180122 ΞΑΚΟΥΣΤΟΝ-1

Το ένα πουλάκι:

Μιμητισμός;

Είναι ένα πολύ ενδιαφέρον κοινωνιολογικό φαινόμενο: Ο τρόπος με τον οποίο μιμούμαστε τους άλλους, προκειμένου να ενταχθούμε στην ομάδα και να μη θεωρούμαστε παρείσακτοι. Τους μιμούμαστε… για καλό και για κακό!

Θα σας πω μια ιστορία, για να δείτε πώς λειτουργεί το πράγμα.

Πριν από πολλά χρόνια, είχε έρθει μια μόδα να φορούν τα κοριτσάκια κάτι αρβύλες, σαν της γερμανικής Βέρμαχτ.

(Γλωσσολογικό ενδιαφέρον: ο όρος «Βέρμαχτ» Wehrmacht είναι σύνθετη λέξη και αποτελείται από το Wehr, που σημαίνει άμυνα και το Μacht που σημαίνει δύναμη. Και αυτή ήταν η σημασία της λέξης, αμυντική δύναμή, μέχρι τον Μάρτιο του 1935, όμως αυτά είναι ιστορικές λεπτομέρειες μιας άλλης κουβέντας.)

Η μόδα, λοιπόν, εκείνη «υποχρέωνε» τα κοριτσάκια να φοράνε τις στρατιωτικές αρβύλες ακόμη και με φούστες, δίνοντας τους μια εικόνα καθόλου -ας μου συγχωρεθεί ο σεξισμός- θηλυκή.

Σε κάποιο επαρχιακό Σχολείο της εποχής, οι γονείς, στο πλαίσιο της συζήτησης για την πρόοδο της τάξης, τη συμπεριφορά των παιδιών κ.λπ., μίλησαν και για το θέμα του ντυσίματος και της μόδας.

Επεσήμαναν το γεγονός ότι τα παιδιά τους θα μπορούσαν να αντισταθούν στις επιταγές της, αν δεν έπεφταν θύματα του μιμητισμού, αν δηλαδή δεν παρασύρονταν το ένα από το άλλο. Τότε τον λόγο πήρε ένα πατέρας…

Μεγαλωμένος, όπως είπε, στη Γερμανία, θεωρούσε όχι μόνο αισθητικά, αλλά και… ιδεολογικά απαράδεκτο να φορά το  κοριτσάκι του αρβύλες «Βέρμαχτ»! Είπε ακόμη ότι, αφού συμφωνούν όλοι οι γονείς, θα μπορούσαν να πάρουν απόφαση να μην αγοράσει κανείς στο παιδί του τέτοια παπούτσια.

Η πρόταση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό, αλλά και με ανακούφιση, από όλους τους παρευρισκόμενους. Βλέπετε, κανείς δεν ήθελε στην πραγματικότητα να ακολουθεί το παιδί του μια τέτοια μόδα.

Έτσι, υποσχέθηκαν όλοι ότι δεν πρόκειται ποτέ να αγοράσουν κάτι τέτοιο στα παιδιά τους, και αφού ήταν βέβαιο ότι αυτά δεν θα είχαν τις φίλες τους ως πρότυπα προς μίμηση, η «αντίσταση στη Βέρμαχτ» θα ήταν πιο αποτελεσματική. Ολοκληρωτική!

Το άλλο πουλάκι:

Καλά το μαντέψατε!

Σε λίγες μέρες εμφανίστηκε στο Σχολείο το πρώτο κοριτσάκι που έπεισε τους γονείς του να το αφήσουν να ακολουθήσει τη μόδα. Οι γονείς, στις επικρίσεις των άλλων, επικαλέστηκαν το πανίσχυρο επιχείρημα των τελευταίων δεκαετιών: «Αφού θέλει το παιδί…»

Την επομένη κιόλας, άρχισε να ξηλώνεται η κάλτσα και, σε μια εβδομάδα μέσα, η «Βέρμαχτ» αποτελούσε τον αποκλειστικό προμηθευτή υποδημάτων στα κορίτσια της τάξης. Τη στιγμή που δεν τα ήθελε κανείς!

Τι φοβήθηκαν τα μικρά παιδιά αλλά και οι γονείς τους και οδηγήθηκαν να επιλέξουν κάτι που ήταν έξω από τη δική τους αισθητική; Φοβήθηκαν ότι θα… απομονωθούν, ότι θα φανεί πως βρίσκονται εκτός εποχής, πίσω από τους άλλους…

Τα σκεφτόμουν όλα αυτά, καθώς διάβαζα για τις συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στο κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, σχετικά με το αν, και κάτω από ποιες προϋποθέσεις, θα πάρουν μέρος στο συλλαλητήριο οι βουλευτές του κόμματος.

Το πράγμα ήταν αστείο, αλλά και για κλάματα. Διάβασα πως ακούστηκαν ακόμη και απόψεις τού τύπου «πάμε κάπου απόμερα και, άμα δούμε ότι έχει πολύ κόσμο, εμφανιζόμαστε κι εμείς». Τέτοια στρατηγική… γελοιότης!

Τελικά, στο συλλαλητήριο εμφανίστηκαν εκείνοι που… δεν μπορούσαν να απουσιάζουν. Εκείνοι που δεν έχουν να επιδείξουν και πολλά με το έργο τους, αλλά ποντάρουν στον «πατριωτισμό» τους.

Και αυτό, αν θέλετε, είναι που σε μένα προσωπικά δεν κάθεται καλά με τέτοιου είδους εκδηλώσεις. Εκδηλώσεις που αφήνουν να εννοηθεί ότι μόνο όσοι συμμετέχουν σε αυτές είναι «δικοί μας». Οι άλλοι είναι «προδότες»!

Εκδηλώσεις, ακόμη, από τις οποίες κανείς δεν έχει να κερδίσει κάτι πραγματικά, εκτός από εκείνους που παρευρίσκονται. Οι οποίοι κερδίζουν είτε αμέσως, είτε σε βάθος χρόνου. Δείτε, ας πούμε τι έγινε και με όσους συμμετείχαν στις «πλατείες».

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Για να μην παρεξηγηθούμε…

Δεν σημαίνει πως όσοι πήγαν στο συλλαλητήριο είναι καιροσκόποι. Κάθε άλλο. Υπάρχουν πάρα πολλοί αγνοί πατριώτες που θέλουν με κάποιον τρόπο να διαδηλώσουν τη δυσαρέσκειά τους και απέναντι στις διεκδικήσεις της γειτονικής χώρας και απέναντι στους χειρισμούς των δικών μας πολιτικών. 

Ποιος θα τους εξηγήσει όμως ότι από τέτοιου είδους εκδηλώσεις βγαίνουν κερδισμένοι μόνο οι… άλλοι; Διότι, όσος κόσμος και να συγκεντρωθεί, -ας πούμε ότι ήταν διπλάσιος από όσους «εκτιμούν» οι διοργανωτές- τίποτε απολύτως δεν μπορεί να προσθέσει στη διαπραγματευτική ισχύ της ελληνικής πλευράς.

Αν είναι αυτό που μας ενδιαφέρει. Πολύ φοβάμαι όμως πως οι… «άλλοι» δεν ενδιαφέρονται καθόλου για κάτι τέτοιο. Ίσα ίσα, θα τους συνέφερε να αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις, προκειμένου να αποδειχθεί πως είχαν δίκιο.

Δίκιο όταν έλεγαν πως εκείνοι που διαπραγματεύτηκαν ήταν πουλημένοι, σε αντίθεση -εννοείται- με τους ίδιους που απέδειξαν τον πατριωτισμό τους, πηγαίνοντας απλώς σε ένα συλλαλητήριο. Κάπως έτσι χτίζονται οι πολιτικές καριέρες –ξαναλέω, δείτε τι έγινε με τις «πλατείες».

Μερικές φορές, λοιπόν, το να ακολουθείς τη μόδα (ή τον ενθουσιασμό σου, το ίδιο κάνει) δεν είναι τόσο αθώο όσο φαντάζει. Το μόνο που δεν χρειάζεται τέτοιες ώρες η χώρα μας είναι ένας ακόμη διχασμός σε «πατριώτες» και «προδότες».

Δυστυχώς, κάτι τέτοιο διαφαίνεται και, κατά τη γνώμη μου, εκείνοι που το καλλιεργούν φαίνεται πως βρίσκονται κυρίως στην πλευρά που καλεί σε εθνικούς αγώνες –με το αζημίωτο για τους ίδιους.

Δεν είναι από μόνος του ένας σοβαρός λόγος να είσαι επιφυλακτικός απέναντι σε τέτοιου είδους συλλαλητήρια;

 Ξακουστή, το είπαμε!

180119 ΑΝΑΡΘΡΟΝ-2

Το ένα πουλάκι:

Γιατί φτάσαμε εδώ;

Ποιος ο λόγος να ενδιαφέρονται οι «θεσμοί», αλλά και οι εργοδότες τους οποίους (κατά πολλούς) αυτοί εκπροσωπούν, πώς προκηρύσσεται μια απεργία; Έχουν και στις δικές τους χώρες αντίστοιχους νόμους, ή μόνο σ’ εμάς ανοίγουν τα μάτια τους;

Πρώτα πρώτα να πούμε ότι ο νόμος λειτουργεί και ως τεκμήριο Ιστορίας για έναν τόπο και για έναν λαό. Μελετώντας δηλαδή τη νομοθεσία, μαθαίνουμε πολλά για τον τρόπο που εκείνοι ζούσαν και για τις καθημερινές τους συνήθειες.

Κι αυτό επειδή ο κάθε νόμος δεν προκύπτει στα καλά καθούμενα. Έρχεται, συνήθως, να προλάβει ή να διορθώσει συνήθειες και πρακτικές που θεωρούνται μη αρμόζουσες, κακές, για να το πω πιο απλά.

Όταν, ας πούμε, βλέπουμε παλιές επιγραφές να απαγορεύουν το… πτύειν επί του δαπέδου, τι συμπέρασμα βγάζουμε για την αποκρουστική αυτή συνήθεια των ανθρώπων εκείνης της εποχής; Ότι ήταν καθημερινή πρακτική!

Ομοίως και όταν ο νομοθέτης ζητά από τους Εβραίους να τιμούν τον πατέρα και την μητέρα τους, μπορούμε να φανταστούμε ότι, κατά την εποχή εκείνη, τα (μεγάλα) παιδιά δεν έδειχναν τον απαραίτητο σεβασμό στους γερασμένους γονείς τους. 

Έτσι, λοιπόν, και τώρα, που ένα νομοθέτημα προσπαθεί να θέσει κανόνες (λογικούς ή παράλογους, ας το κρίνει ο καθένας) στον τρόπο με τον οποίο αποφασίζονται οι απεργίες στη χώρα μας, αναρωτιόμαστε. Γιατί; Τι χρειάζεται μια τέτοια ρύθμιση;

Και επειδή μιλάμε πάντοτε σε σχέση με την Ευρώπη, σας θυμίζω κάποιες σκέψεις για το θέμα, που κάναμε εδώ, μαζί σας, αρκετά χρόνια πριν:

«Θα ήθελα όμως και να ρωτήσω. Μήπως η απεργία είναι έσχατο μέσο, το οποίο η συνδικαλιστική πρακτική στη χώρα μας φρόντισε να ευτελίσει και, τελικά, να απαξιώσει, απλώς και μόνο χρησιμοποιώντας το τρις την ώρα;

Έχουμε συνειδητοποιήσει κάτω από ποιες συνθήκες και ύστερα από τι διεργασίες φτάνουν να απεργήσουν οι εργαζόμενοι στην Ευρώπη και τι αντίστοιχα συμβαίνει στη χώρα μας;

Αρκεί να ρίξουμε μια ματιά στο ημερολόγιο των απεργιών και θα βγάλουμε ασφαλή συμπεράσματα».

Το άλλο πουλάκι:

Έτσι είναι ή μάλλον ήταν.

«Κάπου όμως το κακό με τις απεργίες είχε παραγίνει. Αυτό το έσχατο όπλο είχε γίνει η εύκολη λύση στην οποία προσέφευγαν οι συνδικαλιστές, οι οποίοι, όλως τυχαίως, δυσκολεύονταν πολύ να αποφασίσουν μια απεργία, όταν στην κυβέρνηση βρισκόταν το κόμμα στο οποίο “ανήκε” η παράταξή τους.

Απεργίες όλων των ειδών!

Φτάσαμε έτσι να έχουμε προειδοποιητικές απεργίες, εθιμοτυπικές απεργίες, απεργίες συμπαράστασης σε άλλους απεργούς, απεργίες για “την ετοιμότητα του κλάδου”, απεργίες για ψύλλου πήδημα, απεργίες κάθε είδους, μέχρι που το ιερό αυτό δικαίωμα των εργαζομένων εκφυλίστηκε εντελώς.

Φτάσαμε όμως έτσι τις απεργίες να μη τις θέλουν ούτε… οι ίδιοι οι απεργοί. Οι αποφάσεις να λαμβάνονται από ισχνότατες μειοψηφίες και να απεργούν μονίμως οι “φιλότιμοι”, όσοι δηλαδή απλώς ντρέπονται να μην απεργήσουν.

Από την άλλη άρχισε να λειτουργεί, δικαίως ή αδίκως, και ο λεγόμενος κοινωνικός αυτοματισμός, δηλαδή υπάρχουν περιπτώσεις όπου το κοινωνικό σύνολο δεν βλέπει με καθόλου καλό μάτι μια απεργιακή κινητοποίηση, ακόμη κι αν δεν θίγεται άμεσα από αυτήν.

Δυστυχώς, δυστυχέστατα!

Το έχουμε ξαναπεί. Είμαστε η γενιά που θα πληρώσει τα λάθη του παρελθόντος, τα δικά μας λάθη. Και, όπως γίνεται συνήθως σ’ αυτές τις περιπτώσεις, μέχρι να ισορροπήσει ο ζυγός, θα έχει μεγάλες αποκλίσεις».

Αυτά εξακολουθούν να ισχύουν. Ακόμη όμως και η νέα ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα σε «δυναμικές μειοψηφίες» να αποφασίζουν κινητοποιήσεις που, όπως απέδειξε η πράξη, δεν οδηγούν πουθενά. Εννοώ τους εργαζόμενους.

Διότι τους συνδικαλιστές και τα κόμματα τα οποία αυτοί εκπροσωπούν στους εργασιακούς χώρους, μια χαρά τα βολεύει αυτή η κατάσταση˙ αλλιώς θα ενδιαφέρονταν πρώτοι από όλους να την αλλάξουν.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Δείτε λίγο τα ποσοστά.

Από ένα σωματείο που έχει τετρακόσια μέλη (είπαμε χθες τι είδους «μέλη» είναι πολλά από αυτά) προσέρχονται στη συνέλευση διακόσια ένα, όσα δηλαδή προβλέπει ο νέος νόμος για να (υπάρχει απαρτία, προκειμένου να) παρθεί απόφαση για απεργία.

Από αυτά, τα εκατόν ένα ψηφίζουν υπέρ της απεργίας και τα εκατό κατά. (Αν δεν παρευρίσκονται όλα μέχρι την ψηφοφορία και δεν κάνει κάποιος ένσταση, μπορεί να πλειοψηφήσουν και πολύ λιγότεροι!)

Η απόφαση πάρθηκε. Με τι ποσοστό όμως επί του συνόλου των μελών του συνδικάτου εργαζομένων; Πόσοι τελικά θα ακολουθήσουν και θα πάρουν μέρος στην απεργία;

Και, αφού είναι έτσι, μήπως τελικά θα πρέπει τα συνδικάτα να ξανασκεφτούν το ζήτημα της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας, τουλάχιστον για τέτοια ζητήματα, ώστε να καταγράφεται η πραγματική βούληση όλων;

Το έχουμε ξαναπεί: «Αυτό λύνει πολλά προβλήματα και αντικρούει ακόμη και επιχειρήματα τού τύπου πού θα μαζευτούν εξακόσιοι εργαζόμενοι, μέλη ενός συλλόγου, όταν η πιο μεγάλη αίθουσα στη Δράμα δεν χωράει ούτε τους μισούς.

Μπορούν, λοιπόν, τα διοικητικά συμβούλια να παίρνουν τη γνώμη, αλλά και την ψήφο, όλων των μελών, εξ αποστάσεως. Ίσως να χρειάζεται μια τροποποίηση του καταστατικού, όμως αυτό είναι διαδικαστικό θέμα».

Η «ηλεκτρονική ψηφοφορία» θεωρούνταν από τους συνδικαλιστές, μέχρι σήμερα, περίπου έγκλημα. Δεν ήθελαν ούτε να την ακούσουν σαν σκέψη. Γιατί, άραγε; Μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξει αυτή η στάση;

Διότι, όσοι βολεύονταν με τη σημερινή κατάσταση, της λήψης, δηλαδή, αποφάσεων από πολύ μικρές (δυναμικές όμως) μειοψηφίες, τώρα βλέπουν ότι πολύ πιο δύσκολα θα μπορούν να κατευθύνουν τα σωματεία τους σε απεργιακές κινητοποιήσεις.

Και, από το καθόλου, μήπως είναι προτιμότερος ο… εκσυγχρονισμός των διαδικασιών συμμετοχής, ώστε να ακούγεται, έστω και μέσω SMS η γνώμη των περισσοτέρων;

Το μέλλον θα δείξει.

 Μηνύματα από το μέλλον!

180118 ΑΝΑΡΘΡΟΝ-1

Το ένα πουλάκι:

Το δικαίωμα!

Καταστρατηγείται, λένε, το δικαίωμα στην απεργία, με αυτή τη νέα ρύθμιση που θέλει η απόφαση για απεργία να λαμβάνεται από συνέλευση στην οποία συμμετέχουν οι μισοί τουλάχιστον εργαζόμενοι.

Κάποιους τους ξεφεύγει μάλιστα και λένε ότι το μέτρο είναι «αντιδημοκρατικό». Κάποιους, όχι όλους. Όχι την πεπειραμένη ηγεσία του ΚΚΕ, που επιχειρηματολογεί κάπως διαφορετικά.

«Σε άλλους τομείς», λέει, «η κυβέρνηση δεν δείχνει ανάλογη ευαισθησία για την εφαρμογή της αρχής της πλειοψηφίας σε ζητήματα λήψης αποφάσεων». Κατηγορεί, δηλαδή την κυβέρνηση για υποκριτική στάση.

Αφήστε που οι βολές είναι συχνά και εντελώς προσωπικές, αφού τα μέλη της κυβέρνησης ήταν αυτά που άλλα έλεγαν όταν βρισκόταν στην αντιπολίτευση και άλλα λένε τώρα που βλέπουν την πραγματικότητα πίσω από τα υπουργικά γραφεία.

Φυσικό δεν είναι όμως; Η οπτική από την οποία εξετάζεις κάτι παίζει σημαντικό ρόλο στις εκτιμήσεις σου γι’ αυτό. Άλλο να είσαι από τη μεριά του συνδικαλιστή και άλλο από εκείνη του/της υπουργού μιας… μνημονιακής κυβέρνησης.

Έχει νόημα να τονίσουμε το «μνημονιακής», διότι πέρασαν και άλλες κυβερνήσεις από αυτόν τον τόπο, των οποίων κάποιοι υπουργοί ήταν περισσότερο συνδικαλιστές από τους προέδρους των ομοσπονδιών εργαζομένων.

Για να μην μας κατηγορήσουν όμως κι εμάς για «γλώσσα διχαλωτή», όπως έλεγαν οι Ινδιάνοι στο Λούκυ Λουκ, σας καλούμε να θυμηθούμε πώς σχολιάζαμε τον τρόπο με τον οποίο παίρνονταν, μέχρι σήμερα, οι αποφάσεις για απεργίες.

Και μια και σημερινή νομοθέτηση σχετίζεται ή παραλληλίζεται από πολλούς με το περίφημο άρθρο 4, μπορούμε να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, όπως τα σχολιάζαμε πριν από χρόνια:

«Ποιος από εσάς θυμάται το περίφημο άρθρο 4; Ήταν το ένδοξο 1983, στον νόμο 1365 που ψήφισε το ΠαΣοΚ του Ανδρέα Παπανδρέου, του “τσάρου της οικονομίας” Γεράσιμου Αρσένη και φυσικά, του αείμνηστου Μένιου Κουτσόγιωργα».

Το άλλο πουλάκι:

«Θυμόσαστε», ρωτούσαμε, «τι είχε γίνει και τότε;

Το άρθρο προέβλεπε πως, για τη λήψη μιας απόφασης, έπρεπε να υπάρχει απόλυτη πλειοψηφία (50%+1) των εγγεγραμμένων σε ένα σωματείο. Και ξεσηκώθηκε επανάσταση. Διότι, ούτε λίγο ούτε πολύ, αυτό θεωρήθηκε μέτρο που “απαγόρευε τις απεργίες”, αφού, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, ήταν αδύνατο να επιτευχθεί τέτοια πλειοψηφία.

Θυμάμαι τότε το κυριότερο επιχείρημα κατά του άρθρου 4: Δεν μπορεί ο αδιάφορος, αυτός που δεν συμμετέχει ποτέ στα συλλογικά όργανα, να προσμετράται ως αρνητική ψήφος. Όπως ήταν φυσικό, το άρθρο αυτό δεν εφαρμόστηκε ποτέ κι έτσι οι απεργίες αποφασίζονται πάντοτε με… “απόφαση της γενικής συνέλευσης”.

Οι περισσότεροι ξέρετε τι σημαίνει αυτό στην πράξη, καλό είναι όμως να το ξαναθυμηθούμε.

Για να είμαστε δίκαιοι, θα πρέπει να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Στα περισσότερα σωματεία τού δημοσίου ή των ΔΕΚΟ γίνεται κάποιος μέλος με την πρόσληψή του, συχνά χωρίς καν να ερωτηθεί.

Τη συνδρομή του την κρατά το σωματείο από τη μισθοδοσία κι έτσι έχουμε περιπτώσεις εργαζομένων που είναι μόνο τύποις μέλη του συνδικάτου, αφού δεν ξέρουν πού βρίσκονται τα γραφεία, ποιοι είναι στο Δ.Σ., τι λέει το καταστατικό…

Ψηφίζουν όμως, αφού -άλλο τέχνασμα υπέρ του συνδικαλισμού κι αυτό- η ψηφοφορία γίνεται σε εργάσιμη μέρα, με άδεια, οπότε πρέπει ή να πας να ψηφίσεις ή να πας στη δουλειά.

Κάποιοι δεν πάνε σε κανένα από τα δυο, όμως το προσπερνάμε.

Εδώ μπαίνει το άρθρο 4, δηλαδή το σκεπτικό του. Αυτούς τους “αδιάφορους” τους μετράει ως αρνητικές ψήφους. Στην πραγματικότητα όμως, όλα τα καταστατικά δίνουν το δικαίωμα (υποχρέωση μήπως;) διαγραφής των μελών που συστηματικά δεν συμμετέχουν στα κοινά.

Ποιος όμως θα αναλάβει την ευθύνη να διαγράψει μέλη, έστω και παντελώς αδιάφορα, από ένα σωματείο; Αφήνουμε στην άκρη το άρθρο 4 και πάμε να δούμε πώς παίρνονται οι αποφάσεις στις γενικές συνελεύσεις.

Για να υπάρχει συνέλευση πρέπει να έχουμε απαρτία, όπως αυτή ορίζεται από το καταστατικό κάθε συλλόγου. Μια συνηθισμένη πρακτική είναι να γίνονται τρεις απανωτές συνελεύσεις, με κατάληξη στην τρίτη, όπου υπάρχει απαρτία με ελάχιστα μέλη, πολλές φορές “με όσα μέλη παρευρίσκονται”, όπως γράφουν τα καταστατικά».

Ακόμη όπως και σε περιπτώσεις που οι συνελεύσεις γίνονται σε εργάσιμη μέρα –άρα θα πρέπει να παρευρίσκονται όλοι- οι περισσότεροι πηγαίνουν, υπογράφουν ώστε να σχηματιστεί απαρτία, και φεύγουν να κάνουν καμιά δουλειά ή να πιούν το καφεδάκι τους».

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Πού να βρεθούν οι… πραγματικές πλειοψηφίες;

«Έτσι, όταν έρχεται η ώρα των ψηφοφοριών, στη συνέλευση υπάρχουν μέλη μετρημένα στα δάχτυλα... άντε των δύο χεριών. Για να καταλάβετε, θεωρείται “θαύμα” αν από κάποιο σύλλογο πολλών εκατοντάδων μελών υπάρχουν σε συνέλευση πάνω από πενήντα.

Σκεφθείτε ότι αυτοί πρέπει να αποφασίσουν και για σοβαρότερα θέματα, όπως η κήρυξη απεργίας. Τότε συμβαίνει το αντίθετο από αυτό που φοβόμασταν για το άρθρο 4: όλοι οι απόντες θεωρούνται, στην πράξη, σύμφωνοι με την πλειοψηφία των παρόντων.

Δεν είναι τυχαίο πως κάτι τέτοιες «πλειοψηφίες” παίρνουν αποφάσεις, τις οποίες μετά δεν ακολουθεί κανείς και όλοι αναρωτιούνται “γιατί δεν απεργεί ο κόσμος”.

Ίσως να σας φαίνεται ότι γενικεύω λίγο, όσοι όμως έχουν ελάχιστη εμπειρία από συνδικαλισμό ή άλλους συλλόγους, καταλαβαίνουν πολύ καλά τι λέω. Αυτός είναι ο κανόνας και οι εξαιρέσεις είναι ελάχιστες», λέγαμε τότε και λέμε και τώρα.

Επειδή όμως το θέμα -το βλέπετε και στα δελτία- θεωρείται πολύ σοβαρό, κι επειδή έχουμε να πούμε και άλλα επ’ αυτού, θα συνεχίσουμε και αύριο.

 Είναι αργία!

180117 ΠΟΔΑΡΑΤΟΝ

 Το ένα πουλάκι:

Μαθαίνει κανείς… περπατώντας;

Ωραία ερώτηση!

(Είναι ο κλασικός τρόπος να απαντάς, όταν στην πραγματικότητα δεν έχεις να πεις τίποτε πάνω στο ερώτημα που σου τέθηκε.)

Είναι όμως και ένα από τα ερωτήματα στα οποία δεν μπορεί να δοθεί μια… γενική απάντηση, να μιλήσει, δηλαδή, κανείς για λογαριασμό άλλων. Αν επιχειρήσει να απαντήσει, θα το κάνει μόνο για τον εαυτό του.

Αν το καλοσκεφτείτε, είναι και ένα κοινό σημείο που έχουν το περπάτημα με την απόκτηση γνώσης! Και τα δυο πρέπει, ουσιαστικά, να τα κάνεις μόνος σου˙ καλείσαι να βασιστείς αποκλειστικά τις δικές σου δυνάμεις.

Θυμάμαι τώρα την κουβέντα ενός παλιού δασκάλου προς τους μαθητές του: Η γνώση, τους έλεγε, δεν χαρίζεται˙ κατακτιέται. Μοιάζει σε αυτό με το ανέβασμα σε ένα βουνό. Μπορεί να σου δώσουν οδηγίες, μπορεί να σου πουν για τα μονοπάτια, μπορεί ακόμη να σου περιγράψουν και όλη τη διαδρομή άνθρωποι που έχουν ήδη φτάσει εκεί.

Όμως κανείς δεν μπορεί να ανεβεί… για λογαριασμό σου. Αυτό που θα νιώσεις, αυτό που θα κερδίσεις από την πορεία στο βουνό, αυτό που θα σου δώσει η προσπάθεια, μόνο αν ανέβεις με τα ποδαράκια σου μπορείς να το αποκτήσεις. Όπως, δηλαδή, και με τη γνώση.

Αν συμφωνήσουμε, λοιπόν, ότι κάτι μαθαίνει κανείς περπατώντας, τι μπορεί να είναι αυτό; Να που το ερώτημα, εκτός από «ωραίο», γίνεται και ενδιαφέρον. Και μπορεί να γίνει ακόμη περισσότερο τέτοιο, αν προστεθεί κάτι επιπλέον.

Τι μαθαίνει κανείς περπατώντας… στον κόσμο;

Το σκεφτόμουν καθώς κρατούσα στα χέρια μου το πρόσφατο βιβλίο της Λένας Διβάνη και διάβαζα τον τίτλο, για τον οποίο σας μιλάω τόσην ώρα.

Ένα βιβλίο για το οποίο εμείς, το δραμινό αναγνωστικό κοινό, θα έχουμε την ευκαιρία να συνομιλήσουμε με τη συγγραφέα του, αύριο το βράδυ, στις 7:30, στο Δημοτικό Ωδείο της πόλης, κατά την επίσημη παρουσίασή του.

«Τι έμαθα περπατώντας στον κόσμο», από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Σας λέω από τώρα ότι, όταν τελείωσα το βιβλίο, αλλά και πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ανάγνωσής του, η ερωτηματική φράση για την οποία συζητάμε είχε στο τέλος ένα… θαυμαστικό.

Το άλλο πουλάκι:

Τι μαθαίνεις περπατώντας στον κόσμο!

Το βιβλίο, στο πλαίσιο και όσων είπαμε πριν, δεν έχει ως στόχο να σου δώσει έτοιμες γνώσεις για μέρη και ανθρώπους που πιθανότατα δεν πρόκειται να συναντήσεις ποτέ. (Ποτέ, γιατί δεν αναφέρεται σε ταξίδια… της σειράς, σαν αυτά που κάνουμε όλοι μας.)

Μιλάει για ταξίδια σε μακρινά και «απρόσιτα» μέρη, ταξίδια που το κύριο γνώρισμά τους είναι η περιπέτεια, αφού περιλαμβάνουν ορειβασία ή πεζοπορία επί μέρες, μέσα σε οργανωμένες μεν, «πρωτόγονες» δε συνθήκες.

Συνθήκες που κάνουν όσους συμμετέχουν να αγγίζουν κάποιες φορές τα όριά τους, όρια κούρασης, αντοχής, υπομονής, επιμονής, και, πολλές φορές, ανοχής ακόμη και των συντρόφων στην περιπέτεια.

Έτσι, θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα… μαθήματα που παίρνει οποίος συμμετέχει σε τέτοια ταξίδια χωρίζονται σε τρεις κύριες κατηγορίες. Μαθαίνει πρωτίστως ένα σωρό πράγματα για τον τόπο στον οποίο «περπατά».

Αυτό θα το έχει παρατηρήσει και ο πιο ανυποψίαστος και βιαστικός επισκέπτης ενός τόπου∙ ακόμη κι εκείνος που δεν κατεβαίνει από το αυτοκίνητό του. Τίποτε δεν είναι όπως φαίνεται στους χάρτες ή στους τουριστικούς οδηγούς.

Καμιά εικόνα, ούτε η «ματιά» του πλέον έμπειρου φωτογράφου ή σκηνοθέτη δεν μπορεί να σου δώσει την αίσθηση που αποκτάς, όταν βλέπεις κάτι με τα δικά σου μάτια. Πόσω μάλλον όταν το δεις περπατώντας επί μέρες, ζώντας μέσα σ’ αυτό.

Έπειτα, μαθαίνει για τους ανθρώπους της χώρας που επισκέπτεται. Γνωρίζει «βιωματικά», όπως μας λέει και η διδακτική επιστήμη, την ιστορία και τον πολιτισμό τους, δηλαδή όχι μόνο πώς ζουν, αλλά, κυρίως, τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τη ζωή.

Το σημαντικότερο πράγμα όμως που γνωρίζει κανείς «περπατώντας στον κόσμο» -με έμφαση στο περπατώντας- είναι ο ίδιος του ο εαυτός. Η πορεία μέσα στη φύση, ειδικά όταν οι συνθήκες αρχίζουν να σκληραίνουν, αποτελεί μια απίστευτη διαδικασία αυτογνωσίας.

Αν αυτό μπορεί να το αντιληφθεί και ο τελευταίος άνθρωπος που φόρεσε ένα ζευγάρι άρβυλα και δοκίμασε να ανέβει σε μια κορυφή, σκεφθείτε τι συμβαίνει με όσους… περπατούν στον κόσμο.

Και ένα τρίτο πουλάκι:

Έτσι είναι, παιδιά!

Διαφορετικά θα αρκούσε να αποκτήσουμε μια καλή (και πολύ μεγάλη) τηλεόραση, να στηθούμε στον καναπέ με ένα ποτό και ένα μπολ ξηρούς καρπούς, να βάλουμε να παίζει κάποιο ενδιαφέρον ντοκιμαντέρ και… να μάθουμε τον κόσμο.

Δεν αμφισβητώ το γεγονός ότι έτσι μπορεί να δεις πράγματα που δεν θα έβλεπες ποτέ μόνος σου –οι επαγγελματίες στήνονται ολόκληρες εβδομάδες για να τραβήξουν ένα πλάνο- όμως το βέβαιο είναι ότι αυτό δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπειρία τού να βρίσκεσαι εκεί.

Έχετε διαφορετική άποψη; Τότε σας δίνεται μια μοναδική ευκαιρία να τη συζητήσετε με την πλέον αρμόδια, την κυρία Λένα Διβάνη, συγγραφέα του βιβλίου «Τι έμαθα περπατώντας στον κόσμο», που επισκέπτεται αύριο στην πόλη μας.

Στη μεγάλη αίθουσα του Δημοτικού Ωδείου, 7:30 το βράδυ. Η συνδιοργάνωση της εκδήλωσης από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, το βιβλιοπωλείο «Μανιφέστο», τον Σύλλογο Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών και την Οικολογική Κίνηση, όσο να πεις, είναι μια εγγύηση.

Κάπου εκεί κοντά θα είμαστε κι εμείς. Γιατί το βιβλίο, όπως κάθε καλό βιβλίο, μας γέννησε πολλά ερωτήματα.

 Περπατώντας;!

Δηλαδή… με τα πόδια;

180116 ΑΣΤΕΓΟΝ

Το ένα πουλάκι:

«Ξου, ρε Λάκη!»

Αυτή είναι μια φράση που χρησιμοποιεί πολύ συχνά κάποιος φίλος, όταν θεωρεί ότι δεν αξίζει καν να μπει στον κόπο να επιχειρηματολογήσει προκειμένου να ανασκευάσει μιαν άποψη με την οποία διαφωνεί.

Διαφωνεί… «κάθετα», σύμφωνα με μια προσφιλή έκφραση στα πολιτικά πηγαδάκια και στα αμφιθέατρα. Με το «ξου, ρε Λάκη» δεν συμφώνησα ποτέ. Διαφωνώ… «κάθετα»· και όχι μόνο γιατί πιστεύω ότι πάντοτε πρέπει να χρησιμοποιούμε επιχειρήματα.

Για κάποιον λόγο, δεν ταιριάζει με την αισθητική μου. Δεν θα το χρησιμοποιούσα ποτέ. Ωστόσο, ήταν η πρώτη έκφραση που μου ήρθε στον νου, όταν άκουσα τον Λάκη Λαζόπουλο να λέει ότι μένει «σε διαμέρισμα 40 τετραγωνικών».

Μου ήρθε στον νου, γιατί πραγματικά θεωρώ τόσο –άστοχη να την πω; ανόητη; εκτός πραγματικότητας;- αυτή τη δήλωση, που, πραγματικά, θεωρώ ότι δεν αξίζει να χαραμίσει κανείς άλλα λόγια για να τη σχολιάσει.

Ωστόσο, δεν θα παραβώ τις αρχές μου. Ο δημόσιος διάλογος πρέπει να γίνεται με επιχειρήματα. Κι έτσι, αποφάσισα να σας πω μερικές επιπλέον σκέψεις πάνω στο θέμα. Τώρα θα μου πείτε «ποιο ακριβώς είναι το θέμα»;

Τι μας ενδιαφέρει σε πόσα τετραγωνικά μένει ο καθένας; Αν αρχίσουμε να σχολιάζουμε την έκταση που καταλαμβάνει το διαμέρισμα κάθε δημοσίου προσώπου, τότε δεν θα κάνουμε άλλη δουλειά. Θα καταντήσουμε… πράκτορες του ΕΝΦΙΑ!

Το ζήτημα όμως είναι ότι μια δήλωση δεν είναι κάτι που πέφτει έτσι, από τον ουρανό, στα καλά καθούμενα. Πρέπει πάντοτε να τη βλέπουμε μέσα σε ένα πλαίσιο χρονικό αλλά και συμφραζομένων κι όχι ξεκάρφωτη.

Τι θέλει, δηλαδή, να πει ο Λάκης δηλώνοντας ότι μένει σε ένα μικρό σπίτι; Γιατί το λέει τώρα; Γιατί δεν κοινοποιούσε το μέγεθος του σπιτιού του πριν από δύο ή τρία χρόνια; Ήταν ανέκαθεν τόσο ή… μίκρυνε τώρα. Και γιατί συνέβη αυτό;

Προφανώς, η δήλωση αυτή εντάσσεται μέσα στο συνολικό κλίμα των δηλώσεων του Λαζόπουλου το τελευταίο διάστημα που, ούτε λίγο ούτε πολύ, μπορεί να περιγραφεί από το «δεν είμαι πια αυτός που ήμουν, επειδή με κυνηγούν».

Το άλλο πουλάκι:

Ποιοι και γιατί;

Αυτό είναι ένα μεγάλο θέμα και καλά θα κάνουμε να μην ασχοληθούμε μαζί του. Όταν κάποιος ερμηνεύει με τόση ευκολία την «πτώση» του, ρίχνοντας αποκλειστικά το φταίξιμο σε κακούς ή/και συμφέροντα που τον καταδιώκουν, τότε κάτι δεν πάει καλά με την περίπτωσή του.

Ας έρθουμε όμως στην συγκεκριμένη δήλωση, των σαράντα τετραγωνικών, που μας απασχολεί σήμερα. Υπάρχει κανείς που πιστεύει ότι ο κύριος Λαζόπουλος δεν μπορεί να έχει κάτι καλύτερο;

Όχι, βέβαια! Άρα; Άρα ξεχνάει κάτι πολύ βασικό. Το χρήμα δεν έχει τόσο μεγάλη αξία επειδή κάτι κάνεις με αυτό, κυρίως όμως επειδή κάτι ΜΠΟΡΕΙΣ να κάνεις, ασχέτως και αν εσύ δεν το αξιοποιείς… στο έπακρο.

Έτσι δεν είναι; Πόσες φορές δεν αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο λόγος που αυτοί οι πολυδισεκατομμυριούχοι εξακολουθούν να εργάζονται, να έχουν τέλος πάντων μια οικονομική δραστηριότητα και να κερδίζουν επιπλέον χρήμα.

Τι να το κάνουν, αφού και αυτά που έχουν ήδη δεν τους φτάνουν δέκα ζωές για να τα ξοδέψουν; Η απάντηση στο ερώτημα είναι αυτή που είπαμε πριν. (Μια από τις απαντήσεις.) Ότι δεν θέλουν το χρήμα για να αγοράσουν κάτι επιπλέον.

Το θέλουν για να τους δίνει… την αίσθηση ότι ΜΠΟΡΟΥΝ να αγοράσουν οτιδήποτε επιθυμήσουν. Κι ας μην το κάνουν ποτέ. Ας ζουν μια ζωή που δεν διαφέρει και πολύ από εκείνη των… απλώς πλουσίων ανθρώπων.

Καμιά φορά και των πολύ φτωχών. Θα έχετε διαβάσει βέβαια ότι ο δημιουργός και ιδιοκτήτης γνωστής αλυσίδας επίπλων, μέσα στους δέκα πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο, ζει σαν να ήταν πάμφτωχος.

Φοράει ρούχα μόνο από δεύτερο χέρι και τρώει ληγμένα γιαούρτια από τα σούπερ μάρκετ. Αυτό τι σημαίνει; Μπορεί κανείς να ισχυριστεί σοβαρά ότι ο άνθρωπος αυτός περνάει μια ζωή όπως οι άποροι; 

Και ένα τρίτο πουλάκι:

«Σαν έτοιμος από καιρό…»

Λένε συχνά πως η εξουσία φανερώνει τον χαρακτήρα του ανθρώπου. Ότι τον καταλαβαίνεις όταν τον δεις πώς συμπεριφέρεται στις μέρες της δόξας του. Τότε που πιστεύει ότι είναι πανίσχυρος και ο κόσμος του ανήκει.

Σίγουρα όμως ο χαρακτήρας του καθενός φαίνεται και όταν έρχεται η στιγμή να αποχωρήσει από τη σκηνή, είτε επειδή το επέλεξε ο ίδιος -πράγμα σπάνιο- είτε επειδή το έργο του δεν έχει πέραση πια στο κοινό.

Δεν ξέρω αν ο Λάκης Λαζόπουλος θα κάνει το «καμ μπακ», αν θα μπορέσει δηλαδή να ξαναζήσει στιγμές σαν εκείνες, όταν η μισή Ελλάδα στηνόταν στις τηλεοράσεις για να τον ακούσει, ή αν το κοινό του του γύρισε την πλάτη οριστικά.

Εκείνο που ξέρω είναι ότι ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται το γεγονός ότι δεν είναι πια «πρώτο όνομα», δικαιώνει όλους εκείνους που ήταν πολύ επιφυλακτικοί με τον τρόπο που εξελισσόταν η καριέρα του.

Που έβλεπαν ότι αυτό που τον τρέφει είναι «η λατρεία του κοινού», την οποία όμως προκαλούσε απευθυνόμενος, με τον πιο λαϊκίστικο τρόπο, στα πλέον χαμηλά ένστικτά του, εκτρέφοντας όλες τις ψευδαισθήσεις του.

Όταν όμως οι ψευδαισθήσεις αρχίζουν να πέφτουν μία μία νεκρές, σκοτωμένες από την αδυσώπητη πραγματικότητα, τότε το κοινό, που έμαθε να ρίχνει πάντα το ανάθεμα σε τρίτους, εύκολα μπορεί να σε δει σαν εχθρό του.

Όσο κι αν προσπαθείς να το κάνεις να σε λυπηθεί.

 Κρίμα!