναι η άρνησή τους, για διαφορετικούς λόγους, να δουν την πραγματικότητα.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Τι λέει η πραγματικότητα;

Λέει πως αυτή η χώρα, για μια σειρά από λόγους- για τους οποίους υπάρχουν και ιστορικές ευθύνες, όχι αποκλειστικά των κομμάτων που κυβέρνησαν- έφτασε να διαλύσει το παραγωγικό της μοντέλο και να ζει με ξένα λεφτά.

Για ένα μεγάλο διάστημα τα λεφτά αυτά είχαν τη μορφή «πακέτων», ΕΣΠΑ κ.λπ., όμως κάποια στιγμή άρχισαν να γίνονται δανεικά, δανεικά τα οποία κανείς δεν ήθελε να δώσει προθύμως.

Πέρα, λοιπόν, από την άμεση αντιμετώπιση της χρεοκοπίας, η συζήτηση έπρεπε να στραφεί κυρίως γύρω από αυτό. Τι πρέπει να αλλάξει στη χώρα, ώστε να πάψουμε να βρισκόμαστε σ’ αυτό το χάλι.

Ποιες είναι οι απαραίτητες αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, στον τρόπο διαχείρισης του πλούτου, στον τρόπο κατανομής των βαρών, στον τρόπο –τελικά- που ζούμε, που σκεφτόμαστε, που ονειρευόμαστε το μέλλον…

Η συζήτηση δεν έγινε ποτέ.

Οι εκπρόσωποι του πρώτου κόσμου, στη συντριπτική τους πλειονότητα, είδαν τις αλλαγές που έπρεπε να γίνουν (όχι λόγω μνημονίων) σαν το πικρό ποτήρι που τους έλαχε να πιούν. Το έκαναν κρατώντας τη μύτη τους ή χύνοντάς το στη διπλανή γλάστρα, όποτε δεν τους έβλεπαν.

Οι δε εκείνοι του δεύτερου κόσμου, στη συντριπτική τους πλειονότητα επίσης, όχι μόνο δεν μιλούν για αλλαγές, αλλά υποστηρίζουν πως πρέπει να ξαναγυρίσουμε στο μοντέλο που οδήγησε στη χρεοκοπία και την κρίση, με άλλους όμως, πιο «ηθικούς», διαχειριστές.

Που πολλές φορές είναι ακριβώς οι ίδιοι.

Με λίγα λόγια!

150115 ΜΕΤΑΓΡΑΦΙΚΟ

Το ένα πουλάκι:

Η αφρόκρεμα!

Δεν προλάβαμε να σχολιάσουμε αναλυτικά τα ψηφοδέλτια των κομμάτων, ούτε τις μεταγραφές που προηγήθηκαν αυτών. Ας το κάνουμε τώρα.

Ξεκινώ με κάτι πολύ ωραίο που άκουσα στο ραδιόφωνο: «Ας βρεθεί κάποιος να πει πως γλυκάθηκε με την εξουσία, πως του άρεσε η καρέκλα και πως γι’ αυτό πηγαίνει οπουδήποτε κρίνει ότι έχει περισσότερες πιθανότητες για να επανεκλεγεί και θα τον ψηφίσω με κλειστά μάτια».

Τι υποδηλώνει αυτή η αντιφατική, στην ουσία της, δήλωση;

Πως από τον πολιτικό κόσμο έχει εκλείψει η στοιχειώδης ειλικρίνεια. Κι επειδή δεν θέλω να τους βάζω όλους στο ίδιο τσουβάλι, ας πούμε πως αυτό συμβαίνει, το βλέπουμε όλοι, δεν είναι όμως ο κανόνας.

Ή μήπως είναι;

Ξέρετε, είναι πολλές φορές οι συνθήκες που σου απαγορεύουν να είσαι κωλοτούμπας. Δεν δίνεται σε όλους η ευκαιρία να επιδείξουν το ταλέντο τους στα φλικ φλακ.

Όπως λέει όμως ο Παντελής Ζερβός στον φίλο του Ορέστη Μακρή στη «Θεία από το Σικάγο», αλίμονο σ’ εκείνους που είναι τίμιοι επειδή δεν μπορούν να είναι άτιμοι.

Βέβαια, στην περίπτωση των βουλευτών, αλίμονο σ’ εμάς, όμως τι να κάνουμε, η φύση δεν μας έδωσε το χάρισμα να διαβάζουμε τις κρυφές σκέψεις των άλλων.

Ευτυχώς!

Ας έρθουμε όμως σ’ εκείνους που κάνουν τη σκέψη τους πράξη κι έτσι δεν χρειάζεται να διαβάσεις τίποτε. Σήμερα είναι στο ένα κόμμα κι αύριο στο άλλο.

Όλοι, μα όλοι, το κάνουν για το καλό του τόπου. Όλοι «θυσιάζονται», αναγκάζονται να πάνε κάπου με το οποίο δεν συμφωνούν απόλυτα, μόνο και μόνο γιατί αυτό τους επιβάλλει το κοινό συμφέρον.

Αν δεν σκεφτόταν την πατρίδα τους, θα πήγαιναν στο σπίτι τους, έλα όμως που έχουν φιλότιμο και δεν τους μένει παρά να θυσιαστούν!

Μέσα σ’ αυτή την παιδαριώδη όμως δικαιολογία κρύβονται οι ευθύνες όχι μόνο οι δικές τους αλλά των υπολοίπων. Και εξηγούμαι:

Εντάξει, αυτοί είναι «κωλοτούμπες». Τι είναι εκείνο που οδηγεί τα κόμματα να τους δέχονται στις τάξεις και στα ψηφοδέλτιά τους;

Αφελές το ερώτημα. Φυσικά η πεποίθηση και η ελπίδα ότι θα φέρει ψήφους. Τι εννοούμε θα φέρει; Εννοούμε πως θα τον ψηφίσουν κάποιοι που δεν θα ψήφιζαν αυτό το ψηφοδέλτιο, αυτό το κόμμα, και θα το κάνουν μόνο και μόνο εξαιτίας του συγκεκριμένου υποψηφίου, του κωλοτούμπα.

Το άλλο πουλάκι:

Βλέπετε τίποτε το μεμπτό;

Κακώς, διότι οι ενδιαφερόμενοι δεν βλέπουν. Γι’ αυτούς είναι όλα φυσιολογικά. Έτσι έχουν μάθει να λειτουργούν.

Ρωτάω όμως. Καμιά αντίδραση; Από πουθενά;

Δεν θα έπρεπε να αντιδράσουν -πριν απ’ όλους- οι τοπικές οργανώσεις των κομμάτων, στις περιοχές όπου επιβάλλονται αυτοί οι υποψήφιοι; Δεν θα έπρεπε να παραιτηθεί όλη η νομαρχιακή της Νέας Δημοκρατίας στην Κέρκυρα, όπου η Άντζελα Γκερέκου, τετράκις εκλεγμένη με το ΠαΣοΚ και δυο φορές υπουργός στις κυβερνήσεις του, αλλάζει στρατόπεδο;

Το ίδιο ερώτημα ισχύει και για την νομαρχιακή του ΣΥΡΙΖΑ στην Πέλλα, όπου κατεβαίνει η «ανανήψασα» Θεοδώρα Τζάκρη, επίσης τετράκις εκλεγμένη και βουλευτής του ΠαΣοΚ.

Οι μόνες περιπτώσεις που είδαμε ότι οι τοπικές «κοινωνίες» αντιδρούν είναι όταν υπάρχει ισχυρό κομματικό στέλεχος που κινδυνεύει από την μεταγραφή.

Κι έτσι όμως οδηγούμαστε στην τελική ευθύνη, που είναι των ψηφοφόρων. Διότι, για τα κόμματα και τις οργανώσεις τους υπάρχει μια δικαιολογία. Οι εκλογές είναι πόλεμος και στον πόλεμο όλα (που λέει ο λόγος) επιτρέπονται. Η τελική νίκη δικαιώνει τις επιλογές και, αφού η Ιστορία γράφεται από τους νικητές, τις δικαιώνει και αυτή.

Τι γίνεται όμως μ’ εμάς τους ψηφοφόρους; Τόσο πρόβατα είμαστε;

Η απάντηση -δυστυχώς- είναι «φαίνεται πως ναι». Διαφορετικά θα έπρεπε οι κωλοτούμπες να μην παίρνουν ούτε μια ψήφο. Όχι «μαζί τους», όχι από τους ψηφοφόρους του κόμματος από το οποίο έφυγαν, αλλά ούτε από εκείνους του νέου που τους υποδέχτηκε.

Εννοείται πως και πολλοί ψηφοφόροι, που θα ψήφιζαν αυτό το κόμμα, θα πρέπει να μην το κάνουν μόνο και μόνο για να δείξουν ότι δεν θέλουν να τους μετράνε για πρόβατα.

Τι λέτε; Θα γίνει; Αν ναι, τότε θα είναι ένα ισχυρό μήνυμα στον παλαιοκομματισμό και τις πρακτικές του, με την ελπίδα ότι την επόμενη φορά θα μειωθούν μέχρι να εκλείψουν από την πολιτική ζωή.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Εδώ είσαστε κι εδώ είμαστε.

Την άλλη Κυριακή θα ξέρουμε. Με την ευκαιρία να πω και μια έξυπνη ατάκα, κι ας την άκουσα από τον Βενιζέλο:

Στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν μπορεί ο λαός, εντελώς δημοκρατικά, να οδηγήσει την χώρα σε αδιέξοδο.

Κρατήστε δηλαδή ότι εμείς έχουμε το μαχαίρι και το πεπόνι και δεν χρειάζεται να βγαίνουμε αγανακτισμένοι να χτυπάμε τις κατσαρόλες στις πλατείες. Ήδη έχουμε αρκετή πείρα. Σκεφθείτε, μόνο από τη Δράμα, πόσοι ήταν εκείνοι που θα έσωζαν τον τόπο και μετά προτίμησαν να σωθούν πρωτίστως οι ίδιοι.

Πόσοι έφυγαν, ξανάρθαν, πήγαν με τον ένα, πήγαν με τον άλλο, μόνο στο σπίτι τους δεν πήγαν, κι εμείς εξακολουθούμε να τους ψηφίζουμε και να τους αναθέτουμε τις τύχες της Δράμας.

Δεν υπάρχουν δικαιολογίες, φίλοι μου. Μικρός τόπος είμαστε. Πάντοτε λέμε πως εμάς μας ενδιαφέρει ο κάθε χώρος να καταθέτει ό,τι πιο υγιές διαθέτει, ώστε και οι πολίτες να επιλέγουμε μεταξύ των καλύτερων.

Τα κόμματα φαίνεται πως αυτούς έχουν, μ’ αυτούς ζητάνε την ψήφο μας. Η ευθύνη είναι δική μας. Ας σκεφτούμε ας το μελετήσουμε, ας το μάθουμε κι ας βάλουμε το χέρι στην καρδιά.

Τσίρκο!

150114 ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΚΟ-2

Το ένα πουλάκι:

Το πρόβλημα δεν είναι τόσο απλό.

Στη χθεσινή μας συζήτηση παρουσιάσαμε μια πολύ εξειδικευμένη πλευρά του, η οποία όμως είναι και από τις πιο σοβαρές. Την επιβολή διά της βίας μιας άποψης ή την προσπάθεια φίμωσης κάθε διαφορετικής φωνής με την επιβολή του φόβου.

Δεν είναι όμως αυτή η μεγάλη εικόνα.

Τη μεγάλη εικόνα θα την δούμε όταν συνειδητοποιήσουμε τις αλλαγές που συμβαίνουν τις τελευταίες δεκαετίες, στην Ευρώπη κυρίως, καθώς και την μορφή που θα έχει η ήπειρος σε λίγα χρόνια.

Μιλάμε για χώρες που έγιναν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό «πολυπολιτισμικές», χωρίς όμως να έχει επιτευχθεί η με ίσους όρους συμμετοχή των διάφορων πολιτισμών σ’ αυτό το σύνολο.

Το πρόβλημα εστιάζεται κυρίως στο γεγονός ότι η Ευρώπη, ως «χώρα» υποδοχής, είχε ήδη διαμορφωμένη μια πολιτισμική παράδοση πολύ διαφορετική από εκείνες οι οποίες μετανάστευσαν εδώ.

Μια παράδοση εμποτισμένη από τις αρχές του διαφωτισμού και τις αξίες που πηγάζουν από αυτόν, όπως η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Αυτή, η «κυρίαρχη» πολιτισμική παράδοση φάνηκε πρόθυμη να κάνει υποχωρήσεις στο πλαίσιο της συνύπαρξης με τις άλλες, οι οποίες όμως δεν έδειξαν καμιά προθυμία να βάλουν κι αυτές νερό στο κρασί τους, παρά μόνο στο βαθμό που ήταν απολύτως υποχρεωμένες να το κάνουν, προκειμένου να μην έχουν προβλήματα με τον νόμο των κρατών στα οποία κατέφυγαν.

Καθώς όμως τα χρόνια περνούσαν και οι φορείς αυτών των πολιτισμικών παραδόσεων αυξήθηκαν γεωμετρικά, άρχισε, σε πολλές χώρες, να ανοίγει η συζήτηση ακόμη και για αλλαγή του νομικού πλαισίου, στην κατεύθυνση που να χωρά τις δικές τους αντιλήψεις περί δικαίου και «δικαιωμάτων».

Όλα αυτά στο βαθμό που μιλάμε… πολιτισμένα.

Διότι, κάτω από τέτοιες συνθήκες, ανθίζουν συνήθως και τα ακραία λουλούδια, που πιστεύουν στην επιβολή του δικού τους δίκιου διά της βίας και των όπλων. Αυτό, σε συνδυασμό με μια καλοστημένη «ιδεολογία», που φτάνει στο βαθμό να ανακηρύσσει τους δολοφόνους σε μάρτυρες, έχει ως αποτέλεσμα την διεξαγωγή ενός ακήρυχτου πολέμου, «μάχες» του οποίου παρακολουθούμε συχνά πυκνά.

Το άλλο πουλάκι:

Ας μη κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας.

Οι περισσότερες θρησκείες (από τις λεγόμενες «μεγάλες») έχουν δώσει τρομερά δείγματα πολέμων και σφαγών στο όνομα των θεών τους.

Δεν είναι τυχαίο όμως ότι αυτό που συμβαίνει με το Ισλάμ είναι εντελώς διαφορετικό. Πολύ σωστά έχει επισημανθεί πως η τρομοκρατία των τζιχαντιστών στην Ευρώπη μπορεί να έχει ως αιτία συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες, όχι όμως μόνο αυτές.

Φταίει οπωσδήποτε και το ίδιο το Ισλάμ, δηλαδή οι ιδέες με τις οποίες ανατρέφονται οι άνθρωποι αυτοί, οι οποίοι, όπως έγινε γνωστό, σε πάρα πολλές περιπτώσεις δεν είναι καν θύματα μιας άνισης και άδικης κοινωνικής μεταχείρισης ή/και ρατσισμού.

Καλά, θα με ρωτήσει κάποιος. Τι φταίνε οι θρησκείες, οι διάφορες «ιδεολογίες» όπως τις είπες, αν βρίσκονται άνθρωποι τόσο φανατισμένοι, ώστε να σκοτώνουν ακόμη και στο όνομα θεών ή ανθρώπων που κήρυξαν την αγάπη, τη συντροφικότητα, την αλληλεγγύη;

Προφανώς φταίνε και θα σας το εξηγήσω.

Δεν θα καταφύγω στο απλοϊκό πως οι ιδεολογίες είναι από μόνες τους «αθώες», απλώς πέφτουν στα χέρια κακών ερμηνευτών τους, οι οποίοι επιβάλλουν και δικές τους ιδέες, που ίσως να μην έχουν σχέση με αυτό το οποίο υποτίθεται ότι εκφράζουν ή εκπροσωπούν.

Υπάρχει, πρέπει να υπάρχει κάτι «μέσα τους», που δίνει το δικαίωμα να το εκμεταλλευτούν διάφοροι επιτήδειοι, αλλά και που παρακινεί τους ακολούθους τους σε πράξεις βίας και μίσους.

Τι είναι αυτό το κάτι; Με μια πρόχειρη ματιά μπορεί κάποιος να εντοπίσει τρεις παραμέτρους.

Η πρώτη έχει να κάνει με το γεγονός ότι απευθύνονται όχι στη λογική αλλά στο θυμικό των ανθρώπων.

Ας μην το αναλύσουμε περισσότερο αυτό, ας σταθούμε μόνο στο ότι μπορείς να ασπαστείς τέτοιες ιδεολογίες, χωρίς να χρειάζεται να έχεις την ικανότητα να παρατηρείς, να αναλύεις και να ερμηνεύεις την πραγματικότητα.

Η δεύτερη έχει να κάνει με το γεγονός ότι τέτοιου είδους «ιδεολογίες» ξεκινούν από το σημείο ότι κατέχουν τη μόνη και ολόκληρη την αλήθεια. Μ’ αυτό το σκεπτικό θέτουν αμέσως στο «ψέμα», άρα στο κακό, ό,τι δεν συμφωνεί μαζί τους.

Η τρίτη παράμετρος, που σχετίζεται και με τη δεύτερη, έχει να κάνει με το στοιχείο της παγκόσμιας επιβολής αυτών των «ιδεολογιών», της πανανθρώπινης κυριαρχίας τους δηλαδή, η οποία θα έρθει νομοτελειακά, δεν βλάπτει όμως -αντιθέτως- αν οι οπαδοί τους βοηθήσουν στην επίσπευση αυτού του γεγονότος.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Για να καταλάβετε τη διαφορά…

Ρώτησαν κάποτε τον Δαλάι Λάμα, σε μια επίσκεψή του στη Γερμανία, πώς σχολιάζει το γεγονός ότι όλο και περισσότεροι κάτοικοι του δυτικού κόσμου ασπάζονται τον βουδισμό. Προφανώς περίμεναν να απαντήσει κάτι τού τύπου «χαίρομαι που οι άνθρωποι στη δύση βλέπουν σιγά σιγά την αλήθεια» ή κάτι παρόμοιο, όπως θα απαντούσαν εκπρόσωποι των «δικών μας» θρησκειών ή ιδεολογιών.

Ξέρετε τι απάντησε ο σοφός εκείνος άνθρωπος;

«Θα πρότεινα στον καθένα που αναζητά απαντήσεις στα μεγάλα προβλήματα της ζωής να ψάξει πρώτα στη δική του πολιτισμική παράδοση και, αν δεν τις βρει εκεί, τότε να στραφεί σε άλλες παραδόσεις».

Τίποτε δεν είναι τυχαίο. Οι βουδιστές, σε ένδειξη ακραίας διαμαρτυρίας, αυτοπυρπολούνται, δεν ζώνονται με βόμβες, όπως οι τζιχαντιστές.

Η Ευρώπη, δυστυχώς, έχει να κάνει με τους δεύτερους και να είστε σίγουροι ότι δεν θα καλοπεράσει.

Δεν θα καλοπεράσουμε.

«Φωτιά και τσεκούρι»!

150113 ΓΕΟΙΟΓΡΑΦΙΚΟ-1

Το ένα πουλάκι:

Η δύναμη της γελοιογραφίας!

Μια από τις γελοιογραφίες που κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες θεωρώ ότι αποδίδει με τον καλύτερο τρόπο το νόημα της δολοφονικής επίθεσης στο περιοδικό «Charlie Hedbo».

Προσπαθώ να σας την περιγράψω.

Ένας άνθρωπος πυροβολημένος κείτεται νεκρός στο έδαφος. Στο πλάι του ένα μολύβι κι ένα μπλοκάκι. Λίγο παραπέρα ένας οπλισμένος, ντυμένος με τη χαρακτηριστική φορεσιά των φανατικών τζιχαντιστών μουσουλμάνων. Το καλάζνικοφ στα χέρια του καπνίζει, ενώ με απολογητικό ύφος λέει: «Ναι, αλλά αυτός σκιτσάρησε πρώτος».

Περί αυτού πρόκειται.

Μια στοιχειώδης αρχή του δικαίου λέει πως, ακόμη κι όταν αμύνεσαι, μπορείς να χρησιμοποιήσεις όπλα της ίδιας «τάξης» με εκείνα που έχει ο επιτιθέμενος.

Δεν δικαιούσαι να σπάσεις κάποιον στο ξύλο, επειδή σου επιτέθηκε... φραστικά. Ούτε να τον μαχαιρώσεις επειδή σε έφτυσε.

Πόσω μάλλον να τον δολοφονήσεις εν ψυχρώ, επειδή θεωρείς ότι πρόσβαλε τα ιερά και όσιά σου.

Είναι άλλο θέμα συζήτησης το πού αρχίζει και πού τελειώνει η σάτιρα, άλλο θέμα συζήτησης η λογοκρισία και η αυτολογοκρισία όσων εκφράζονται δημοσίως και είναι απλώς θέμα που δεν χωράει καμιά κουβέντα η δολοφονία εκείνων με τις απόψεις των οποίων διαφωνούμε.

Επ’ αυτών τη σκέψη μας σας την έχουμε πει πολλές φορές. Σε ένα Μέσο το οποίο απευθύνεται σε ενήλικες και ο άλλος πληρώνει για να το αποκτήσει –αν είναι έντυπο- ή να το παρακολουθήσει –αν είναι θέατρο, ταινία, έκθεση κ.λπ.- μπορείς να λες ό,τι θέλεις, κρατώντας όμως τους όρους της δεοντολογίας.

Από εκεί και πέρα, αν κάποιοι θίγονται προσωπικά, υπάρχουν οι νόμοι κάθε χώρας για εξύβριση, συκοφαντία κ.λπ., υπάρχουν τα δικαστήρια και όλες οι διαδικασίες που μπορεί να ακολουθήσει.

Το θέμα ακούγεται απλό, όμως δεν είναι.

Διότι, για μια ομάδα ανθρώπων –όπως ήταν και οι δημιουργοί του «Charlie Hebdo»-, ελευθερία έκφρασης σημαίνει οπωσδήποτε και δικαίωμα τόσο στην προσβολή, όσο και στη βλασφημία.

Σε καμιά περίπτωση όμως ο διάλογος επ’ αυτού δεν πρέπει να γίνεται υπό την απειλή όπλων κι αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσει η παγκόσμια κοινωνία.

Το άλλο πουλάκι:

Ο φόβος υπάρχει!

Κακά τα ψέματα. Κανείς από όσους εκφράζονται δημοσίως δεν θέλει να βρεθεί μπλεγμένος με μηνύσεις και δικαστήρια, πολύ περισσότερο κυνηγημένος –επικηρυγμένος- από παρανοϊκούς δολοφόνους, ο ίδιος ή η οικογένειά του.

Κάποιοι τολμούν και υπερνικούν αυτόν τον φόβο. «Προτιμώ να πεθάνω όρθιος, παρά να ζω στα γόνατα», είχε δηλώσει ο «Σαρμπ», ο Στεφάν Σαρμπονιέ, διευθυντής του «Charlie Hebdo». Και δολοφονήθηκε.

Πώς μπορείς να αντιδράσεις σε τέτοιου είδους απειλές;

Και δεν εννοώ, φυσικά, τη μεμονωμένη αντίδραση κάποιων δημιουργών ή κάποιου Μέσου, αλλά τη συνολική αντίδραση της κοινωνίας, που δεν μπορεί να ανεχθεί να ζει και να δημιουργεί υπό τω φόβο εγκληματικών ενεργειών, δολοφονικών επιθέσεων ή, το χειρότερο, «τυφλών» χτυπημάτων.

Το ερώτημα είναι παλιό, όμως απασχόλησε και πάλι την κοινή γνώμη, κυρίως τα Μέσα Ενημέρωσης, με αφορμή τα όσα συμβαίνουν στη Γαλλία.

Έχει ενδιαφέρον να δούμε κάποιες αντιδράσεις στις ΗΠΑ και τη Βρετανία και να τις συγκρίνουμε με εκείνες στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

«Δεν δημοσιεύουμε υλικό που είναι, επίτηδες ή δίχως συγκεκριμένο λόγο, προσβλητικό», έγραψε η Ουάσιγκτον Ποστ.

Περισσότερο ενδιαφέρον έχει ένα σχόλιο των Φαϊνάσιαλ Τάιμς: «Χωρίς καμιά πρόθεση δικαιολογίας των δολοφόνων ή περιορισμού του δικαιώματος στις σατιρικές αναπαραστάσεις της θρησκείας, αυτό που πρέπει να εξετάσουμε είναι αν οι υπεύθυνοι του “Charlie Hebdo”, που υποστηρίζουν ότι σατιρίζουν στο όνομα της ελευθερίας, όταν προκαλούν τους μουσουλμάνους, είναι απλώς ανόητοι».

Οι αντιδράσεις δεν ήταν ανάλογες στην ευρωπαϊκή ήπειρο, που φαίνεται να έχει μια διαφορετική κουλτούρα στο θέμα. Μέχρι και στην Ελλάδα, όπου -μην το ξεχνάμε- έχουν καεί κινηματογράφοι, καταστραφεί βιβλιοπωλεία κ.λπ., υπήρξαν ένθερμες αντιδράσεις συμπαράστασης στο γαλλικό περιοδικό και πένθους για τους αδικοχαμένους δημιουργούς του.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Μόνο μια συλλογική αντίδραση έχει νόημα.

Μπορεί ο καθένας να διαφωνούσε με πολλά από τα σκίτσα του «Charlie Hebdo», είτε για λόγους ιδεολογίας, είτε για λόγους αισθητικής, είτε απλώς επειδή τα έβρισκε χωρίς νόημα.

Ωστόσο, μετά τη δολοφονική επίθεση, έπρεπε να υπάρξει μια καθολική αντίδραση, από όλα τα σοβαρά έντυπα, ώστε να φτάσει το μήνυμα παντού.

Την καλύτερη μορφή αυτής της αντίδρασης που ακούσαμε σας τη μεταφέρουμε εδώ. Έπρεπε όλα μα όλα τα Μέσα να δημοσιεύσουν από ένα σκίτσο των δολοφονημένων δημιουργών, εξηγώντας παράλληλα με ένα κείμενο για ποιο λόγο το κάνουν.

Να πουν, για παράδειγμα, ότι τα ίδια, για διάφορους λόγους, δεν θα φιλοξενούσαν ποτέ τέτοιου είδους γελοιογραφίες, το κάνουν όμως τώρα, μόνο και μόνο ως αντίδραση στον φόβο που επιχειρούν να επιβάλουν οι δολοφόνοι.

Μια τέτοια αντίδραση, επαναλαμβάνω, θα είδε νόημα μόνο αν ήταν συλλογική και καθολική, ώστε να δείξει την αντίθεση αυτού που ονομάζουμε «δυτικό κόσμο» στην επιβολή της βίας και του φόβου.

Το σύνθημα θα μπορούσε να είναι «σεβόμαστε δεν φοβόμαστε», για να δείξει ακριβώς ότι οι επιλογές που κάνει το κάθε Μέσο και ο κάθε δημοσιογράφος εμπεριέχουν το στοιχείο της αυτολογοκρισίας, η οποία όμως υπαγορεύεται από ορισμένες αρχές κι όχι από την απειλή της βίας.

Δυστυχώς, δεν έγινε έτσι.

Περισσότερα όμως επ’ αυτού αύριο.

Αλληλεγγύη!